Vervolgonderzoek bij de man
Na de eerste vruchtbaarheidsonderzoeken kan het nodig zijn dat de kwaliteit van uw sperma verder wordt onderzocht (semendiagnostiek).
Uw huisarts of specialist kan deze onderzoeken aanvragen. De wachttijd voor de onderzoeken is ongeveer een week. De uitslagen zijn na circa 2 weken bekend.
Mogelijke onderzoeken zijn:
Basale semenanalyse
De basale semenanalyse geeft een eerste indicatie van uw spermakwaliteit en daarmee van uw vruchtbaarheid. Voor deze analyse levert u een spermamonster in. Hiervan wordt het volgende onderzocht:
- het volume van het monster;
- het aantal zaadcellen per milliliter;
- de beweeglijkheid van de zaadcellen (motiliteit);
- het uiterlijk van de zaadcellen (morfologie).
Als er afwijkingen worden gevonden, kan ook nog het volgende worden bepaald:
- de zuurgraad van het semen;
- het aantal witte bloedlichaampjes;
- aanwezige antistoffen tegen de zaadcellen.
Let op: voor een betrouwbare uitslag is het belangrijk dat u een goed spermamonster aanlevert. Externe factoren kunnen de uitslag negatief beïnvloeden.
De uitslagen van de basale semenanalyse zijn na maximaal tien werkdagen bekend.
Semen opwerktest
Bij een opwerktest levert u een spermamonster in. Dit monster wordt ‘opgewerkt’: goed bewegende zaadcellen worden gescheiden van de kwalitatief mindere zaadcellen. Daarna wordt gekeken voor welke fertiliteitsbehandeling dit spermamonster geschikt is.
Voor en na het opwerken van het monster wordt het aantal zaadcellen bepaald, en de beweeglijkheid van de zaadcellen. Na maximaal tien werkdagen zijn de uitslagen van het onderzoek bekend. Uw arts zal deze met u doorspreken.
Antistoffen in semen
Als in uw sperma antistoffen voorkomen tegen zaadcellen, dan moet u het spermamonster opvangen in een kweekvloeistof. Dit kan op een donderdag in ons laboratorium. Uw arts maakt hiervoor een afspraak.
Let op: voor een betrouwbare uitslag is het belangrijk dat u een goed spermamonster aanlevert. Externe factoren kunnen de uitslag van het onderzoek negatief beïnvloeden.
Snelle blik
Als u ziek bent geweest of als er twijfel is over de spermakwaliteit, dan kan uw arts een snel spermaonderzoek aanvragen. Hiervoor levert u een spermamonster in.
Bij de ’snelle blik’ wordt gekeken naar:
- het volume;
- het aantal zaadcellen;
- de beweeglijkheid van de zaadcellen.
De testresultaten worden vergeleken met voorgaande uitslagen; de uitslag is nog dezelfde dag beschikbaar. Uw arts zal deze aan u doorgeven.
Retrograde onderzoek
Retrograde onderzoek doen we als bij u een retrograde ejaculatie (RE) voorkomt. Dit is het geval bij ongeveer 1% van de mannen met fertiliteitsproblemen. Bij RE kan de kwaliteit van het sperma in principe goed zijn, maar de zaadlozing is problematisch.
Een klep, de m. sphincter urethrae internus, sluit niet (helemaal) tijdens de zaadlozing. Hierdoor komt het sperma in de blaas terecht. RE kan bijvoorbeeld komen door een chirurgische ingreep aan de prostaat.
Tijdens het retrograde onderzoek bekijken we:
- wat er precies gebeurt tijdens de zaadlozing.
- hoe we zaadcellen kunnen terugwinnen. Bij gedeeltelijke RE kunnen we soms zaadcellen terugwinnen uit geproduceerd sperma (antegrade fractie). Bij een volledig RE kan dit alleen uit urine.
Verloop onderzoek
Het RE-onderzoek kan enige tijd duren. Hiervoor komt u minstens twee keer naar het fertiliteitslaboratorium. Op die manier krijgen we een optimaal behandelplan voor het bewerken van uw zaadcellen. Het RE-onderzoek verloopt als volgt:
1. Eerste onderzoek:
- U maakt een afspraak bij het fertiliteitslaboratorium.
- U doet een proefzaadlozing. U levert (zo mogelijk) een spermamonster en een urinemonster in.
- In beide monsters wordt gezocht naar zaadcellen.
2. Volgende onderzoek(en):
- U krijgt natriumbicarbonaat mee naar huis. Dit lost u op in water en drinkt u op, op de ochtend van het onderzoek. U dient eerst uit te plassen.
- U komt naar het fertiliteitslaboratorium. U levert (zo mogelijk) een spermamonster en een urinemonster in.
- In beide monsters wordt gezocht naar zaadcellen.
- De zaadcellen worden ‘opgewerkt’: goed bewegende zaadcellen worden gescheiden van de kwalitatief mindere zaadcellen.
De uitslag van de onderzoeken is vaak nog dezelfde dag beschikbaar. Uw arts bespreekt op een later moment de uitslag met u.
Controle na vasectomie (sterilisatie)
Als u een sterilisatie hebt ondergaan (vasectomie) bekijken we altijd of uw sperma nog bewegende zaadcellen bevat. Hiervoor levert u een spermamonster in. Dit kan vanaf drie maanden na de sterilisatie en na twintig zaadlozingen.
De uitslag van de controle is 1 dag na het onderzoek bekend. Maar als het testresultaat minder duidelijk is, krijgt u de uitslag na maximaal tien werkdagen. De uitslag wordt dan beoordeeld door een laboratoriumarts of klinisch embryoloog. Uw arts zal de uitslag aan u doorgeven.
Download voor meer informatie de Isala-folder Sperma-onderzoek na vasectomie.
Externe factoren
Voor semendiagnostiek levert u een spermamonster in. De kwaliteit van dit monster is erg belangrijk. De kwaliteit kan door een aantal factoren negatief beïnvloed worden en daarmee de uitslag van het onderzoek beïnvloeden.
Houd daarom rekening met het volgende:
- Vang een volledig spermamonster op in het potje.
- Zorg dat het potje steriel is. Gebruik alleen een potje dat van onze afdeling afkomstig is.
- Vang het monster niet op in een condoom (met zaaddodend middel).
- Vang het monster niet op bij een onderbroken geslachtsgemeenschap.
- Zorg dat het monster tijdens vervoer op lichaamstemperatuur blijft.
- Lever een monster liefst aan als u niet ziek bent geweest. Koorts (38ºC of meer) kan tot 3 maanden nadien de kwaliteit van het sperma negatief beinvloeden.
- Houd rekening met o.a. medicijngebruik. Bepaalde medicijnen en supplementen hebben een negatieve invloed op de semenkwaliteit.
