ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Borstvoeding bij uw premature of zieke baby

​Als uw baby op de afdeling Neonatologie (NICU) of op de afdeling Kindergeneeskunde ligt, is het niet altijd mogelijk om uw kind zelf borstvoeding te geven. Toch adviseren we juist uw zieke of prematuur geboren baby borstvoeding te geven omdat er in moedermelk extra calorieën en belangrijke antistoffen zitten. Wij helpen u hier graag bij.

Voordelen borstvoeding

Het belang van borstvoeding voor uw premature en zieke baby:

  • Colostrum (de eerste moedermelk direct na de geboorte) bevat hoge concentraties antistoffen en vitaminen en mineralen.
  • Antistoffen bieden bescherming tegen infecties. Een premature baby heeft door de kortere zwangerschapsduur minder antistoffen van de moeder meegekregen en zijn eigen afweersysteem is nog onvoldoende ontwikkeld.
  • Colostrum bereidt de darmen voor op het opnemen van voedsel en beschermt de darmen tegen infecties. Hierdoor is er minder kans op necrotiserende enterocolitis (NEC) bij prematuren, een ernstige darminfectie.
  • Door de laxerende werking van het colostrum raakt de baby zijn meconium sneller kwijt en is de kans op geelzucht kleiner.
  • Moedermelk bevat groeifactoren. Deze zijn van belang voor de rijping van het spijsverteringstelsel.
  • Moedermelk bevat de juiste vetzuren die nodig zijn voor een goede hersenontwikkeling en gezichtsvermogen.
  • Moedermelk wordt beter verdragen en is licht verteerbaar. Hierdoor kan de parenterale voeding (voeding via infuusvloeistoffen) snel afgebouwd worden, waardoor de kans op infecties afneemt.
  • Borstvoeding bevordert de hechting tussen moeder en haar baby.
  • Borstvoeding geven kan alleen de moeder doen voor haar baby. 

Kolven

Een prematuur geboren baby of (ernstig) zieke baby kan (meestal) niet zelf drinken. Om uw kindje toch borstvoeding te geven, is het afkolven van borstvoeding een goede manier.

Binnen 1 uur na de bevalling starten met kolven

Binnen Isala streven we ernaar om u binnen een uur na de bevalling te ondersteunen bij het opstarten van het kolven. U mag hier ook zelf naar vragen. Als u binnen een uur begint met kolven, komt de borstvoeding sneller op gang en kunt u vaak meer melk afkolven.
Soms lukt deze snelle start niet door drukte rond de bevalling. Is dit het geval, probeer dan in ieder geval binnen 6 uur na de bevalling te kolven, ook als het ‘s nachts is. Op dit tijdstip zou u anders uw baby voor het eerst aanleggen. 

Frequent kolven

Wij raden u aan om de 2 à 3 uur te kolven, ongeveer 7 tot 8 keer per dag. Als u dat aankunt, gaat u ook minimaal 1 x ’s nachts kolven op de tijden dat u zelf wakker wordt om te plassen. Drink voor u gaat slapen één tot twee glazen water, dit helpt ook de productie van borstvoeding zo goed mogelijk op te starten. Als uw melkproductie ruim is of stabiel blijft, dan kunt u er ’s nachts meer tijd tussen laten, bijvoorbeeld 6 uur. De eerste periode gaat, na 4 uur, bij vollere borsten een remmende factor werken.

Belangrijk

  • De eerste dagen kolft u dubbelzijdig 15 minuten met de Symfonie op de Preemie+ stand om de melkklieren te stimuleren tot melkproductie.
  • Gebruik de Preemie stand de eerste 72 uur na de bevalling of ga over op standaard kolfstand, als je binnen die 72 uur 3 x 20 ml hebt gekolfd.
  • Indien de borstvoeding op gang komt, op dag 3 tot 5, dan kolft u tot het drupt (10 tot 20 minuten) op de standaard kolfstand.
  • Soms kunt u ook uitproberen welke kolfstand voor u het beste werkt om de eerste melk (colostrum) af te kolven.

Stimuleren melkproductie

De eerste dagen na de bevalling kan het helpen om met de hand de colostrum af te kolven voor, tijdens of na het afkolven met het kolfapparaat om tot meer productie te komen. De colostrum wordt bij voorkeur vers aan uw baby gegeven, zonder verder te verwarmen of lang te bewaren. Dit maakt de kans op het verlies van levende cellen zo klein mogelijk.

Let er tijdens het kolven op of het toeschieten van melk lukt en de melk uit de borst komt (toeschieten geeft straaltjes melk). Ontspanning, warmte, massage van de borst en tepelhof en rugmassage (partner) kunnen hierbij helpen. Ook kolven in de buurt van uw baby of vlak na het buidelen kan helpen om de melkproductie te stimuleren. Als het toeschieten is belemmerd of de melkproductie is op dag 4 of 5 nog niet op gang, overleg dan met de verpleegkundige en schakel zo nodig een lactatiekundige in. 

In Isala kunt u in alle privacy kolven. Dit kunt u doen naast uw baby of in een aparte ruimte op de afdeling.

Aantallen en hoeveelheden

De eerste dagen zijn heel belangrijk om de melkproductie goed op gang te brengen (frequent kolven), om later voldoende borstvoeding te hebben. De eerste dagen komen er druppels colostrum tot zo’n 10 tot 20 cc of meer per keer, vanaf de 3e tot 5e dag komt de borstvoeding op gang en zult u meer melk kunnen afkolven. Tussen de 10e en 14e dag is de productie maximaal; datgene wat de borsten ook aanmaken als de baby groter is. Daarna kan de borstvoeding zich afstemmen op wat de baby nodig heeft. 350 tot 500 ml is minimaal en 500 tot 750 ml is een ideale productie om het kolven langer vol te houden, zonder dat het terugloopt. Vaak moet u veel melk invriezen, omdat uw baby nog veel minder nodig heeft. Ook al is uw melkproductie minder, alle beetjes moedermelk zijn waardevol voor uw premature baby! Als de melkproductie goed op gang is, kunt u het kolven langzaam terugbrengen van 8x naar 7x daags. Daarna naar 6x en eventueel naar 5x daags (overdag om de 3 à 4 uur en ‘s nachts om de 5 à 6 uur).

Hulp bij afkolven

Op de afdeling helpen wij u graag bij het kolven. Er zijn verrijdbare elektrische kolfapparaten beschikbaar en de kolfsetjes kunt u van ons gebruiken. Maat 27 mm is niet beschikbaar op de afdeling. Als u deze nodig heeft, zult u dus wel uw eigen setje mee naar het ziekenhuis moeten nemen. Bij ontslag uit het ziekenhuis kunt u een kolf via Isala huren.

Bewaren en meenemen moedermelk

Als u melk van thuis meeneemt, let dan op de volgende punten:

  • de houdbaarheid
  • neem de melk mee in een koeltas
  • voorzie de voedingsflesjes van naam, datum en tijd
  • neem voldoende verse voeding voor 24 uur mee of voldoende tot het volgende bezoek en vries de rest thuis in
  • ga hygiënisch om met kolfmateriaal.

Lees ook de Isala-folder ’Afkolven en bewaren van moedermelk’.

Bijvoeden en bijvoedmethoden

Er is vervangende kunstvoeding beschikbaar op de afdeling, als u (nog) niet voldoende melk kolft. In de Isala folder ‘Borstvoeding’ kunt u meer lezen over bijvoeden en gebruik van bijvoedmethoden. Voor premature en zieke baby’s die nog moeten ‘leren’ drinken is er een speciale Isala-folder ‘Als leren drinken niet vanzelf gaat'. In deze folder wordt de EFS-methode uitgelegd, de Early Feeding Skills; er wordt gekeken naar vroege voedingsvaardigheden. Dit heet ook wel therapeutisch flesvoeden en dit benadert de manier van drinken aan de borst.

Borstvoeding bij ontslag

Als de baby meer aan de borst gaat drinken is het verstandig de melkproductie langzaam af te stemmen op iets meer dan de baby drinkt. Het is handig om hier ruim voordat u met ontslag naar huis gaat al mee te beginnen. Het kan zijn dat u de productiehoeveelheid wat moet gaan afremmen om in balans te komen met wat uw baby nodig heeft. De baby zal dan ook meer tevreden zijn, omdat het vetgehalte beter afgestemd is op wat de baby vraagt. Als u niet voldoende melk voor uw baby heeft, of juist een overproductie kunt u de verpleegkundige of zo nodig de lactatiekundige raadplegen.

Folders borstvoeding en afkolven

Als uw baby volledig aan de borst gaat drinken, verwijzen we u naar de Isala-folder ’Borstvoeding’, daar vindt u ook algemene informatie over borstvoeding. In de folder ’Afkolven’, staat beschreven hoe u met de hand kunt afkolven voor meer resultaat de eerste dagen. Ook vindt u er tips ter bevordering van de toeschietreflex en andere tips om de melkproductie door middel van afkolven goed op gang te laten komen. Het is aan te raden deze folders goed door te nemen, eventueel nog tijdens uw zwangerschap, zodat u goed voorbereid bent op het geven van borstvoeding en het kolven.

Fopspeen

Voor een zieke of prematuur geboren baby kan een fopspeen een belangrijke bron van troost en pijnstilling zijn. Daarom krijgt een prematuur geboren baby met een voldoende ontwikkelde zuigbehoefte, waarbij de moeder niet steeds aanwezig is om aan die zuigbehoefte te voldoen, soms een fopspeen aangeboden. De fopspeen bevredigt de zuigbehoefte van de baby waardoor hij rustiger is en beter groeit. Het probleem van zuig- of drinkverwarring speelt in veel mindere mate bij te vroeg geboren baby’s dan bij op tijd geboren baby's.

Prematurenstappenplan

Op de afdeling werken wij met het prematurenstappenplan voor borstvoeding, om op deze manier uw baby stapsgewijs aan u en de borstvoeding te laten wennen.

VoorwaardenDatum
  • Uw baby’tje is stabiel, uw baby heeft eventueel CPAP of low-flow (bij beademing alleen huidcontact/buidelen)
  • stap 1 t/m 7: niet langer dan 1 à 2 uur tevoren gekolfd om verslikken te voorkomen
  • baby is helder en alert
  • sondevoeding tijdens buidelen/leren drinken
  • druppeltje moedermelk op fopspeentje in de mond als de baby wakker is tijdens sondevoeding

 

Stap 1 Huidcontact
Probeer dagelijks te kangoeroeën met je baby. Praat tegen hem en streel hem zacht. Je baby herkent je stem en geur en voelt zich veilig bij jou.
Frequent kolven
Stap 2 Mond en neus tegen tepel
Bij het kangoeroeën kun je het mondje en neusje van de baby ter hoogte van je tepel leggen. Je baby zal je moedermelk ruiken en hij zal nieuwsgierig worden en misschien gaan zoeken.
Frequent kolven
Stap 3 Beetje melk laten proeven
Als je baby ter hoogte van je tepel ligt kun je met je hand voorzichtig wat melk uit je borst duwen of drukken. Je baby ruikt deze druppeltjes melk die op je tepel zitten en hij zal daar geïnteresseerd in raken. Hij zal misschien ook voorzichtig wat melk oplikken. Een grote, belangrijke stap!
Frequent kolven
Stap 4 Ruiken en sabbelen
Je baby laat steeds vaker zien dat hij wil gaan drinken. Eerst zal hij voorzichtig likken, later opent hij zijn mondje. Hij vindt het heerlijk om druppeltjes moedermelk te proeven.
​Frequent kolven
Stap 5 Zoekreflexen stimuleren
In deze fase gaat de baby aanhappen. Leg hem goed ter hoogte van de tepel, streel met de tepel over zijn onderlipje. Hij zal zijn mond wijd openen en zijn tong over de onderlip naar buiten steken. Dit is het moment om je baby in zijn geheel voorzichtig dichterbij te schuiven zodat hij kan happen en de tepel ver genoeg in zijn mondje kan nemen. Vaak zie je wel dat dit nog een oefening is: hij hapt en laat weer los, hapt en laat weer los.
​Frequent kolven

Stap 6 Wakker en alert; voor het eerst zuigen
Je baby zal, mits hij goed wakker is, op een goed moment aanhappen en niet meer loslaten. Hij zal dan ook voor het eerst zuigen. Deze fase kan lang duren. Vorm de tepel en de borst goed voor, richting het neusje van de baby, zodat de tepel in het mondje het gehemelte prikkelt tot een zuigreflex, hij gaat dan automatisch zuigen. Een tepel die niet ver genoeg in zijn mondje komt zal het gehemelte dus niet prikkelen. Er komt dan geen zuigreflex en je baby gaat dus niet zuigen. Lukt het met voorvormen van de borst niet voldoende, dan is het mogelijk om tijdelijk een tepelhoedje* te gebruiken, omdat deze altijd lichtjes het gehemelte raakt en zo de zuigreflex prikkelt. Probeer elke voeding eerst je baby zonder tepelhoedje aan te leggen, lukt dit na een aantal pogingen niet, gebruik dan het tepelhoedje. De volgende voeding probeer je weer eerst zonder hulpmiddel aan te leggen.

  
Te weinig borstweefsel in zijn mond, alleen het puntje van de tepel. *Zie ook de folder 'Tepelhoedje'.
   
Goed, de gehele tepel en het grootste gedeelte van de tepelhof bevinden zich in zijn mond. 
​Frequent kolven
​Heb je een tijdlang achtereen het tepelhoedje gebruikt en kan je baby de voorgevormde borst ook goed vastpakken en daaraan drinken? Dan kan je het gebruik ervan ook weer afwennen. Let op als je voedt met tepelhoedje dat je baby nu ook voldoende borstweefsel in zijn mondje neemt. Meer borst = meer drinken en ook de borst beter legen. ​Frequent kolven
Stap 7 Vasthouden van de tepel en tepelhof; zuigen en slikken: drinken!
Nu is het zover. Je baby drinkt bij jou aan de borst. Hij houdt in deze fase de tepel met de tepelhof goed vast en zuigt, evt. met een tepelhoedje. Bovendien zie en/of hoor je hem slikken. De eerste voedingen zullen vaak niet meer dan een paar slokjes zijn. Maar het is beslist een goed begin!
​Frequent kolven
Stap 8 Borstvoeding geven; inschatten en minderen van de sondevoeding
Zodra je baby echt effectief bij jou uit de borst drinkt, mag je proberen in te schatten hoeveel je baby drinkt. Je kunt dit doen door naar de slikbewegingen te kijken. Je ziet het kaakje lange teugen maken en het oortje beweegt dan vaak mee. Hoe langer hij dit goed doet, hoe meer hij dus drinkt. Je zult zien dat hij steeds meer uit je borst drinkt en dus minder sondevoeding nodig heeft.
​Kolven afbouwen
Stap 9 Borstvoeding deels op verzoek
In deze fase zijn jullie al thuis of in ieder geval bijna thuis. Je baby mag vaak bij jou drinken maar het zal hem nog niet helemaal lukken om alles zelf uit de borst te halen. Je zal hem nog bijvoeden met een fles. Je voedt wellicht nog met een tepelhoedje, dit kan je misschien gaan afwennen. Belangrijk is dat de baby de borst goed leegt, bij gebruik van het tepelhoedje, vooral als je het (na)kolven gaat afbouwen of stoppen. Zie ook stap 6.
​Kolven afbouwen
Stap 10 Dag en nacht samen en frequent borstvoeding
Je baby drinkt volledig uit de borst!
​Kolven stop

 
Meer info: www.borstvoeding.com

Bijzondere situaties van de moeder

Ziekte

Het kan voorkomen dat u zelf te ziek bent om naar uw baby gebracht te worden op de afdeling Neonatologie (NICU) of in het Amalia kindercentrum. De verpleegkundigen zullen dan proberen om met uw baby bij u te komen. Hiervoor moet de gezondheid van uw baby wel stabiel genoeg zijn. Om uw baby toch te kunnen zien, kunt u Telebaby gebruiken, waarmee u uw baby 24 uur per dag via een camera kan volgen op uw mobiele telefoon, tablet of laptop.

Afkolven kan zelfs als u als moeder ernstig ziek bent en hier zelf niet toe in staat bent. Met hulp van uw partner en/of een verpleegkundige kan er toch gekolfd worden. Voorwaarde is wel dat u tijdens uw zwangerschap heeft aangegeven borstvoeding te willen gaan geven. De baby kan dan toch de waardevolle colostrum/moedermelk krijgen en ook wordt de borstvoeding op gang gebracht, De baby kan eventueel ook op een IC aangelegd worden met hulp van een verpleegkundige, partner of lactatiekundige. 

Medicijngebruik

Het kan ook zijn dat u tijdelijk medicijnen moet gebruiken, waardoor uw borstvoeding niet aan uw kindje gegeven kan worden. Het is aan te raden om in dit geval een lactatiekundige te raadplegen. Er zijn soms meer mogelijkheden. Eventueel zal tijdelijk de moedermelk weggegooid moeten worden, totdat de medicatie gestopt is of vervangen is door andere medicatie waarbij borstvoeding geven wel mogelijk is. In beide omstandigheden is het belangrijk, als u de borstvoeding graag goed op gang wilt brengen, dat u regelmatig gaat afkolven (elke 3 uur), naar wat u aankunt en bij voorkeur ook 1 x ‘s nachts. De eerste dagen liever vaak en kort, dan minder vaak en lang. Uw partner kan u hierbij tot steun zijn in het aangeven of vasthouden van de kolfcups en het aansluiten van het kolfapparaat. De verpleging kan uw partner uitleg geven over het afkolven, zie ook de folder ‘Afkolven’.

Contact

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen, stel die dan gerust aan een van de verpleegkundigen van de afdeling. Zij zijn u graag van dienst. Indien nodig kan ook de lactatiekundige in consult komen.

Lactatiekundigen in Isala zijn aanwezig:

  • maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag van 8.30 tot 15.00 uur
    telefoon (038) 4247410 of lactatiekundige@isala.nl 
  • afdeling Verloskunde V4.4 telefoon (038) 424 14 40 
  • Afdeling Kindergeneeskunde V4.3 telefoon (038) 424 14 35
  • Neonatale intensive care V4.4 telefoon (038) 424 14 45

U kunt ook mailen naar nicu.neonatologie@isala.nl of kijk op www.isala.nl/neonatologie.

Meer informatie

Voor meer informatie over borstvoeding kunt u ook contact opnemen met een van de onderstaande organisaties.

Karin Kodden
Borstvoedingscentrum Zwolle
Assendorperstraat 236
8012 CH Zwolle
(038) 452 70 72
www.bvcz.nl
info@bvcz.nl

Borstvoedingsorganisatie La Leche League
Postbus 212
4300 AE Zierikzee
(0111) 41 31 89
www.lalecheleague.nl

Vereniging Borstvoeding Natuurlijk
Postbus 119
3960 BC Wijk bij Duurstede
(0343) 57 66 26
www.borstvoedingnatuurlijk.nl

Voor de dichtstbijzijnde lactatiekundige bij u in de buurt:
Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen
Postbus 1444
1300 BK Almere
(0900) 522 82 84 of (0900)-lactatie
www.nvlborstvoeding.nl

Op internet kunt u informatie over borstvoeding en de bovengenoemde organisaties vinden op www.borstvoeding.nl of www.medela.nl.


2 augustus 2017 7098 Nee Nee

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
   
Uw naam Uw emailadres*
   
Bericht