Wat is patiëntveiligheid?
Rond patiëntveiligheid zijn verschillende termen en definities in omloop. Er is veel literatuur beschikbaar en er zijn diverse instituten en zorginstellingen op internet te vinden die zich met dit onderwerp bezighouden.
Begrippen
Rond patiëntveiligheid zijn verschillende termen en definities in omloop. Sommige begrippen worden nogal eens door elkaar gebruikt en vaak net iets anders omschreven. Voor de onderlinge communicatie over patiëntveiligheid is dat niet handig. Daarom vindt u hier de veelgebruikte begrippen met de juiste definities op een rij.
|
Begrip |
Definitie |
|
Patiëntveiligheid
|
Het (nagenoeg) ontbreken van (de kans op) schade aan een patiënt, veroorzaakt door niet volgens de professionele standaard handelen van de hulpverlener en/of door tekortkomingen in het zorgsysteem. |
|
Incident |
Een incident (= event) is elke onbedoelde gebeurtenis met kans op letsel aan de patiënt die daadwerkelijk de patiënt bereikt heeft. |
|
Bijna-incident |
Een bijna-incident (= near miss) is elke onbedoelde gebeurtenis met kans op letsel aan de patiënt die werd opgemerkt en gecorrigeerd voordat deze de patiënt kon bereiken. |
|
Calamiteit |
Een calamiteit is een niet-beoogde of onverwachte gebeurtenis in de gezondheidszorg die tot de dood of een ernstig schadelijk gevolg voor een patiënt heeft geleid. |
|
Complicatie |
Een complicatie is een onbedoelde en ongewenste uitkomst tijdens of volgende op het handelen van een zorgverlener, die voor de gezondheid van de patiënt zodanig nadelig is dat aanpassing van het (be)handelen noodzakelijk is dan wel dat er sprake is van onherstelbare schade. |
(Bron: Wagner C., Van der Wal G. Voor een goed begrip. Bevordering patiëntveiligheid vraagt om heldere definities. Medisch Contact 2005; 60: 1888-1891.)
Literatuur
Wilt u zich breder oriënteren op het gebied van patiëntveiligheid? De laatste jaren zijn vele publicaties rond dit thema verschenen. Wij bevelen u de volgende literatuur aan:
- Bering, R. KIZ: Patiëntveiligheid moet je organiseren. Deventer: Uitgeverij Kluwer, 2008.
- Berwick, DM. Escape Fire: Designs for the future of health care. San Francisco, CA: Jossey-Bass, 2004.
- Bon, A. van, Molendijk, A., Als het misgaat. Over openheid na een incident. Centrum Patiëntveiligheid Isala, 2009.
- Everdingen, JJE van, Smorenburg, SM, Schellekens, W, Molendijk, A, Kievit, J, Harten, WH van, Mintjes-de Groot, AJ. Praktijkboek patiëntveiligheid. Houten: Bohn Stafleu van Loghum, 2006.
- Gawande, A. Het Checklist Manifest. Over de juiste manier van werken. Uitgeverij: Nieuwezijds B.V., 2010.
- Institute of Medicine. To err is human: building a safer health system. Washington, DC: National Academies Press, 1999.
- Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO i.s.m. Leistikow, I, Molendijk, A. Dit nooit meer, Artsen vertellen over hun incident. 2009.
- Leistikow, IP, Ridder, K den. Patiëntveiligheid: Systematische Incident Reconstructie en Evaluatie. Maarssen: Elsevier gezondheidszorg, 2005.
- Ridder, K. den, Tuitert, Y., Tuijn, Y. van der, Bon, A. van, Patiëntveiligheid voor verpleegkundigen. Amsterdam: Elsevier Gezondheidszorg, 2010.
- Spath, PL. Error reduction in health care: a systems approach to improving patient safety. San Francisco, CA: Jossey-Bass, 2000.
- Vollenbroek, J. Leren van fouten: mogelijkheden voor individu, groep en organisatie. Soest: Uitgeverij Nelissen, 2003.
- Wagner, C, Wal, G van der, Tuijn, S. Patiëntveiligheid in Nederland: verbeterinitiatieven en innovaties in de zorg. Assen: Koninklijke Van Gorcum BV, 2005.
Links
Naast het Centrum Patiëntveiligheid Isala zetten meerdere (nationale en internationale) instanties zich in om de patiëntveiligheid in de zorg te bevorderen. Hieronder vindt u de namen van verschillende instituten en zorginstellingen met een link naar hun website. Op deze sites kunt u zich ook verder oriënteren op allerlei veiligheidsaspecten in de zorg.
|
Institute for Healtcare Improvement |
www.ihi.org |
|
Inspectie voor de Gezondheidszorg |
www.igz.nl |
|
Isala klinieken |
www.isala.nl |
|
Joint commission for Accreditation on Health Care Organisations |
www.jcaho.org |
|
Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO |
www.cbo.nl |
|
Landelijk Expertisecentrum Verpleging en Verzorging |
www.levv.nl |
|
National Patient Safety Agency |
www.npsa.nhs.uk |
|
National Patient Safety Foundation |
www.npsf.org |
|
Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie |
www.npcf.nl |
|
Orde van Medisch Specialisten |
www.orde.nl |
|
Patiënten- en Consumentenfederatie Zwolle |
www.pcpz.nl |
|
Sneller Beter |
www.snellerbeter.nl |
|
Universitair Medisch Centrum Utrecht |
www.patientveiligheid.nl |
|
VMS pilot |
www.vmszorg.nl |
|
World Health Organisation |
www.who.int |