Contact
  1. Cardiothoracaal chirurg George Brandon Bravo Bruinsma over 30 jaar hartzorg
Punt Coronavirus (COVID-19) Bent u patiënt, begeleider of bezoeker? Hier vindt u belangrijke informatie over uw bezoek aan Isala.

In 1988 werd in Isala de eerste openhartoperatie uitgevoerd. Door dit heuglijke feit vieren we anno 2018 dertig jaar hartzorg binnen ons ziekenhuis. Cardiothoracaal chirurg dr. George Brandon Bravo Bruinsma maakt van die dertig jaar er al zo’n twintig mee. Een gesprek over de veranderingen binnen de hartzorg en zijn drive om de zorg steeds veiliger te maken.

Cardiothoracaal chirurg dr. George Brandon Bravo Bruinsma

Je werkt al bijna twintig jaar in Isala, waar dit jaar dertig jaar hartzorg wordt verzorgd. Wat is er in die jaren veranderd?

‘In de afgelopen twintig jaar is er veel veranderd door medische en technologische ontwikkelingen. Toch vormen de technische ontwikkelingen in ons vak niet eens de grootste verandering. Die zit hem vooral in de manier van werken, van de omgang met elkaar en de bejegening in het kader van patiëntveiligheid. Toen ik Isala binnenkwam, was de organisatiegraad binnen onze vakgroep vrij laag. Eigenlijk deed je ’s ochtends je doktersjas aan en ging je opereren. Aan het eind van de dag, deed je je jas uit en ging je naar huis. Dat is nu niet meer voor te stellen. Nu is opereren slechts een deel van je taken als chirurg en moet je vooral je stem inzetten: om te overleggen met collega’s binnen en buiten de muren van je eigen ziekenhuis, om contacten te leggen en te laten zien hoe je werkt. Je moet vooral transparant zijn in waar je voor staat. Dit heeft geleid tot een mooie alliantie met het Radboudumc in Nijmegen en een goede samenwerking met het AMC in het kader van het opleiden. Deze samenwerkingsverbanden zijn ook nodig voor ons voortbestaan; de hartzorg zal zich de komende jaren verder gaan concentreren en alleen zo kunnen we aan integrale kwaliteitsnormen voldoen.’

Op welke prestatie in je carrière bij Isala ben je het meest trots?

‘Op het, samen met mijn collega Arno Nierich, realiseren van het veiligheidsdenken binnen de hartchirurgie in Nederland. Vanaf het begin is de hartzorg in Isala goed geweest dankzij de groep uitstekende cardiologen en cardio-anesthesiologen. Echter, goede resultaten hoeven nog geen veilige zorg te betekenen. Als je door een rood stoplicht loopt, kan het tenslotte ook tien keer goed gaan. Maar is het veilig? Nee.’
‘De sterftecijfers in onze praktijk waren twintig jaar geleden lager dan gemiddeld en iedereen accepteerde ze eigenlijk als een vaststaand feit dat niet meer te verbeteren viel. Toch zeiden anesthesioloog-intensivist Arno en ik eind 2009 tegen elkaar: “We accepteren het niet dat we op 1 januari al weten dat er dat jaar een X-aantal mensen na een openhartoperatie zullen komen te overlijden.” We deden onderzoek naar sterfteoorzaken en ontwikkelden samen de Isala Safety Check: een checklist die de chirurg en anesthesioloog samen met de rest van het operatieteam doorloopt terwijl de patiënt al op de operatietafel ligt. Tijdens deze safety check doorlopen we de “vertrekpunten” en het “vliegplan” van de operatie en kunnen we de vooraf afgesproken aanpak nog bijstellen. De informatie uit de echo die op dat moment van het hart en de aorta gemaakt wordt, nemen we hierin mee, eventueel nog aangevuld met een gespecialiseerd echo. Tijdens de check kan elk lid van het operatieteam punten inbrengen, waardoor deze werkwijze ook bijdraagt aan meer openheid en gelijkwaardigheid binnen het team.’

Was de safety check meteen een succes?

‘Bij het invoeren van de safety check kregen we behoorlijk wat weerstand van collega-specialisten. ‘Weer vinken, de zorg was toch al goed, waarom was zo’n checklist dan nodig?’ Toch zetten we door en met mooie resultaten. Dankzij de safety check is de postoperatieve sterfte verder afgenomen en zijn er minder ernstige complicaties na de operaties, zoals infecties van het borstbeen. Dit werd recent gerapporteerd in het Jaarboek 2017 van Meetbaar Beter (vanaf 1 januari 2018 is Meetbaar Beter opgegaan in de NHR: Nederlandse Hart Registatie, red).’
‘Door deze kennis met collega’s binnen en buiten het ziekenhuis te delen, is de safety check inmiddels niet alleen bij onze operaties binnen Isala de norm maar werken landelijk verschillende hartcentra met de Isala Safety Check. Ook internationaal is er belangstelling. In 2015 volgde ik een training als Patient Safety Officer aan het Institute for Healthcare Improvement in Boston en een jaar later werd ik aangesteld als voorzitter van de commissie Patiëntveiligheid van onze beroepsvereniging; de Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie. Nog steeds komen er geïnteresseerde collegae van elders in Isala kijken of gaan wij bij hen langs. Onlangs hadden we Amerikaanse specialisten op bezoek. Ze waren onder de indruk van de manier waarop wij als operatieteam gedurende de hele operatie met elkaar communiceerden.’

‘Maar er zijn zeker meer prestaties van Isala Hartcentrum waar ik trots op ben. Dat we sinds begin van dit jaar de deelopleiding tot cardiothoracaalchirurg mogen aanbieden, vind ik een grootse prestatie. Met het veiligheidsdenken en innovatieve vormen van chirurgie, zoals robotchirurgie van ons hart-long chirurgisch programma, hebben we Isala nationaal en internationaal op de kaart gezet. Dit leidde tot de toenemende vraag van artsen of zij binnen Isala een deel van hun specialisatie kunnen volgen. Dat we dat nu officieel kunnen aanbieden, is een mijlpaal voor onze vakgroep.’

Hartoperaties duren over het algemeen behoorlijk lang. Hoe blijf je gefocust?

‘Een ongecompliceerde hartoperatie duurt zo’n vier uur, maar een complexere operatie kan ook een hele dag of nacht duren. Om dat vol te houden, moet je met een zekere regelmaat en discipline leven. Zomaar een doordeweekse avond laat naar bed gaan of doorzakken, is er niet bij. Cardiothoracaal chirurg ben je niet in je eentje, maar helaas voor een deel ook met je hele gezin. Je bent veel weg en maakt lange dagen. Toch schrikt het blijkbaar niet af: de oudste van mijn drie dochters (19, 18 en 16 jaar oud, red.) wil Geneeskunde gaan studeren en de middelste Diergeneeskunde. De jongste weet nog niet welke kant ze op wil. Mijn vrouw was ooit verpleegkundige en is nu psychologe, dus de interesse voor zorg is in ons gezin niet zo vreemd.’

‘Uitgerust zijn, is dus één voorwaarde om gefocust te blijven. Kalm blijven is een tweede. Als er tijdens een hoog-risico operatie ook nog ernstige complicaties optreden, moet je je paniekgevoelens kunnen onderdrukken om de juiste stappen te zetten. Nog steeds zeg ik op stressvolle momenten in de operatiekamer tegen mezelf: “Ik kan dit, ik heb de competenties om dit tot een goed einde te brengen en ik zorg ervoor dat de patiënt straks levend naar de Intensive care gaat.” Je moet dan doelgericht bij je opdracht blijven en je verder met niets anders bezighouden. In de operatiekamer kun je nu eenmaal minder emotioneel reageren dan in het leven erbuiten.’

Hoe zorg je voor voldoende ontspanning?

‘Thuis ben ik graag in mijn studeerkamer. Het voelt als een cocon; een plek waar ik, omringd door memorabilia, kan werken en creatief kan zijn, met op de achtergrond bijvoorbeeld een prachtige aria gezongen door Maria Callas. Dat doe ik vooral door te schrijven. Inmiddels werk ik aan mijn vierde boekje; het manuscript ligt nu bij de uitgever ter beoordeling. Wat ik schrijf? Romans met absurdistische of ongebruikelijke wendingen, waar ik mijn fantasie en creativiteit goed in kwijt kan. Van de lezers van mijn boekjes, hoor ik terug dat ze ze of in een paar uur uitlezen of ze in de hoek gooien omdat ze moeilijk te volgen zijn.’

 

George Brandon Bravo Bruinsma

‘Het eerste boekje dat ik schreef ging over de zoektocht naar de emoties van mijn moeder. Zij overleed toen ik 34 jaar oud was. Ze heeft, net als veel familieleden, in een Japans interneringskamp gezeten op Java, maar koos toch na de oorlog voor de studie piano aan het Conservatorium in Amsterdam. Dat vond ik heel bijzonder; dat je zoveel ellende hebt meegemaakt, maar dan toch muziek gaat studeren. Om beter te begrijpen welke emoties haar bewogen en ons verbonden, ben ik de muziek waar zij van hield gaan onderzoeken. Die zoektocht beschrijf ik in mijn eerste boekje “Op zoek”, een novelle uit 2010. Een collega-chirurg vertelde me dat hij het boekje had meegenomen op vakantie en bij elk deel het bijbehorende muziekstuk via YouTube erbij had gezocht om de emoties nog beter te doorvoelen. Dat vind ik bijzonder. ’