ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Hersenmetastasen (uitzaaiingen)

Bijlage van het PID Hersentumor

Metastasen zijn kwaadaardige gezwellen (tumoren) die komen van een tumor ergens anders in het lichaam (de zogenaamde primaire tumor). Uitzaaiingen ontstaan doordat kwaadaardige cellen zich kunnen verplaatsen via de bloedbaan en/of lymfebaan. Als er sprake is van uitzaaiing naar het hersenweefsel, wordt gesproken van hersenmetastasen.

  • Elke vorm van kanker kan naar de hersenen uitzaaien. Hersenmetastasen zijn vaak afkomstig van een primaire tumor in de long, borst of huid (bij melanoom).
  • Soms ontstaan er uitzaaiingen naar de hersenvliezen (zie afbeelding 1).
  • Soms wordt één hersenmetastase gevonden, soms meerdere tegelijk.
  • Soms worden hersenmetastasen gevonden zonder dat een primaire tumor bekend is en zelfs zonder dat die bij gericht onderzoek wordt gevonden.
  • Hersenmetastasen beïnvloeden meestal op korte termijn de duur en kwaliteit van het leven.

Klachten

De klachten die door een hersenmetastase kunnen ontstaan, hangen vaak samen met de plaats waar deze groeit en van de grootte van de afwijking. Er is veel bekend over de plaats in de hersenen waar bepaalde functies worden aangestuurd. Het is goed om te beseffen dat bij veel activiteiten verschillende delen van de hersenen met elkaar samenwerken. Bovendien zijn er tussen mensen verschillen in de plaats waar een bepaalde functie in de hersenen wordt aangestuurd.

De volgende verschijnselen kunnen zich voordoen:

  • Uitval van functies, bijvoorbeeld verlammingen of problemen met taal, spraak, lezen en/of schrijven. Soms treden verminderd gehoor of gezichtsvermogen op. Ook kunnen aandacht- en concentratieproblemen ontstaan of gaat iemand zich anders gedragen dan voorheen. Soms zijn veranderingen in eerste instantie weinig opvallend. De omgeving merkt ze soms eerder op dan de patiënt zelf.
  • Verschijnselen van drukverhoging in het hoofd: hoofdpijn, vooral bij activiteiten die de druk laten toenemen (zoals bukken, niezen en persen), misselijkheid en braken, bewustzijnsdaling en dubbelzien.
  • Epileptische aanvallen (insulten).

De hersenen

De hersenen zijn opgebouwd uit zenuwweefsel en steunweefsel en worden omgeven door de hersenvliezen (zie afbeelding 1).

Afbeelding 1: Opbouw van de hersenen
 

Hersenmetastasen kunnen zich in de grote hersenen bevinden, in de hersenstam of in de kleine hersenen (zie afbeelding 2).

 
 
Afbeelding 2: schematische voorstelling van de linkerhersenhelft
 

De grote hersenen

De grote hersenen zijn in twee helften verdeeld:
  • de rechterhelft van de hersenen bestuurt de linkerkant van het lichaam
  • de linkerhelft van de hersenen bestuurt de rechterkant van het lichaam.

De linker- en de rechterhersenhelften zijn elk verdeeld in vier kwabben: achterhoofdskwab, slaapbeenkwab, bovenop/wandbeenkwab en voorhoofdskwab.

Hersenstam

De functie van de hersenstam is onder andere het regelen van de bloeddruk, de hartfrequentie, de spierspanning van de vaatwanden en de controle over de ademhaling en lichaamstemperatuur. Verder is het de verbinding tussen de hersenen en het ruggenmerg en lopen er veel belangrijke zenuwbanen doorheen.

Kleine hersenen

De kleine hersenen zijn onder andere verantwoordelijk voor de coördinatie van bewegingen en houding. Aanspanning en ontspanning van de spieren worden met elkaar geïntegreerd, zodat de bewegingen soepel verlopen. Daarnaast zijn ze betrokken bij het bewaren van het evenwicht.

Onderzoeken

Wanneer u klachten heeft die mogelijk wijzen op een hersenmetastase, dan vraagt uw specialist een MRI-onderzoek aan (indien mogelijk). Soms leiden klachten tot een opname op de Spoedeisende hulp. Bijvoorbeeld wanneer plotseling een epileptisch insult heeft plaatsgevonden of er plotseling ernstige uitval van functies is. Als er sprake is van acute klachten, vindt vaak eerst een CT-scan van de hersenen plaats.
Soms zijn de klachten van de hersenmetastase de eerste uitingsvorm van kanker en wordt er nader onderzoek gedaan om de primaire tumor te vinden. Doorgaans is dat door middel van een CT-scan of PET CT-scan.

Behandeling

Bij verdenking op een hersenmetastase wordt uw situatie besproken in een multidisciplinair overleg waaraan oncologen, radiotherapeuten, neurologen, neurochirurgen, pathologen, longartsen en een regieverpleegkundige deelnemen. Samen stellen zij een behandelvoorstel op. Dit voorstel wordt vervolgens met u besproken.

Mogelijke behandelingen zijn een operatie, radiotherapie (bestraling), chemotherapie en/of doelgerichte therapie. Ook een combinatie van behandelingen kan worden toegepast. Soms is het niet mogelijk om één van deze ziektegerichte behandelingen toe te passen. Vaak is het dan wel mogelijk om symptomen te bestrijden, door middel van het medicijn dexamethason. Dit kan vocht afvoeren uit de omgeving van de metastase, waardoor de druk op het omliggende hersenweefsel vermindert.

Rijgeschiktheid

Aandoeningen van de hersenen kunnen de rijgeschiktheid nadelig beïnvloeden. Problemen die van invloed kunnen zijn op de rijgeschiktheid zijn onder andere:

  • verlammingen
  • beperkingen van het gezichtsveld
  • epilepsie
  • vertraagde reactiesnelheid
  • geheugen- en concentratiestoornissen
  • sneller optredende vermoeidheid.

Wanneer zich, nadat een rijbewijs is toegekend, gezondheidsproblemen voordoen die van invloed zouden kunnen zijn op de rijgeschiktheid, dan is het noodzakelijk dat u, op eigen initiatief, een “Eigen Verklaring” instuurt. Dit formulier moet u aanvragen bij het Centraal bureau rijvaardigheidsbewijzen (CBR) of bij de gemeente en vervolgens ingevuld terug sturen. Het CBR vraagt aan de aanvrager een vergoeding voor het verwerken van het formulier. Vervolgens is doorgaans een aanvullende gezondheidskeuring door een onafhankelijk medisch specialist nodig, ook deze moet door de aanvrager zelf betaald worden. Uiteindelijk zal het CBR beslissen of het rijbewijs, al dan niet na rijtest met een deskundige van het CBR, behouden kan worden.

Uw rijgeschiktheid wordt vastgesteld aan de hand van specifieke regels, die zijn vastgelegd in de Nederlandse wet. De regels zijn voor groot en klein rijbewijs verschillend. De regels zijn onderhevig aan veranderingen, en worden dan ook zo nu en dan aangepast. Meer informatie vindt u op www.cbr.nl.

Bij epilepsie gelden er specifieke aanvullende regels. Over het algemeen geldt dat mensen na één epileptische aanval zes maanden geen auto of motor mogen besturen. Na meerdere aanvallen mag men pas een jaar na de laatste aanval weer achter het stuur. Er zijn wel enige uitzonderingen, afhankelijk van de aard van de epileptische aanvallen. Meer informatie vindt u op www.epilepsie.nl.

Emoties, gedrag en cognitie

Wanneer u van de arts te horen heeft gekregen dat u een hersenmetastase heeft of een verdenking daarop, kan dit veel teweegbrengen op het gebied van emoties, gedrag en cognitie. Deze reactie kan enerzijds veroorzaakt worden door de plaats waar de tumor zich bevindt in de hersenen, maar kan ook een reactie zijn op de gestelde diagnose. 

Emoties

Tijdens de periode van onderzoek kunnen onzekerheid, angst en somberheid bij u en uw naasten optreden. Deze symptomen kunnen onder andere leiden tot slaapproblemen, irritaties en gevoelens van machteloosheid. 

Gedrag

Het komt soms voor dat gedragsveranderingen bij patiënten de aanleiding hebben gegeven tot onderzoeken. Iemand is sneller moe, is gevoeliger voor drukte en lawaai, neemt minder initiatief, is minder nauwkeurig, sneller geïrriteerd of vaker somber.

Cognitie

Met cognitie wordt bedoeld: denken, concentreren, herinneren, taalgebruik, waarnemen en plannen. Al deze activiteiten noemen we cognitieve functies. Cognitie kan verstoord raken door de tumor zelf, maar kan ook ontstaan door de behandelingen. 

Veranderingen

Veranderingen op het gebied van emoties, gedrag en cognitie kunnen (grote) gevolgen hebben voor relaties, werk en uw dagelijks functioneren. Omgaan met de veranderde situatie kan moeilijk zijn. Iedere patiënt zal dit op zijn eigen manier ervaren. Het is belangrijk gedurende het proces als patiënt en naasten over deze veranderingen met elkaar in gesprek te blijven. Dit zal niet altijd gemakkelijk zijn. Uw specialisten informeren u zo goed mogelijk over de mogelijke veranderingen in uw situatie. 

Meer informatie

Als u voor een operatie in aanmerking komt is de PID Bijlage Craniotomie of Biopsie voor u van toepassing.
Voor informatie over radiotherapie kunt u terecht op www.isala.nl/radiotherapie. Ook vindt u op deze website voorlichtingsfilms over radiotherapie bij een hersentumor. Informatie over chemotherapie en doelgerichte therapie leest u in de Behandelwijzer chemotherapie en Behandelwijzer doelgerichte therapie.

Andere geneesmiddelen die onderdeel kunnen uitmaken van de behandeling, zijn middelen die vochtontwikkeling in de hersenen remmen (dexamethason) en middelen die epileptische aanvallen onderdrukken. Deze middelen zijn bedoeld om klachten veroorzaakt door de hersenmetastase zoveel mogelijk te beperken.

Contact

Tijdens uw behandeling is een (regie)verpleegkundige uw aanspreekpunt. Via uw medisch specialist komt u met hem of haar in contact. Dit kan de regieverpleegkundige neurologische oncologie zijn of een verpleegkundige die met name kennis heeft van de behandeling van uw primaire tumor.


24 mei 2017 6045 Nee Ja

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
   
Uw naam Uw emailadres*
   
Bericht