ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Eierstokkanker (PID): H2 Eierstokkanker en onderzoek

Patiënten Informatie Dossier

​Kanker is een verzamelnaam voor meerdere aandoeningen. Eierstokkanker is er één van. Kanker is een kwaadaardig gezwel. Kwaadaardig betekent:

  • Dat een gezwel in de omliggende weefsels groeit en deze beschadigt, waardoor klachten kunnen ontstaan.
  • Dat het gezwel steeds blijft groeien, waardoor het op de plaats waar het zich bevindt, steeds meer schade aanricht.
  • Dat het gezwel kan uitzaaien, dat wil zeggen: uit het gezwel kunnen cellen naar andere plaatsen in het lichaam worden vervoerd, waar ze tot nieuwe gezwellen kunnen uitgroeien (metastasen).

Er zijn goedaardige en kwaadaardige gezwellen (tumoren). Alleen bij kwaadaardige tumoren is er sprake van kanker.

Eierstokkanker

In Nederland wordt per jaar bij ongeveer 1100 vrouwen eierstokkanker (ovariumcarcinoom) vastgesteld. Eierstokkanker ontstaat meestal bij vrouwen boven de vijftig jaar, maar kan op alle leeftijden voorkomen. Kanker van de eierstokken gaat uit van het weefsel van de eierstok. De eierstokken liggen min of meer vrij in de buikholte. Daardoor hebben vrouwen in het begin van de ziekte weinig tot geen klachten. Om die reden wordt eierstokkanker vaak pas in een laat stadium ontdekt.

Vrouwelijke geslachtsorganen

De vrouwelijke geslachtsorganen bestaan uit de inwendige en uitwendige geslachtsorganen. De uitwendige geslachtsorganen bestaan uit:

  • de kleine en grote schaamlippen,
  • de clitoris (kittelaar),
  • de ingang van de vagina.

De inwendige geslachtsorganen bestaan uit:

  • de vagina (schede),
  • de baarmoeder,
  • de eierstokken
  • de eileiders.
 
Afbeelding 1: vrouwelijke geslachtsorganen
 

a. eileiders
b. eierstokken
c. baarmoederlichaam
d. baarmoederhals
e. baarmoedermond
f. vagina (schede)

Vrouwelijke geslachtshormonen

Hormonen zijn stoffen die ons lichaam zelf maakt. Ze worden uitgescheiden in het bloed en beïnvloeden een aantal processen of organen in ons lichaam. De eierstokken produceren de vrouwelijke geslachtshormonen. Die hormoonproductie staat onder invloed van andere hormonen, die in de hersenen geproduceerd worden. De vrouwelijke geslachtshormonen zijn betrokken bij talloze processen in het lichaam van een vrouw, zoals bij de menstruatie en de vruchtbaarheid, maar bijvoorbeeld ook bij de vorming van botweefsel.

Verschillende vormen van eierstokkanker

De verschillende vormen van eierstokkanker onderscheiden zich door het type weefsel waaruit ze zijn ontstaan. Globaal zijn er drie vormen:

  • Epitheliale eierstoktumor; een tumor die ontstaat uit de buitenste laag cellen van de eierstok (het epitheel). Deze tumor wordt ook wel aangeduid als adenocarcinoom. Dit is de meest voorkomende vorm (tachtig tot negentig procent van de tumoren).
  • Gonadale tumor; een tumor die ontstaat uit de laag weefsel waarin de eicellen liggen.
  • Kiemceltumor; een tumor die ontstaat uit de kiemcellen. Kiemceltumor komt vooral voor bij jonge meisjes en veel minder bij volwassen vrouwen.

Epitheliale borderline-tumoren

Van alle epitheliale eierstoktumoren is ongeveer vijftien procent een grensgeval tussen een goedaardige en een kwaadaardige tumor. Dit heet een borderlinetumor. Vrouwen met een borderlinetumor krijgen een andere behandeling dan vrouwen met een kwaadaardige epitheliale tumor.

Groeiwijze en uitzaaiingen

In een vroeg stadium beperkt eierstokkanker zich tot één of beide eierstokken. Zodra de tumor zich buiten de eierstokken gaat uitbreiden, gebeurt dit vooral in de buikholte. De buikholte en de buikorganen zijn bekleed met het buikvlies. Daarop kunnen uitzaaiingen ontstaan, die zich ter plekke kunnen uitbreiden.

Daarnaast kunnen door verspreiding via het lymfstelsel uitzaaiingen in de lymfklieren ontstaan. Het gaat dan vooral om de lymfklieren in het bekken en achter in de buikholte. Vanuit die lymfklieren kan de tumor uitzaaien naar andere organen. Uitzaaiingen via het bloed komen bij eierstokkanker, in tegenstelling tot andere soorten kanker, zelden voor.

Mogelijke oorzaken

Over het ontstaan van eierstokkanker is weinig bekend. Bij ongeveer tien procent van de vrouwen met eierstokkanker speelt een erfelijke oorzaak een rol. Deze vrouwen zijn dan draagster van een afwijking in het erfelijk materiaal en hebben een gen dat kan samengaan met een verhoogde kans op borstkanker (BRCA1- of BRCA2-gen).

Verder zijn er aanwijzingen dat de kans op eierstokkanker samenhangt met het aantal eisprongen dat een vrouw in haar leven gehad heeft: hoe minder eisprongen, des te kleiner waarschijnlijk de kans op eierstokkanker.

Onderzoek

Om de diagnose eierstokkanker te kunnen stellen zal de gynaecoloog de volgende onderzoeken uitvoeren:

  • lichamelijk onderzoek
  • bloedonderzoek
  • vaginale echografie
  • laparoscopie; een kijkoperatie waarbij de gynaecoloog de buikholte en de organen die daarin liggen onderzoekt en stukjes weefsel wegneemt voor onderzoek onder de microscoop.

Na de diagnose eierstokkanker is vaak nader onderzoek nodig. Het doel daarvan is om vast te stellen hoe ver de tumor zich heeft uitgebreid en of er uitzaaiingen zijn. Aan de hand van deze gegevens kan uw arts bepalen welke behandeling voor u het meest geschikt is. Het kan hierbij gaan om de volgende onderzoeken:

CT-scan (computertomografie)
Een computertomograaf is een apparaat waarmee organen en/of weefsels zeer gedetailleerd in beeld worden gebracht. Bij het maken van een CT-scan wordt gelijktijdig gebruikgemaakt van röntgenstraling en een computer.

MRI (Magnetic Resonance Imaging)
Deze onderzoeksmethode maakt gebruik van een magneetveld in combinatie met radiogolven en een computer.

Echografie van de buikorganen
Bij een echografie van de buikorganen worden uw lever, nieren en lymfklieren in beeld gebracht. Echografie is een eenvoudig, niet-belastend onderzoek.

Ascitespunctie
Eierstokkanker kan gepaard gaan met een abnormale hoeveelheid vocht in de buikholte (ascites). Dit wordt veroorzaakt door een verhoogde aanmaak van vocht en doordat kankercellen de afvoerwegen voor dit vocht kunnen verstoppen. Door ascites kan uw buik opzetten en zwaar gaan aanvoelen. Ook kunnen pijnklachten ontstaan. Bij een ascitespunctie wordt vocht uit de buikholte weggenomen. Dit vocht kan onder de microscoop worden onderzocht op aanwezigheid van kankercellen.

De hoeveelheid ascites kan variëren van een geringe hoeveelheid tot enkele liters. De gynaecoloog kan het overtollige vocht laten afvloeien, waardoor het probleem tijdelijk vermindert. Deze ingreep noemt men een ascitesdrainage.

Buikoperatie

Een operatie heeft een drieledig doel:

  • Het definitief stellen van de diagnose eierstokkanker.
  • Het beoordelen van de uitgebreidheid van de ziekte.
  • Het vaststellen van de behandeling.

De gynaecoloog kan tijdens deze operatie meteen overgaan tot het uitvoeren van de behandeling. Bij twijfel over de aard van de ziekte kan de gynaecoloog stukjes weefsel (biopten) nemen. Meestal neemt de gynaecoloog van verschillende plaatsen in de buikholte biopten, om te beoordelen of de ziekte zich op meer plaatsen heeft uitgebreid. Een patholoog onderzoekt de biopten onder de microscoop.

Bloedonderzoek

Behalve algemeen bloedonderzoek zal ook het zogenoemde CA125-gehalte in uw bloed worden bepaald. Eierstokkankercellen kunnen deze stof aanmaken en aan het bloed afgeven. CA125 wordt daarom wel een tumormerkstof genoemd. De bepaling van het CA125-gehalte wordt voornamelijk gebruikt om het effect van een behandeling voor eierstokkanker te helpen beoordelen. De eerste meting voorafgaand aan een behandeling is het uitgangspunt daarvoor. Als de tumor door de behandeling kleiner wordt of verdwijnt, neemt het CA125-gehalte af.

Spanning en onzekerheid

Het kan enige tijd duren voordat u alle noodzakelijke onderzoeken heeft gehad en de aard en het stadium van uw ziekte bekend zijn. Waarschijnlijk heeft u vragen over de aard van uw ziekte, het mogelijke verloop daarvan en de behandelmogelijkheden. Vragen die tijdens de periode van onderzoeken nog niet te beantwoorden zijn. Dat kan spanning en onzekerheid met zich meebrengen, zowel bij u als bij uw naasten. Het kan helpen als u weet wat er bij de verschillende onderzoeken gaat gebeuren. Die informatie krijgt u niet altijd vanzelf. Vraag er daarom gerust naar op de afdelingen waar de verschillende onderzoeken plaatsvinden.


20 augustus 2014 7010 Nee Ja

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
   
Uw naam Uw emailadres*
   
Bericht