ISALA

Achmea en zeven ziekenhuizen verbeteren kwaliteit darmkankeronderzoek

​Achmea en zeven* ziekenhuizen, waaronder Isala, hebben onderzoek gedaan naar de kwaliteit van dikke darmonderzoeken (coloscopieën). Na het vaststellen van de juiste uitkomstmaten en een eerste meting in 2013 hebben de ziekenhuizen al diverse verbeteracties opgepakt. Bij een recente tweede meting bleken de coloscopieën beter uitgevoerd. Zo zijn in 2014 bij zo’n 170 meer mensen goedaardige gezwellen (adenomen) weggehaald die mogelijk waren uitgegroeid tot darmkanker als ze niet waren ontdekt en verwijderd.

Jaarlijks ondergaan 200.000 Nederlanders een coloscopie om hun dikke darm te laten onderzoeken. Naast mensen met klachten gaat het sinds dit jaar ook om zo’n twee miljoen mensen vanaf 55 jaar die deelnemen aan het nieuwe bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Een coloscopie die goed wordt uitgevoerd, zorgt ervoor dat poliepen en goedaardige gezwellen in een vroeg stadium worden ontdekt. De kans op darmkanker in de tien jaar na een goed uitgevoerde coloscopie is tien tot vijftien keer lager dan wanneer de coloscopie slecht is uitgevoerd. 

Vergelijkbaar

Om de kwaliteit van de coloscopieën te kunnen beoordelen en verbeteren, hebben de ziekenhuizen met steun van Achmea maatstaven ontwikkeld waarop de onderzoeken onderling te vergelijken zijn. Een coloscopie moet voldoen aan een aantal voorwaarden. Zo werd na de eerste meting duidelijk dat de darm niet altijd schoon genoeg was. Mensen moeten vóór het onderzoek een aantal liter spoelvloeistof drinken volgens een strikt schema. Gaat dit niet goed, dan is hun darm niet helemaal schoon. Dat maakt het lastiger om het onderzoek goed uit te voeren en afwijkingen te ontdekken.
Het onderzoek maakt duidelijk dat de kwaliteit van de coloscopie in Nederland onvoldoende werd gemonitord. Dat er grote verschillen zijn tussen endoscopisten onderling en tussen endoscopiecentra. Artsen kunnen van elkaar leren. Alleen al vergelijken leidt tot kwaliteitsverbetering. De indicatoren voorkomen interpretatieverschillen. Wouter de Vos, Maag- darm- leverarts bij Isala: “Alleen al doordat we nu duizenden coloscopieën landelijk met elkaar vergelijken ontstaat een kwaliteitsimpuls.”

Kritisch kijken

De beste prestaties hangen met drie dingen samen: techniek, herkenning van poliepen en ervaring. Er is een duidelijk verschil tussen artsen die vaak coloscopieën verrichten en artsen die er weinig uitvoeren. Het is belangrijk af te spreken hoeveel coloscopieën iemand jaarlijks minimaal moet doen. Maar ook afdelingsbeleid speelt mee, zoals de voorlichting aan patiënten of de planning. Wouter de Vos: “In Isala voeren we jaarlijks duizenden coloscopieën uit. Het is goed om bevestigd te zien dat we in Isala goede kwaliteit leveren. Dat neemt niet weg dat we voortdurend nog willen verbeteren. Door kritisch te blijven kijken naar de manier waarop we coloscopieën uitvoeren nemen kwaliteit en patiënttevredenheid toe.”

Landelijk vervolg

Het onderzoek zit in de afrondende fase. Na de zomer zijn de resultaten gevalideerd waarna Zilveren Kruis Achmea de uitkomsten van de ziekenhuizen voor haar verzekerden transparant maakt.
De Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen brengt de geleerde lessen onder de aandacht van haar leden en werkt inmiddels met het Dutch Institute for Clinical Auditing (DICA) aan een database voor coloscopieën. Alle ziekenhuizen die het onderzoek uitvoeren kunnen dan op een eenduidige manier meten en waar nodig verbeteren. Achmea gaat de meting in 2015 als doelstelling stellen bij de inkoop van het kijkonderzoek. 

*Erasmus MC, UMC Utrecht, St. Antonius Ziekenhuis Utrecht/Nieuwegein, Deventer ziekenhuizen, Isala, Ikazia ziekenhuis, IJsselland Ziekenhuis

 

Achtergrond – De criteria

Om de kwaliteit van coloscopieën te kunnen meten en beoordelen, hebben Zilveren Kruis en de ziekenhuizen een aantal maatstaven opgesteld waarop de onderzoeken vergeleken kunnen worden. Dit zijn criteria die een goede graadmeter vormen van kwaliteit en die verschillen laten zien tussen de deelnemende ziekenhuizen.

  1. Bij hoeveel coloscopieën worden gezwellen (adenomen) gevonden? Hoe hoger het gemiddelde aantal gevonden afwijkingen, hoe nauwkeuriger het onderzoek is.
  2. Volledigheid van de coloscopie. Is het onderzoek zelf volledig? In hoeveel gevallen heeft het ziekenhuis de héle dikke darm onderzocht, zodat zeker is dat er geen afwijkingen over het hoofd werden gezien?
  3. In hoeveel gevallen was de darm schoon genoeg om de darmwand goed te kunnen onderzoeken? Hoe hoger deze percentages zijn, hoe beter het is.
  4. Complicaties. Hoeveel complicaties ontstaan er na een coloscopie? Het gaat hier om medische problemen die een rechtstreeks gevolg zijn van de coloscopie. Uiteraard geldt: hoe lager dit getal, hoe beter.
  5. Patiënttevredenheid. Hoe belastend vonden de patiënten de behandeling? Hoe pijnlijk was het?