Nier(en)
De nieren zijn twee boonvormige organen die boven in de buikholte liggen, aan weerszijde van de wervelkolom achter het buikvlies. De nieren zorgen voor reiniging van het bloed. De afvalstoffen daarvan blijven achter in de nieren in de vorm van urine. De urine komt via het nierbekken en de urineleiders in de blaas terecht.
Afwijkingen van de nieren
Aan de nier(en) kunnen afwijkingen ontstaan die tot allerlei klachten leiden. Hier vindt u informatie over de verschillende afwijkingen van de nieren en de behandeling ervan.
Nierstenen
Nierstenen zijn stenen in de nier. Ieder mens maakt regelmatig stenen aan in de vorm van gruis. Dit niergruis geeft echter bijna nooit problemen, doordat die hele kleine steentjes gemakkelijk en ongemerkt met de urine het lichaam verlaten.
Klachten bij nierstenen
De klachten kunnen variëren van vage pijn achter in de rug of in de flanken, tot golven van felle pijn (koliekpijn). Deze pijn kan uitstralen naar de buik en de geslachtsdelen. Typisch is de zogenaamde bewegingsdrang van een dergelijke pijnaanval. Stilzitten lukt u dan niet. Ook kan er bloed bij uw urine zitten.
Oorzaken van nierstenen
In een beperkt aantal gevallen is een specifieke oorzaak aan te wijzen, zoals een zeer eiwitrijk dieet, een infectie van de urinewegen, een specifieke afwijking of ziekte (bijvoorbeeld de ziekte van Crohn), en de inname van bepaalde geneesmiddelen. Voor de meeste nierstenen is echter geen duidelijke oorzaak aanwijsbaar.
Behandeling van nierstenen
Nierstenen plast u vaak spontaan uit. Als dit niet lukt, zijn er drie manieren om nierstenen te verwijderen, via:
- de niersteenvergruizer: dit is een apparaat dat met schokgolven energie in het lichaam opwekt. Tijdens de behandeling met de niersteenvergruizer ligt u meestal op een met water gevuld kussen; soms is het apparaat tegen het lichaam aan geschoven. Door de energie van de niersteenvergruizer te concentreren op de plek waar de niersteen zit, verpulvert deze tot zeer kleine fragmenten (gruis). Dit gruis kunt u daarna gewoon uitplassen. Voor deze behandeling is dagopname nodig. Bij grote stenen zijn soms meerdere sessies noodzakelijk. Mocht deze behandeling geen succes hebben, dan is operatieve verwijdering van de steen een mogelijkheid.
- een kijkoperatie via de plasbuis (URS = uretero renoscopie): deze methode is effectief wanneer er een steen aanwezig is in de urineleider die te groot is om spontaan uit te plassen.
- een kijkoperatie via de huid (percutane nefrolithotripsie): deze methode is effectief bij stenen die in de nier zitten. Bij deze ingreep brengt de uroloog een speciale kijkbuis via de huid in het nierbekken. Via deze buis kan de uroloog de aanwezige steen ter plaatse verbrijzelen en uit het lichaam zuigen.
Meer informatie
Hier leest u meer over:
Vernauwing nierbekken
Een vernauwing in het nierbekken is een afvoerprobleem van de nier. De afvloed van urine uit de nier naar de blaas is belemmerd, doordat op de verbinding (de zogenaamde ‘las’) tussen het nierbekken (pyelum) en de urineleider een vernauwing is ontstaan.
Klachten bij een vernauwing in het nierbekken
Over het algemeen hebt u bij deze afwijking geen klachten, en zeker niet wanneer het ontstaan van de vernauwing geleidelijk verloopt en de andere nier de taak van de zieke nier overneemt.
Oorzaken van een vernauwing in het nierbekken
Meestal gaat het om een aangeboren afwijking. In de loop van de kinderjaren groeit de zogenaamde ‘las’ niet mee, terwijl het nierbekken en de urineleider wel groeien. Zo ontstaat heel langzaam een relatieve vernauwing. Hierdoor komt de nier in toenemende mate in de problemen, aangezien ook de urineproductie in de loop der jaren alsmaar toeneemt.
Een vernauwing kan ook ontstaan als er een abnormaal bloedvat aanwezig is. Dit bloedvat veroorzaakt dan een soort knik in de overgang van het nierbekken naar de urineleider. Hierdoor ontstaat littekenweefsel. Vaak komt deze afwijking pas op latere leeftijd bij toeval aan het licht, tijdens een ander onderzoek (bijvoorbeeld bij foto’s van de buik).
Behandeling van een vernauwing in het nierbekken
Soms is het nodig om het vernauwde deel operatief te verwijderen en een nieuwe aansluiting te maken (pyelumplastiek), namelijk: als de nier nog een redelijke functie heeft maar wel achteruit gaat, of als de vernauwing veel klachten geeft.
Tijdens deze kijkoperatie wordt, via vier kleine incisies (sneetjes) in de buik, een deel van het verwijde nierbekken en de vernauwing in de urineleider verwijderd en een nieuwe aansluiting tussen nierbekken en urineleider gemaakt. Vanaf 2012 zal de operatie uitgevoerd worden met assistentie van de operatierobot (da Vinci). Deze robot wordt bestuurd door de uroloog. Omdat de uroloog beter zicht heeft en meer bewegingsvrijheid in de buik, duurt de operatie korter en kunt u eerder het ziekenhuis verlaten.
Meer informatie
Download hier de Isala-folder:
Opheffen van een vernauwing tussen nierbekken en urineleider
Nierbekkenontsteking
Als een blaasontsteking verder gaat naar de hogere urinewegen, nierbekken en de urineleiders kan een nierbekkenontsteking ontstaan. Nierbekkenontsteking is veel ernstiger dan blaasontsteking.
Klachten bij een nierbekkenontsteking
Bij een nierbekkenontsteking hebt u last van pijn in de zij (flank), hoge koorts en koude rillingen. U hebt bij het plassen een branderig gevoel en moet ook vaker dan normaal plassen.
Oorzaken van een nierbekkenontsteking
Meestal is een niet opgemerkte of onvoldoende behandelde blaasontsteking de oorzaak van een nierbekkenontsteking. Opstijgende infecties komen vaker voor als er sprake is van verstoppingen in de urinewegen. Hiervan kunnen aangeboren afwijkingen de oorzaak zijn.
Behandeling van een nierbekkenontsteking
Voor de behandeling van een nierbekkenontsteking is opname in het ziekenhuis nodig, omdat u door de ontsteking heel ziek kunt zijn. In het ziekenhuis krijgt u antibiotica per infuus. Hiermee geneest de infectie over het algemeen vlot. Indien de infectie vaak terugkomt, kan er sprake zijn van een onderliggende aandoening van de urinewegen. In dat geval is meer onderzoek noodzakelijk.
Niertumoren
Een tumor in de nier is een woekering van cellen die uitgaat van het nierweefsel. Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Goedaardige tumoren in de nieren zijn bijvoorbeeld cysten. Alleen bij kwaadaardige tumoren is er sprake van kanker. Bij een goedaardige tumor (cyste) kan soms een operatie nodig zijn. Wanneer de cyste zo groot is dat die problemen gaat geven, kan het (gedeeltelijk) verwijderen van de nier noodzakelijk zijn.
Voor de behandeling van nierkanker werken de urologen van de Isala klinieken samen met collega-artsen in het Oncologisch centrum Isala. Dit centrum is gespecialiseerd in de behandeling van kanker. Op de site van het Oncologisch centrum Isala leest u welke behandelmogelijkheden voor nierkanker de Isala klinieken bieden.