ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Borstkanker en seksualiteit

Bijlage van het PID Borstkanker

​Veel vrouwen die behandeld zijn of worden voor borstkanker ervaren problemen met intimiteit en seksualiteit. Een afname of verlies van seksueel verlangen en pijn bij het vrijen komt veel voor. Patiënten ervaren hun lichaam vaak anders na een operatie, bestraling of behandeling. Daarnaast hebben klachten als vermoeidheid en opvliegers vaak indirect invloed op het seksueel functioneren.

Afname of verlies van seksueel verlangen

Verschillende klachten kunnen een rol spelen bij een verminderd seksueel verlangen, bijvoorbeeld vermoeidheid, somberheid of het in beslag genomen worden door de behandeling of het herstel. Door een operatie of bestraling bijvoorbeeld, kan de (gereconstrueerde) borst of het litteken verminderd of juist erg gevoelig zijn, wat bij aanraking een vervelend gevoel geeft. Daarnaast spelen klachten als opvliegers, haarverlies, gewrichtsklachten en angst ook een rol. Angst na borstkanker is een veelvoorkomend verschijnsel. Hierbij kan het gaan om angst voor het terugkeren van de borstkanker, voor pijn of afkeur van de partner.

Tijdens een borstkankerbehandeling met hormonale therapie kunnen mannen en vrouwen ervaren dat er meer tijd of andere stimulans nodig is om dezelfde mate van seksuele opwinding te bereiken. Ook tijdens en na de overgang kan dit door vrouwen worden ervaren. Dit geldt voor de natuurlijke overgang, maar ook voor een overgang die in gang is gezet door chemotherapie of door het verwijderen van de eierstokken.

Pijn bij het vrijen

Gemeenschap hoort niet pijnlijk te zijn, maar toch komt pijn bij het vrijen regelmatig voor bij patiënten met borstkanker. Vrouwen kunnen last hebben van een zeurende, brandende of schrijnende pijn die continue, tijdens of na de gemeenschap aanwezig is. Door de natuurlijke overgang en onder invloed van hormoonbehandelingen kan de vagina droger aanvoelen en worden bekkenbodemspieren slapper. Ook kan door deze behandelingen de drempel voor seksuele opwinding verhoogd worden en duurt het mogelijk langer om vochtig te worden. Er is soms meer tijd of een andere of intensievere stimulatie nodig om opgewonden te raken. Deze opwinding is wel nodig om de vagina voldoende vochtig te maken en te houden.

Als er pijn bij gemeenschap ontstaat, kan dit betekenen dat er kleine scheurtjes in de huid ontstaan. Er kan ook bloedverlies optreden. Doordat gemeenschap pijnlijk is, ontstaat er vaak angst voor nieuwe pijn en minder zin in seks. Het is belangrijk om aan te geven wat voor u plezierig, maar ook wat onplezierig is. Doorgaan met gemeenschap terwijl dit voor u te pijnlijk is, kan de pijn doen toenemen en het verlangen verder laten afnemen. Het praten over seksualiteit is belangrijk.

Omgaan met deze problemen

Als u bezig bent met of herstellende bent van een borstkankerbehandeling vraagt dit soms zoveel energie dat seksualiteit er niet van komt. Soms helpt het om hier (beiden) bewust van te zijn en tijd te plannen voor intimiteit. Denk ook eens aan een ander moment van de dag waarop u minder last van vermoeidheid ervaart. Het seksuele verlangen van uw partner kan ook veranderen door uw ziekte. Mogelijk denkt uw partner dat u geen behoefte heeft aan seksualiteit en is hij of zij daarom terughoudend of bang u pijn te doen. Het is belangrijk hierover in gesprek te gaan en te blijven met elkaar.

Wanneer een vrouw geslachtsgemeenschap heeft dan is het belangrijk dat de spieren rondom de vagina (bekkenbodemspieren) ontspannen zijn. In het geval van angst, zorgen of eerdere pijn tijdens gemeenschap kan er overmatige spanning van de bekkenbodem optreden.

Ook als er geen relatie is kan er een gemis in seksueel verlangen bestaan. Soms is het aangaan van een relatie moeilijk na een diagnose borstkanker en de (lichamelijke)veranderingen die dit heeft veroorzaakt. Zichtbare en minder zichtbare veranderingen van het uiterlijk kunnen soms een belemmering vormen om een intieme relatie aan te gaan. Vaak is het niet verstandig in een eerste ontmoeting alles tot in detail te bespreken wat u is overkomen. Maar doorgaans is het ook goed om hier niet te lang mee te wachten. Het is zoeken naar het juiste moment. Voor veel mensen is het belangrijk eerst zelf weer vertrouwd te zijn met het eigen lichaam na behandeling, voor zich weer bloot te geven aan een ander.

Wat kunt u zelf doen?

  • Ga voor u zelf na wat voor u belangrijke redenen zijn voor seksualiteit en uw wensen en verlangens. Leer ook de wensen van uw partner kennen. Bespreek deze met uw partner. Het is een misverstand dat partners als vanzelfsprekend aanvoelen wat de ander als prettig ervaart.
  • Ontdek samen met uw partner of alleen wat u prettig vindt in het aanraken van uw lijf en in het bijzonder het littekengebied en deel dit met uw partner. 
  • U kunt zelf (of uw partner) het litteken of de geopereerde borst masseren als u dit prettig vindt.
  • Neem bij het hebben van gemeenschap voldoende tijd en aandacht voor het opgewonden raken. Het gebruik maken van hulpmiddelen om de seksuele opwinding te stimuleren kan hierbij helpen.
  • Ontdek samen met uw partner of het hebben van gemeenschap op een andere manier (bijvoorbeeld een andere houding) zorgt voor meer opwinding.
  • Indien vermoeidheid en gewoonte of sleur een rol spelen bij een verminderd verlangen zou u op een ander tijdstip van de dag kunnen vrijen. Maak in overleg met uw partner tijd vrij om te vrijen op een moment dat u energie heeft.
  • Spreek met uw partner af dat u geen dingen doet die pijn veroorzaken, maar behoudt intimiteit en seksualiteit die wel plezierig is.

Voor vrouwelijke patiënten:

  • Indien u alleen klachten ervaart tijdens of na afloop van gemeenschap, kunt u gebruik maken van een glijmiddel. Het werkt het best als u het bij de ingang van de vagina aanbrengt en als uw partner ook een glijmiddel gebruikt.
  • Soms is het fijn om seks te hebben zonder penetratie. Clitorale stimulatie is vaak niet pijnlijk en kan ook een orgasme geven.
  • Bij vaginale klachten als jeuk, pijn en irritatie buiten het vrijen om kan een vaginale bevochtigende gel of ovule (vaginale zetpil) verlichting van de klachten geven. Informeer hiernaar bij uw regieverpleegkundige of arts.
  • Gebruik geen vaginale douches en was uw vagina niet met zeep. Gebruik eventueel een ph- neutrale wasgel of alleen water, maak deppend droog en gebruik luchtig, katoenen ondergoed en indien nodig inlegkruisjes op basis van katoen (informeer hiernaar bij u drogist).
  • Heeft u jeuk of afscheiding neem dan contact op met uw regieverpleegkundige of huisarts, wellicht heeft u een schimmelinfectie die goed te behandelen is.

Als de impact van het verminderd verlangen of pijn bij het vrijen groot is en de eerdergenoemde adviezen geven geen verbetering, overleg dan met uw regieverpleegkundige of arts. Zij kunnen u adviseren over mogelijke behandelingen of verwijzingen naar een gespecialiseerde hulpverlener, bijvoorbeeld bij de polikliniek Seksuologie.

Polikliniek Seksuologie

Wanneer u verwezen wordt naar de polikliniek Seksuologie heeft u een gesprek bij een (gynaecoloog) seksuoloog. Tijdens dit gesprek komen vaak verschillende onderwerpen ter sprake, zoals de lichamelijke en psychische aspecten van uw klachten, de wisselwerking tussen uw klachten, uw relatie en uw seksuele voorgeschiedenis. Daarna probeert de seksuoloog samen met u te kijken naar mogelijke oorzaken en gevolgen van uw klachten en stelt hij of zij aan de hand daarvan in overleg met u een behandelplan op.

Het behandelplan bestaat in het algemeen uit vervolggesprekken, soms ook met uw partner en meestal oefeningen voor thuis. Hoeveel vervolggesprekken nodig zijn, is moeilijk te voorspellen. In de meeste gevallen worden de kosten vergoed door uw zorgverzekeraar, wij raden u aan hierover contact op te nemen met uw zorgverzekeraar.

Aanvullende informatie


26 augustus 2015 7167 Nee Ja

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
   
Uw naam Uw emailadres*
   
Bericht