ISALA

Alles weten van dialysemachines

De dialyse afdelingen van Isala krijgen nieuwe dialysemachines. Verantwoordelijk voor de wisseling en het installeren zijn de drie medisch technici die fulltime werken op de afdeling Dialyse. Medisch technicus Evert Vaartjes: ‘Het is medische apparatuur en die schaf je niet zomaar aan. En als de keuze eenmaal gemaakt is, testen wij de nieuwe dialysemachines uitgebreid voordat een patiënt hem mag gebruiken.’

Medisch technicus Evert Vaartjes
 

Dialysemachine

Het principe van de dialysemachine is sinds het eerste exemplaar van dokter Kolf in 1943 eigenlijk gelijk gebleven, zegt Evert. ‘Natuurlijk worden de machines en de behandeling beter. En de nieuwe exemplaren kennen weer meer nieuwe snufjes. Maar de basis, het zuiveren van het bloed van afvalstoffen en het onttrekken van vocht is nog steeds gelijk.’ Dat gebeurt door een kunstnier die aan de machine gekoppeld wordt.

‘Zie deze kunstnier als een filter’, legt Evert uit. ‘Aan de ene kant loopt gezuiverd water. Dat is dus niet gewoon leidingwater. Wij hebben op drie locaties onze eigen zuiveringsinstallaties. Aan de andere kant van het filter in de kunstnier, stroomt het bloed van de patiënt. Het is een natuurkundige werking (diffusie en convectie) dat het gezuiverde water via het filter het vocht en de afvalstoffen onttrekt uit het bloed. Het bloed wordt gedurende de dialyse behandeling, (gemiddeld 4 uur) continu door de kunstnier rondgepompt.’

Klonteren

De nieuwe machines hebben een paar nieuwigheden. Evert: ‘Ze kunnen makkelijker meten of het bloed te dik wordt. De dialyse gaat dan even iets langzamer zodat vocht uit de cellen tijd heeft om weer in de bloedbaan te worden opgenomen.’ Het is ook belangrijk dat bloed niet in contact komt met lucht, dan kan het gaan klonteren. Evert: ‘De lijnenset en kunstnier worden daarom voorafgaand aan de behandeling gevuld met fysiologisch zout, dat bij de start van de dialyse gevolgd wordt door het bloed van de patiënt. Zo garandeer je een luchtvrij systeem. Ook kun je op dialysemachines precies instellen hoeveel vocht uit het bloed moet worden gehaald. Evert: ‘Stel je streefgewicht is tachtig kilo en je bent drieëntachtig kilo wanneer je start met de dialyse, dan zorgt de machine dat de patiënt na de dialyse precies drie kilo is afgevallen. Dit systeem is zeer nauwkeurig.’

Installateur

Verreweg de meeste dialysemachines staan in het ziekenhuis bij passieve dialyse en actieve dialyse in Meppel en Zwolle. Bij actieve dialyse bouwen patiënten zelf hun machine op. Een klein aantal patiënten dialyseert thuis. ‘Die mogelijkheid biedt Isala dus ook’, zegt Evert. ‘Wanneer een patiënt overgaat van actieve naar thuisdialyse ga ik eerst samen met een installateur bij die patiënt thuis kijken. Een dialysemachine heeft immers een afvoer nodig en moet aangesloten worden op de waterleiding.

Voordat het water het dialyseapparaat ingaat, moet het net als in het ziekenhuis eerst onthard en gezuiverd worden, Natuurlijk test ik de machine, voordat iemand voor de eerste keer thuis gaat dialyseren. Ik ben er bij die eerste keer, net als een verpleegkundige.  Als alles dan goed gaat, is dat, ondanks zijn ernstige ziekte, toch een klein feestje voor de patiënt. Nachts dialyseren is bijvoorbeeld dan een mogelijkheid. Je kunt gewoon je tijd wat flexibeler indelen. Meestal kunnen patiënten zelfs hun werk weer oppakken.’

Kers

Bij sommige thuisdialyse patiënten komt Evert al 20 jaar over de vloer. ‘In ieder geval één keer per jaar voor onderhoud. Maar ook om monsters te nemen van het water dat voor de dialysemachine wordt gebruikt.’ En ook als er storingen zijn, komt Evert of een collega zo snel mogelijk langs. ‘Je leert mensen dan wel kennen en maakt ook de grote dingen mee. Ik herinner mij een man met wie het steeds slechter ging. Ik zag hem achteruit gaan. Uiteindelijk stierf hij. Ik ben bij zijn afscheidsdienst geweest. Vanuit je professie moet je enige afstand houden, maar het grijpt mij dan toch aan. Het contact met patiënten is voor mij als technicus de kers op de taart.’

Specialisatie

Toen Evert net bij Isala begon, werkte hij op verschillende afdelingen. Maar nu zijn alle medisch technici gespecialiseerd. Evert: ‘Naast een team bij Dialyse hebben wij bijvoorbeeld ook een OK en IC team. Ik ben een groot voorstander van specialisatie. Daardoor kun jij je veel beter verdiepen in de materie.’ Evert en zijn collega’s werken op de Dialyse afdeling. ‘Ik voel mij echt deel uitmaken van deze afdeling. De lijnen zijn kort, medewerkers en artsen kunnen zo even binnenlopen als er iets is. En storingen aan dialysemachines kunnen wij vaak meteen verhelpen. Dat is vooral voor de patiënt fijn, want dan hoef je hem meestal niet af te koppelen en kun je verder gaan met de dialyse op dezelfde machine.’

Indonesië

Nu heeft Isala straks prachtige nieuwe dialysemachines, maar wat gebeurt er met de oude? ‘Die gaan naar een stichting die ze verscheept naar een ziekenhuis in Indonesië’, antwoord Evert. ‘Wij geven ook regelmatig andere spullen mee die hier zijn afgeschreven maar daar nog prima gebruikt kunnen worden. Het geeft mij een goed gevoel dat spullen niet zo maar worden weggegooid en dat wij er anderen nog mee kunnen helpen.’