ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Buitenbaarmoederlijke zwangerschap

Informatie over de behandeling

Als een bevruchte eicel zich buiten de baarmoeder nestelt, is er sprake van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Hier gaan we in op de consequenties en behandeling.

Uitleg

Bij de eisprong komt uit de eierstok een eicel vrij die wordt opgevangen door het uiteinde van de eileider. Deze eicel kan bevrucht worden door een zaadcel. De bevruchte eicel komt na ongeveer 4 tot 5 dagen in de baarmoederholte en nestelt zich daar. Wanneer de innesteling buiten de baarmoederholte plaatsvindt, ontstaat een buiten (= extra) baarmoederlijke (= uteriene) zwangerschap (= graviditeit), afgekort EUG. Dit gebeurt in minder dan 1 op de 100 zwangerschappen.

De meeste EUG's ontstaan in de eileider (tuba): men spreekt dan van een tubaire EUG zie afbeelding). Een klein percentage nestelt zich elders. In zeer zeldzame gevallen is er sprake van een tweelingzwangerschap waarbij één vrucht zich heeft ingenesteld in de baarmoeder en één daarbuiten.

 
Afbeelding 1. EUG in de eileider (tubair)
 

Oorzaak

Een van de belangrijkste oorzaken van een EUG is beschadiging van de eileider(s) door:

  • een ontsteking aan de eileider, bijvoorbeeld door chlamydia of gonorroe
  • een eerdere EUG
  • een eerdere operatie aan de eileider.

De kans is groter:

  • na langdurige onvruchtbaarheid
  • na IVF­behandeling
  • bij DES­dochters
  • bij verklevingen in de buikholte als gevolg van een eerdere buikoperatie, met name
  • na een blindedarmontsteking (appendicitis)
  • bij endometriose
  • bij vrouwen die zwanger zijn geworden nadat zij gesteriliseerd zijn of terwijl zij een spiraal hebben.

Klachten

In het begin kunnen klachten ontbreken. Later kan er vaginaal bloedverlies optreden en/of kunt u pijn aan één kant of onderin de buik krijgen. Deze klachten kunnen ervaren worden als een abnormale of late menstruatie of doen denken aan een miskraam.
Klachten bij een EUG treden meestal op tussen de 5e en de 12e week van de zwangerschap. Wanneer ze beginnen hangt onder andere af van de plaats waar de bevruchte eicel zich innestelt.

Een ernstige situatie ontstaat als de eileider scheurt. Vaak ontstaat dan

  • plotseling hevige buikpijn met schouderpijn
  • loze aandrang (het gevoel dat er ontlasting is terwijl er niets komt). Dit komt door het bloed in de buikholte.

Ook kunnen verschijnselen van een shock optreden (misselijkheid, braken, snelle pols, transpireren, flauwvallen).

Onderzoek

Het aantonen van een zwangerschap gebeurt met een zwangerschapstest in de urine. Als er klachten zijn en de zwangerschapstest positief is, zal de arts u verwijzen naar een gynaecoloog of een echoscopist voor een inwendige, vaginale echo. Met deze echo kan de gynaecoloog zien of de zwangerschap zich in de baarmoeder bevindt.

Als er geen duidelijke zwangerschap wordt gezien of alleen wat vocht in de buik, dan wordt in het bloed de waarde bepaald van het zwangerschapshormoon.

  • Is de waarde van dit hormoon hoog, dan is de kans op een EUG groot.
  • Is deze waarde laag en hebt u weinig klachten, dan kan er eventueel worden afgewacht, hoewel de kans op een EUG aanwezig blijft.

Dan volgt er poliklinische controle met herhaling van het bloedonderzoek en/of de vaginale echo. Wanneer de waarde van het zwangerschapshormoon in het bloed daalt, blijkt daaruit dat de EUG vanzelf oplost. Het zwangerschapshormoon wordt gecontroleerd tot het niet meer aantoonbaar is. Wanneer het hormoon dezelfde waarde houdt of stijgt, terwijl met de echo nog steeds geen zwangerschap in de baarmoeder wordt gezien, dan is de kans op een EUG groot.

Een zwangerschap buiten de baarmoeder kan nooit voldragen worden en de vrucht kan niet alsnog in de baarmoeder geplaatst worden. In Nederland is het gebruikelijk om te opereren of medicijnen te geven. Hierna staan de mogelijkheden.

Operatieve behandeling

Een operatieve behandeling kan plaatsvinden door middel van een kijkoperatie (laparoscopie) of via een bikinisnede (laparotomie). Of een kijkoperatie mogelijk is, is afhankelijk van de ernst van uw klachten en of er bloed, verklevingen of andere afwijkingen in de buik bestaan.

Bij de operatie

  • kan de EUG worden verwijderd door een sneetje te maken in de eileider (eileidersparend, tubostomie)
  • kan de gehele eileider inclusief de EUG worden verwijderd (tubectomie).

Het is momenteel niet duidelijk welke van deze operaties beter is voor het behoud van vruchtbaarheid. Als er een scheur met een bloeding in de eileider is, als de EUG groot is, als er geen zwangerschapswens meer is of als er voor de tweede keer in dezelfde eileider een EUG is, wordt in principe de eileider verwijderd.

Als u een rhesusnegatieve bloedgroep hebt, geeft de arts anti­D­immunoglobuline om te voorkomen dat u antistoffen aanmaakt.

Complicaties

De meest voorkomende complicatie bij een laparoscopische operatie is dat er toch een 'gewone' buikoperatie (laparotomie) moet plaatsvinden via een grotere snede. In wezen is dit geen echte complicatie, omdat het soms gewoon te moeilijk is om zorgvuldig te opereren met behulp van de laparoscopische methode.

Ook bij het opereren zelf kunnen complicaties optreden.

  • In zeer zeldzame gevallen worden de urinewegen of darmen beschadigd.
  • Ook bestaat de kans dat een blaasontsteking ontstaat of dat een nabloeding in de buikwand of vagina optreedt.
  • Voorts is er een klein risico op het ontstaan van een infectie of trombose.

De gevolgen van een complicatie zijn soms pas zichtbaar als u al uit het ziekenhuis ontslagen bent. Bij ernstige buikpijn, koorts, braken of pijn in de nierstreek (aan de zijkant van de rug) is het dan ook verstandig direct met de dienstdoende gynaecoloog contact op te nemen.

De belangrijkste complicatie bij de eileidersparende operatie is het achterblijven van zwangerschapsweefsel in de eileider of elders in de buik; dit wordt persisterende trofoblast genoemd. De kans hierop is ongeveer 5 tot 20 procent. Na een eileidersparende operatie wordt daarom controle van het zwangerschapshormoon verricht. Als de waarde van het hormoon onvoldoende gedaald of zelfs gestegen is, blijkt daaruit dat nog niet alles van de EUG verwijderd is. Dan volgt doorgaans een aanvullendebehandeling met methotrexaat of wordt alsnog de eileider verwijderd.

Na de behandeling kunt u via de vagina veel bloed of weefsel verliezen.

Medicijnen: methotrexaat

Als de waarde van het zwangerschapshormoon in het bloed laag is, kan soms behandeling plaatsvinden door middel van één of meerdere injecties in de spier met methotrexaat, een celdodend middel.

Hierbij is geen gevaar voor de vruchtbaarheid of voor eventuele volgende zwangerschappen.

De behandeling gebeurt poliklinisch. Een week na de kuur wordt de waarde van het hormoon bepaald.

Als u een rhesusnegatieve bloedgroep hebt, geeft de arts anti­D­immunoglobuline om te voorkomen dat u antistoffen aanmaakt.

Bijwerkingen

Bijwerkingen van methotrexaat kunnen bestaan uit een geïrriteerde mond (aften) en ogen (roodheid, tranen) en maag­ en darmklachten. Deze klachten zijn tijdelijk en duren gemiddeld een week. Een goede mondhygiëne, het vermijden van alcohol en direct zonlicht, en veel drinken brengen verlichting.

Aspirine en pijnstillers zoals NSAID's (o.a. ibuprofen, voltaren), antibiotica en vitaminepreparaten met foliumzuur moeten niet gebruikt worden. De pijnstiller paracetamol is wel toegestaan.

Het is mogelijk dat de behandeling niet goed aanslaat en een tweede kuur methotrexaat nodig is omdat de waarde van het zwangerschapshormoon onvoldoende daalt.
Ook is er een kleine kans dat de eileider scheurt, zodat er alsnog een operatie nodig is.

Na de behandeling kunt u via de vagina veel bloed of weefsel verliezen.

Een nieuwe zwangerschap

Als u opnieuw zwanger wilt worden, zal de arts meestal adviseren minstens één menstruatie af te wachten. Na behandeling met methotrexaat is het meestal beter om de eerste drie maanden niet zwanger te raken.

Wanneer u bij zo'n nieuwe zwangerschap ongeveer twee weken over tijd bent, kan er een vroege vaginale echo worden gemaakt om te zien waar de bevruchte eicel zich heeft ingenesteld. Het risico dat de innesteling weer buiten de baarmoeder plaatsvindt, is ongeveer 15 tot 20 procent hoger.

Wanneer er een eileider is verwijderd en de andere eileider beschadigd lijkt te zijn, is de kans op een spontane zwangerschap klein. Dan kan de arts u eventueel IVF adviseren. Bij IVF kan echter ook een EUG ontstaan.

Emotionele steun

Een EUG betekent lichamelijk en psychisch meestal een zware belasting. Niet alleen is er een zwangerschap verloren gegaan, maar misschien wordt het ook wel moeilijker om opnieuw zwanger te raken.
Bij de methotrexaat­behandeling en de eileidersparende operatie volgt soms een langere periode van onzekerheid, omdat de waarde van het zwangerschapshormoon langzaam daalt. Lotgenoten, bijvoorbeeld via de Stichting Freya (patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek), kunnen u eventueel steunen.

Contact 

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen of wilt u meer informatie, vraag dan uw verloskundig zorgverlener gerust om uitleg. We raden u aan om uw vragen op papier te zetten. U kunt ook telefonisch contact opnemen; Polikliniek Gynaecologie/Verloskunde, t (038) 424 3555.

Heeft u binnenkort een afspraak? Dan vindt u tijd en plaats waar u verwacht wordt in uw afspraakbevestiging.

Bent u ongerust of heeft u vragen (buiten kantoortijden) die niet kunnen wachten dan kunt u bellen naar het spoednummer: (038) 4248161.

Verantwoording

Voor het schrijven van deze informatie heeft Isala gebruikgemaakt van teksten van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) in Utrecht.

Handige adressen

Stichting Freya
Patiëntenvereniging voor vruchtbaarheidsproblematiek
Postbus 476
6600 AL Wijchen
t (024) 645 10 88
f (024) 645 46 05
www.freya.nl

Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG)
www.nvog.nl, rubriek 'voorlichting'


3 augustus 2017 5450 Nee Nee

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
Uw naam Uw emailadres*
Bericht