Leefstijl
Er zijn leefstijlfactoren die het risico op hartziekten vergroten. Leefstijlfactoren kunt u zelf beïnvloeden. Dit zijn:
Roken
Als u enkele sigaretten per dag rookt, hebt u vijftig procent meer kans op een hartaanval dan een niet-rookster. Roken is bij vrouwen onder de vijftig jaar nog veel schadelijker voor de vaatwand dan bij mannen.
Roken activeert de bloedstolling. Hierdoor kan een kransslagader acuut worden afgesloten – ook als er geen belangrijke vernauwingen in het bloedvat zijn.
Daarnaast komen zware rooksters gemiddeld anderhalf tot twee jaar eerder in de overgang. De bescherming van bloedvaten door oestrogene hormonen valt dan weg.
Overgewicht
Door overgewicht moet het hart harder werken en stijgt het risico om suikerziekte te krijgen. Verder hebben mensen met overgewicht vaker een te hoge bloeddruk en een verhoogd cholesterolgehalte. Dit verhoogt het risico op een hart- of vaatziekte. Vooral de kans op een hartinfarct wordt hierdoor groter.
Veel vrouwen in de overgang hebben overgewicht. Dit is niet een direct gevolg van de menopauze, maar komt door:
- ongezonde voedingsgewoonten;
- een langzamere stofwisseling (deze wordt trager als mensen ouder worden);
- te weinig beweging.
Heb ik overgewicht?
De beste manier om dit te bepalen, is het meten van uw taille. Uw tailleomvang is een belangrijke graadmeter voor de hoeveelheid (ongezond) buikvet. Bedraagt uw taille 88 cm of minder? Dan hebt u geen overgewicht.
Ook kunt u gebruikmaken van de Body Mass Index (BMI). De BMI geeft aan of uw gewicht goed is in verhouding tot uw lengte. De BMI is: uw gewicht gedeeld door het kwadraat van uw lengte. Op de website van de Hartstichting kunt u eenvoudig uw BMI bepalen.
Stress
Het is nog onduidelijk welke invloed stress heeft op hart- en vaatziekten. Toch zijn er twee waarschijnlijke gevolgen:
- Het lijkt erop dat stressgevoelige mensen meer kans hebben op een hartinfarct. Dit kan echter ook samenhangen met de ongezonde leefstijl die een stressvol bestaan met zich meebrengt.
- Er zijn aanwijzingen dat stress een negatieve invloed heeft op het HDL-cholesterolgehalte. Dit is het goede cholesterol.
Hoge bloeddruk (hypertensie)
Een verhoogde bloeddruk bevordert aderverkalking, en daarmee de kans op een hartziekte.
Wanneer hebt u een verhoogde bloeddruk? Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten:
- Een normale bloeddruk is een bovendruk van maximaal 120 en een onderdruk van maximaal 80.
- De bloeddruk verschilt per persoon, maar mag niet hoger zijn dan 140/90.
- Op hoge leeftijd (ouder dan 80 jaar) mag de bovendruk wat hoger zijn, tot 160.
Hebt u kans op hoge bloeddruk?
Als u tijdens een zwangerschap verhoogde bloeddruk hebt gehad, dan hebt u meer kans om ook later hoge bloeddruk te krijgen. Daarnaast is hoge bloeddruk erfelijk. Het komt vaak voor bij meerdere personen uit één familie.
Hoog cholesterol
Een licht verhoogd cholesterolgehalte is niet erg als u in de overgang bent. Maar in principe is hoog cholesterol niet goed voor uw kans op hartklachten.
Wat is cholesterol?
Cholesterol is een vetachtige stof die het lichaam nodig heeft als bouwstof voor cellen en hormonen. Cholesterol wordt in de lever gemaakt. Een klein deel halen we uit onze voeding.
Cholesterol komt voor in twee varianten:
- HDL: goede cholesterol;
- LDL: slechte cholesterol. Dit cholesterol wil wel eens aan de wanden van slagaders blijven kleven. Zo kan het een vernauwing veroorzaken.
Hoe ontstaat een verhoogd cholesterol?
Uw cholesterol kan stijgen door verschillende oorzaken. Bijvoorbeeld:
- het eten van te veel verzadigd vet;
- overgewicht (vooral veel buikvet);
- suikerziekte;
- erfelijke aanleg;
- leeftijd (het cholesterol wordt hoger met het ouder worden).
Ook na de overgang stijgt het totale cholesterolgehalte en het LDL-cholesterol. Het kan dan zinvol zijn om uw cholesterol (opnieuw) te laten meten.
Diabetes
Diabetes Mellitus, suikerziekte, is een stofwisselingsziekte. Het lichaam kan niet zelfstandig suikers uit voeding verwerken. Dit komt doordat het te weinig of geen (goede) insuline aanmaakt. Insuline is een hormoon dat de suikers verwerkt.
Diabetes heeft schadelijke effecten op de vaatwand. Bij vrouwen zijn er meer schadelijke effecten dan bij mannen. Door de verstoorde insulinestofwisseling gaat ook de stofwisseling van de bloedvaten achteruit.
Hartklachten voorkomen
In de westerse landen, waaronder Nederland, neemt het aantal diabetespatiënten enorm toe. Dit komt vooral door slechte voedingsgewoonten en overgewicht.
Hebt u diabetes, dan is het belangrijk om (op termijn) hart- en vaatklachten te voorkomen. Zorg daarom voor:
- een goede diabetesbehandeling via de diabetesverpleegkundige, huisarts of specialist;
- de nodige leefstijlmaatregelen, zoals meer bewegen en afvallen.
Onvoldoende beweging
Onvoldoende beweging leidt gemakkelijk tot overgewicht. Overgewicht verhoogt het risico op hart- en vaatziekten.
Daarom is het advies om voldoende te bewegen:
- minstens vijf dagen per week;
- minstens een half uur per dag.
Het gaat dan om ‘matig intensief bewegen’. Denk aan:
- joggen;
- fietsen buiten en/of op de hometrainer;
- stevig wandelen;
- sporten op de sportschool.
Een goede conditie is een belangrijke voorwaarde om gezond te blijven. Juist als u ouder wordt.
Ongezonde voeding
Veel zout en overmatig alcoholgebruik verhogen de kans op hoge bloeddruk. Een verhoogde bloeddruk bevordert aderverkalking, en daarmee de kans op een hartziekte.
Houd daarom rekening met het volgende:
- Voeg zo min mogelijk zout toe aan het eten.
- Drink niet meer dan twee glazen alcohol per dag.
- Gebruik niet te veel soep, kant-en-klaar maaltijden etc.