ISALA

Immunotherapie bij longkanker

Immunotherapie voor longkankerpatiënten bestaat nog niet heel lang, pas in 2015 werden de eerste patiënten in Isala behandeld. Isala was toen één van de weinige centra waar deze therapie werd aangeboden. Longarts Noel Schlösser: 'Wij hebben inmiddels dus veel ervaring. En wat echt goed nieuws is, is dat als de therapie aanslaat patiënten langer overleven en zij een betere kwaliteit hebben van leven.'

 

Maar wat is immunotherapie nu eigenlijk? Via een infuus krijgen patiënten een menselijk eiwit in hun lichaam wat het eigen afweersysteem weer aan het werk zet. Een tumor kan namelijk afweerreacties van het lichaam blokkeren. Raar, want een tumor is er wel echt en maakt ook stoffen vrij die eigenlijk door het lichaam als vreemd herkend zouden moeten worden. Dus je zou een afweerreactie van het lichaam kunnen verwachten. Maar dat gebeurt dus niet of in ieder geval onvoldoende om de groei van een tumor tegen te gaan. Met immunotherapie zorg je er voor dat afweercellen van het lichaam de tumorcellen wel zien. Waardoor ze de tumor aanvallen en proberen op te ruimen.

Aanslaan therapie
Inmiddels zijn er twee medicijnen voor immunotherapie, legt Schlösser uit. 'Nivolumab, dit middel gebruiken wij al sinds 2015 en sinds juni dit jaar wordt ook pembrolizumab vergoed door de zorgverzekeraar.' Alleen patiënten met uitgezaaide niet-kleincellige longkanker komen in aanmerking voor immunotherapie. De nivolumab is voor patiënten die al een chemokuur hebben gehad en bij wie de tumoren dus weer groeien. Pembrolizuma krijgen patiënten voordat zij een chemokuur krijgen. Schlösser: 'Alleen kijken wij eerst wel of er een grote kans is dat de therapie gaat aanslaan. En dat kun je voorspellen door het bepalen van een bepaald soort eiwit op de kankercellen. Heeft de kankercel meer dan vijftig procent van het eiwit PDL-1 dan is de kans groot, dat de immunotherapie aanslaat.' Ongeveer dertig procent van de patiënten voldoet aan de "eitwitvoorwaarde". Zij hebben tachtig procent kans dat de therapie inderdaad aanslaat en dat zij na een jaar nog leven. 'Vraag daarom in je eigen ziekenhuis gerust of de PDL-1 bepaald is', adviseert Schlösser.

Onderzoek
Nivolumab slaat maar bij één op de vijf patiënten aan. 'Wij weten pas na zes tot twaalf weken of het wel of niet wat doet',  zegt de longarts. 'Maar als het wel aanslaat, geldt ook voor deze groep patiënten dat zij langer leven en een betere kwaliteit van leven hebben. Omdat de therapie nog relatief nieuw is voor onze patiënten is het nog lastig om te zeggen hoe veel langer iemand leeft. Daar moeten wij nog meer onderzoek naar doen.'

Bijwerkingen
De medicijnen voor immunotherapie worden toegediend  met behulp van een infuus. 'Dat kan gewoon in dagbehandeling', zegt Schlösser. In tegenstelling tot een chemokuur, zijn de bijwerkingen van immunotherapie relatief mild. 'Een risico is dat  sluimerende auto-immuunziekten zoals reuma en psoriasis juist de kop opsteken. Daarnaast kan vermoeidheid of diarree een bijwerking zijn. Wanneer patiënten bij ons starten met de therapie, lichten wij ook altijd de huisarts in over mogelijke bijwerkingen. Immunotherapie geneest longkanker dus niet maar het verlengt het leven wel van onze patiënten zonder dat zij veel last hebben van deze medicijnen en dat is een prachtige ontwikkeling.' 

Snel antwoord
Stel de huisarts ziet een vlek op een röntgenfoto van uw longen en vertrouwt het niet. Hij verwijst u door naar longgeneeskunde. Daar bekijkt een longarts die gespecialiseerd is in oncologie de foto. Vermoedt hij inderdaad longkanker, dan kunt u bij Isala binnen een week terecht voor snel diagnostiek.

Longarts Noel Schlösser: 'Wij doen sinds kort twee dagen per week snel diagnostiek, zodat nieuwe patiënten altijd binnen een week bij ons terecht kunnen. De dag begint met bloedonderzoek en een pet/CT-scan. Aan de hand van de uitkomsten bepaal je welke vervolgonderzoeken nodig zijn. Wij willen zo weinig mogelijk onderzoeken doen en toch duidelijk kunnen vaststellen waar bijvoorbeeld de kanker zit en hoe groot de uitzaaiingen zijn.'  Een vervolgonderzoek kan bijvoorbeeld een endoscopie (red. onderzoek met cameraatje) zijn via de luchtwegen of een MRI.

Schlösser: 'Wat wij ook steeds vaker zelf doen als longarts is een punctie nemen met behulp van echobeelden. Wanneer alle onderzoeken die nodig zijn klaar zijn, hebben we een gesprek met de patiënt. Ruim 90 procent van de mensen die we dan zien moeten we inderdaad vertellen dat ze longkanker hebben. Dat blijven dramatische gesprekken. Ik doe dat nooit alleen, altijd samen met een verpleegkundig specialist Longgeneeskunde. Zij gaat later nog verder met de patiënt in gesprek. Vragen die mensen altijd hebben zijn: Waar zit het, hoe lang heb ik nog en wat gaan we eraan doen? Daar proberen we een week na de onderzoeken een zo duidelijk mogelijk antwoord op te geven. Ook ligt dan het behandelplan klaar. Het is goed dat tussen het eerste gesprek en het gesprek over het behandelplan een week tijd zit. Mensen krijgen veel te verstouwen.'

Onderzoeken in Zwolle
De onderzoeken van de sneldiagnostiek vinden altijd plaats in Isala Zwolle. Maar wie in de regio rond Meppel woont, kan voor het eerste gesprek met de longarts en het gesprek over het behandelplan ook terecht in Isala Diaconessenhuis.

Meer informatie