Blaas
De blaas dient als opslag voor urine. Het is een min of meer bolvormig, elastisch reservoir dat de urine verzamelt die vanuit de nieren via de urineleiders wordt aangevoerd. De blaas ligt onder in het bekken. Leeg is de blaas niet veel groter dan een biljartbal. Bij volwassenen kan de blaas gemiddeld 400 ml urine bevatten. Als de blaas helemaal gevuld is, ontstaat door de rekking van de blaaswand een prikkel tot plassen. De sluitspier van de blaas verslapt en de urine wordt door samentrekking van de blaasspier via de plasbuis uit het lichaam geloosd.
Afwijkingen van de blaas
Aan de blaas kunnen afwijkingen ontstaan die tot allerlei klachten leiden. Hier vindt u informatie over de verschillende afwijkingen van de blaas en de behandeling ervan:
Incontinentie
Incontinentie (onwillekeurig urineverlies, ofwel ‘je plas niet meer op kunnen houden’) is op zich geen ziekte. Het is het gevolg van een verstoring van ofwel de vulling van de blaas, of van problemen tijdens de lozing van urine. Meestal werken de blaasspier, de plasbuisspieren, of de bekkenbodemspieren niet goed meer. Dit kan allerlei oorzaken hebben. In ons land hebben ruim 600.000 mensen incontinentieklachten. Iedereen kan ermee te maken krijgen: jong, oud, man of vrouw.
Maak urineverlies bespreekbaar
Onwillekeurig urineverlies heeft vaak ingrijpende gevolgen voor de persoon die incontinent is. Het kan zelfs een sociale handicap vormen. Mensen die incontinent zijn, praten uit verlegenheid liever niet over hun klachten. Slechts 28 procent van hen vraag om hulp. Deels komt dat, doordat de behandelmogelijkheden vaak niet bekend zijn. Toch zijn er verschillende mogelijkheden om de aandoening te verminderen of zelfs te genezen.
Hebt u ongewild urineverlies, wees dan niet bang om het probleem te bespreken met uw huisarts. Deze kan u zo nodig doorverwijzen naar de uroloog.
U kunt ook zelf een afspraak maken bij de continentieverpleegkundige.
Vormen van incontinentie
Niet iedereen heeft last van dezelfde vorm van incontinentie. Er zijn drie soorten die elk specifieke klachten geven:
- Inspanningsincontinentie: u verliest urine bij lichamelijke inspanning, zoals traplopen, tillen, hoesten, niesen, lachen en plotselinge houdingveranderingen.
- Aandrangincontinentie: u wordt plotseling overvallen door de drang om te plassen en u moet heel vaak plassen.
- Overloop- of druppelincontinentie: u verliest urine zonder dat u aandrang heeft gevoeld om te plassen. Dit urineverlies ontstaat door een overvolle blaas.
Incontinentie bij vrouwen
Bij vrouwen komen de klachten echter het meeste voor: ongeveer één op de vier vrouwen heeft een vorm van incontinentie. Deze vrouwen kunnen in de Isala klinieken naar het Bekkenbodemcentrum dat speciaal is toegespitst op de behandeling van incontinentie. De urologen maken deel uit van het medisch team van het Bekkenbodemcentrum.
Inspanningsincontinentie
Bij inspanningsincontinentie verliest u urine als de druk in uw buikholte hoger wordt. Dit gebeurt bij lichamelijke inspanning.
Inspanningsincontinentie wordt ook wel ‘stressincontinentie’ genoemd. ‘Stress’ is het Engelse woord voor ‘druk’, en dit verwijst naar de verhoogde buikdruk. Met psychische spanningen heeft het woord ‘stress’ hier niets te maken.
Klachten bij inspanningsincontinentie
U hebt ongewild urineverlies bij lichamelijke inspanningen als traplopen, tillen, hoesten, niesen, lachen en plotselinge houdingveranderingen. Dat komt, doordat u bij deze handelingen de buikspieren aanspant.
Oorzaken van inspanningsincontinentie
Inspanningsincontinentie ofwel stressincontinentie kan verschillende oorzaken hebben:
- De sluitspier van de blaas is beschadigd, bijvoorbeeld door een bevalling of operatie.
- De bekkenbodem is verslapt door veroudering.
- Een baarmoederen kan urineverlies optreden.
- Een prostaatoperatie.
| Behandelingsmethode |
Toelichting |
| Bekkenfysiotherapie |
Hiermee leert u uw bekkenbodemspieren beter te beheersen. Meestal krijgt u het advies deze therapie te volgen voordat u verdere stappen onderneemt, zoals een (meer ingrijpende) operatie. |
| Pessarium |
Een ring ter ondersteuning van de baarmoeder. |
| Operatie |
- Er zijn diverse technieken ontwikkeld om de plasbuis een nieuwe ondersteuning te geven. Mogelijk is: een kunststof bandje aanleggen onder de plasbuis; dit geeft betere ondersteuning aan de plasbuis.
- Rond de plasbuis materiaal injecteren; dit verhoogt de druk in de plasbuis.
- Een comprimerende band om de plasbuis leggen; die zorgt ervoor dat de plasbuis dichtgedrukt wordt tegen het bekken.
- (in het uiterste geval) een droog stoma op de blaas aanleggen, waardoor de patiënt de blaas met een katheter kan ledigen.
|
Aandrangincontinentie
Bij aandrangincontinentie komt de drang om te plassen heel plotseling opzetten. Deze vorm van incontinentie wordt ook wel ‘urge-incontinentie’ genoemd. In één op de drie gevallen gaat aandrangincontinentie samen met inspanningsincontinentie. Dit noemen we ‘gemengde incontinentie’. Aandrangincontinentie blijkt een grotere psychosociale invloed te hebben dan inspanningsincontinentie.
Klachten bij aandrangincontinentie
U kunt de aandrang tot plassen niet onderdrukken: u moet er meteen gehoor aan geven en naar het toilet gaan. De aandrang wordt vaak opgewekt door contact met water of kou, of door alleen maar de sleutel in het slot te steken wanneer u thuiskomt. Soms is de aandrang zo sterk of plotseling, dat u het toilet niet op tijd haalt. Ook moet u heel vaak plassen, zowel overdag als 's nachts. Elk half uur is niet ongebruikelijk.
Oorzaken van aandrangincontinentie
De oorzaak van aandrangincontinentie is nog onbekend. Overactiviteit van de blaas speelt een rol. Wel is duidelijk dat deze vorm van urineverlies toeneemt met de leeftijd.
Behandeling van aandrangincontinentie
Er zijn verschillende behandelingen mogelijk bij aandrangincontinentie. De behandelmethoden zijn:
- Bekkenfysiotherapie: deze omvat blaastraining in combinatie met de bekkenbodemspieren.
- Medicatie; vaak in combinatie met bekkenfysiotherapie en blaastraining.
- Operatie: door een injectie van Botox in de blaasspier, door neuromodulatie, door een blaasvergrotende operatie.
Overloop- of druppelincontinentie
Dit urineverlies is het gevolg van een overvolle blaas. Indien de druk in de buikholte stijgt, kan de blaas overlopen; de blaasuitgang wordt als het ware open getrokken.
Klachten bij overloop- of druppelincontinentie
Bij overloop- of druppelincontinentie verliest u urine, zonder dat u aandrang heeft gevoeld om te plassen. Wanneer de blaas niet goed geledigd is, hebt u een verhoogd risico op urineweginfecties. Als er een hoge druk in de blaas ontstaat tijdens het plassen en de urine niet onbelemmerd kan afvloeien, lopen de hogere urinewegen gevaar. De urine kan dan teruglopen naar de nieren. We noemen dit reflux. In ernstige gevallen kunnen hierdoor de nieren beschadiging oplopen.
Oorzaken van overloop- of druppelincontinentie
Druppelincontinentie komt zowel bij vrouwen als bij mannen voor. Bij mannen kan het komen door een prostaatvergroting of een vernauwing van de plasbuis. Bij vrouwen kan het een overgangsverschijnsel zijn. Andere oorzaken zijn: een urineweginfectie, een zwakke, krachtloze blaas, en zwakke bekkenbodemspieren. Een combinatie van deze factoren is ook mogelijk.
Behandeling van overloop- of druppelincontinentie
De behandelmethoden bij overloop- of druppelincontinentie zijn:
- bekkenfysiotherapie;
- medicatie;
- operatie.
Meer informatie
Download hier de Isala-folders:
Blaasontsteking
Een ontsteking in de blaas (blaasontsteking of cystitis) is een ontsteking van het slijmvlies van de blaas.
Klachten bij blaasontsteking
Blaasontsteking gaat meestal gepaard met vaak kleine beetjes plassen, pijn bij het plassen en bloedverlies aan het eind van het plassen.
Oorzaken van blaasontsteking
Een blaasontsteking is meestal veroorzaakt door bacteriën uit de normale bacteriënflora van de dikke darm. Blaasontsteking komt bij vrouwen veel vaker voor dan bij mannen (deze hebben een veel kortere plasbuis). Een andere oorzaak is het niet goed kunnen ledigen van de blaas. Ook blaasstenen kunnen een blaasontsteking veroorzaken.
Behandeling van blaasontsteking
Voor de behandeling van de blaasontsteking krijgt u antibiotica. Wanneer u last hebt van terugkerende (recidiverende) blaasontstekingen en antibiotica geen effect meer hebben, kan de ontsteking soms verdwijnen met blaasspoelingen.
Als het niet goed ledigen van de blaas de ontsteking veroorzaakt, kan zelfkatheterisatie een manier zijn om de blaas volledig te ledigen. Zo kan er geen urine achterblijven in de blaas.
Ingeval een blaassteen de blaasontsteking veroorzaakt, is verwijdering van de steen noodzakelijk.
Blaasstenen
Blaasstenen zijn stenen in de blaas. Meestal zijn het nierstenen die via de urineleider in de blaas terechtkomen en zo met de plas mee naar buiten komen. Een steentje kan echter ook achterblijven in de blaas en daar gaan groeien.
Klachten bij stenen in de blaas
In veel gevallen merkt u niets van blaasstenen. Soms kunnen ze echter het plassen bemoeilijken. Pijn en een brandend gevoel tijdens het plassen zijn dan kenmerkende symptomen ervan.
Blaasstenen kunnen ook een blaasontsteking veroorzaken. De ontsteking gaat gepaard met een branderige pijn bij het plassen, kleine hoeveelheden urine die er troebel uitzien, een onaangename lucht, koorts en een doffe pijn in de onderbuik. Een blaassteen kan als het ware helemaal doordrongen zijn van bacteriën. In dat geval kan een blaasontsteking slechts genezen als de blaassteen is verwijderd.
Oorzaken van stenen in de blaas
Net als de meeste nierstenen, bestaan blaasstenen hoofdzakelijk uit calcium. Vaak is de samenstelling ervan een mengsel van verschillende kristallen, waaronder oxalaat- of urinezuur. Bij patiënten die langdurig een blaaskatheter hebben, kunnen zich kristallen afzetten rondom de katheter. Zodoende kan er een steen ontstaan.
Behandeling van stenen in de blaas.
Als de steen niet al te groot is, kan de uroloog die verwijderen via de plasbuis (lithotrypsie). Grote stenen dienen soms via een buikoperatie verwijderd te worden (sectio alta).
Meer informatie
Download hier de Isala-folders:
Blaastumoren
De urologen van de Isala klinieken werken samen met collega-artsen in het Oncologisch centrum Isala. Dit centrum is gespecialiseerd in de behandeling van kanker. Op de site van het Oncologisch centrum Isala leest u welke behandelmogelijkheden voor blaaskanker de Isala klinieken bieden.