Contact
  1. 5429-Bekkenfysiotherapie gynaecologische verzakkingsoperatie

​De bekkenbodem bestaat uit spieren, banden en steunweefsel en bevindt zich aan de onderzijde van het bekken. Als de bekkenbodem niet goed functioneert, kan een verzakking van één of meerdere organen (blaas, vagina, baarmoeder of rectum) ontstaan. Een operatie kan dit verhelpen. Bekkenfysiotherapie kan bijdragen aan het herstel. Hier kunt u daar meer over lezen.

De functie van de bekkenbodem

De bekkenbodem bestaat uit spieren, banden en steunweefsel en bevindt zich aan de onderzijde van het bekken als een hangmatje. Door de bekkenbodem lopen de urinebuis, de schede (vagina) en het uiteinde van de dikke darm (rectum). Deze worden op de plaats gehouden door de bekkenbodemspieren en de banden die vastzitten aan de botten van het bekken (zie afbeelding 1).

De bekkenbodemspieren en de bijbehorende zenuwen zorgen ervoor dat u de blaas, de darm en de schede kunt afsluiten wanneer u dat wilt. Door de bekkenbodemspieren te ontspannen kunt u plassen, ontlasten of gemeenschap hebben.

Als de bekkenbodem niet goed functioneert, kan een verzakking (prolaps) van één of meerdere organen (blaas, vagina, baarmoeder of rectum) ontstaan. Doordat de organen in de onderbuik vlak bij elkaar liggen (zie afbeeldingen 1 en 2), beïnvloeden ze elkaar. Vaak is er sprake van een verzakking van meerdere organen.
De klachten die ontstaan, kunnen dan ook betrekking hebben op meerdere organen. Voorbeelden hiervan zijn: urineverlies, niet goed kunnen plassen, pijn bij het plassen, ontlastings- of windjesverlies, verstopping, een zwaar gevoel in de onderbuik en pijn bij het vrijen. Afhankelijk van de klachten en de ernst van een verzakking kan een operatie het advies zijn.Illustratie zijaanzicht bekken en bekkenbodemAfbeelding 1: Zijaanzicht van de verschillende organen in het bekken en de bekkenbodem.

Voor de operatie

Als uw gynaecoloog het nodig vindt, verwijst hij u naar een bekkenfysiotherapeut. U kunt dan starten met het oefenen van de bekkenbodemspieren zodat deze spieren na de operatie de organen in de onderbuik optimaal ondersteunen.

In ons ziekenhuis is er eenmaal per twee weken (per 4 weken op locatie Meppel) een informatiebijeenkomst over de ziekenhuisopname bij een gynaecologische verzakkings(prolaps)operatie en de begeleiding door bekkenfysiotherapie. Tijdens deze bijeenkomst geeft een verpleegkundige u informatie over uw opname op de afdeling Gynaecologie, het eventuele blaastrainen en de leefregels voor de eerste zes weken.

Daarnaast geeft een bekkenfysiotherapeut u uitleg over de bekkenbodem en over het vervolg van de bekkenfysiotherapie als u weer thuis bent. Ook krijgt u ontspanningsoefeningen en bekkenbodemspieroefeningen. De ontspanningsoefeningen met ondersteuning van de ademhaling
spelen een belangrijke rol bij uw herstel, omdat deze de doorbloeding in het bekken bevorderen.
U krijgt een uitnodiging voor deze informatiebijeenkomst zodra u tot een operatie heeft besloten.Illustratie bovenaanzicht bekkenbodemAfbeelding 2: Bovenaanzicht op de bekkenbodem van de vrouw (voorzijde)

Na de operatie

Na de operatie komt een (bekken)fysiotherapeut bij u langs (op werkdagen). Zij neemt de ontspanningsoefeningen opnieuw met u door. Ook krijgt u verdere uitleg over de bekkenbodem, een herhaling van de praktische adviezen voor de eerste zes weken, en tips voor een gezonde toiletgang.

Bij de bekkenbodemspierenoefeningen ligt het accent in de eerste zes weken na de operatie op bewustwording en niet op spierkracht verbeteren. U doet hiervoor ongeveer 10 aanspanningen en ontspanningen van de bekkenbodemspieren. Aanspannen is een gevoel van plas en winden ophouden waarbij het belangrijk is dat u hierbij kunt doorademen. Ontspannen is een gevoel van rust in het gebied van de vagina, anus en onderbuik. U kunt hierbij uw handen op uw onderbuik neerleggen om te voelen of de buik meer meebeweegt op de ademhaling.

U kunt met het oefenen starten na het verwijderen van de blaaskatheter. Na de operatie is het van belang de druk in uw buik zo laag mogelijk te houden. Te veel belasting en druk in de onderbuik kunnen leiden tot een slechte wondgenezing en daardoor tot een minder gunstig resultaat van de operatie. Lang staan wordt in het begin afgeraden, omdat daardoor stuwing (en daardoor weer pijn) in uw onderlichaam kan ontstaan. Zwaar huishoudelijk werk en tillen boven de 5 kilo wordt tijdens de eerste zes weken na de operatie afgeraden. 

Tips voor een gezonde toiletgang

  • Ga naar het toilet bij aandrang voor ontlasting.
  • Bij het plassen is het belangrijk dat u het niet te lang ophoudt, maar ook niet te vaak gaat.
  • Zes tot acht keer plassen per dag is normaal.
  • Ga bij plassen en ontlasten zitten op de bril.
  • Voeten ontspannen en benen niet klemmen (eventueel voetenbankje).
  • Ontspan de buik, de bekkenbodem en het bilgebied.
  • Het is belangrijk om bij het plassen en het ontlasten rustig door te ademen en de tijd te nemen.

Plassen
Tips voor het plassen:

  • losjes rechtop zitten;
  • adem rustig door naar de buik;
  • niet persen! De plas komt vanzelf;
  • eventueel ontspannen schommelen;
  • neem tijd voor uitplassen;
  • afvegen van voor naar achter;
Illustratie plassen op toiletAfbeelding 3: Plassen

Ontlasten
Tips voor het ontlasten:

  • losjes onderuit zitten;
  • druk eventueel lichtjes mee met doorademen;
  • als de ontlasting niet komt, zeven keer holle/bolle rug maken met ‘pffff’ op de uitademing;
  • afvegen van voor naar achter.
Illustratie ontlasten op toiletAfbeelding 4: Ontlasten

Voedingsadviezen voor een gezonde toiletgang
Adviezen over voeding- en vochtinname voor een gezonde toiletgang zijn:

  • Eet drie maaltijden per dag, twee stuks fruit en twee tussendoortjes met voldoende vezels.
  • Gebruik vezelrijke voeding (30 tot 40 gram vezels per dag).
  • Drink anderhalf tot twee liter vocht per dag.

Weer naar huis

Als u weer naar huis gaat, krijgt u een verwijzing voor bekkenfysiotherapie mee van uw gynaecoloog. Mocht u geen adres hebben van een geregistreerde bekkenfysiotherapeut bij u in de buurt, dan helpt de bekkenfysiotherapeut van het ziekenhuis u hierbij.

U wordt geadviseerd om zes weken na de operatie te beginnen met bekkenfysiotherapie met als doel het gebruiken en trainen van de bekkenbodemspieren. Het is een goed idee om een aantal weken na de operatie alvast een afspraak met de bekkenfysiotherapeut te maken in verband met een eventuele wachttijd.

In de eerste zes weken na de operatie oefent u thuis de ontspanning en de bewustwording van de bekkenbodemspieren: het voelen bewegen van de bekkenbodem. Het advies is om twee tot drie keer per dag een rustmoment in te lassen en dit moment te gebruiken om ontspanningsoefeningen te doen.

Deze ontspanningsoefeningen kunnen ook meehelpen bij een betere toiletgang en het bewust aanspannen van de bekkenbodemspieren bijvoorbeeld bij hoesten, niezen en tillen (van maximaal 5 kg).

In de eerste zes weken na de operatie spannen de spieren van de buik, het bilgebied en de bekkenbodem meestal vanzelf wat teveel aan. Aanspannen op het juiste moment, zoals bij hoesten en niezen zal in eerste instantie ook wat moeilijker gaan. Als u deze spieren kunt ontspannen, dan lukt het vaak ook beter om ze vervolgens beter aan te spannen.

Ontspannen en oefenen bekkenbodembeweging

  • Creëer een rustpunt voor uzelf en ga gemakkelijk liggen.
  • Maak gebruik van kussens of opgerolde handdoeken voor ondersteuning en een deken voor de warmte.
  • Eventueel voor extra comfort een pittenkussen of een warmwaterzak (beide niet te warm).
  • Leg één of twee hand(en) op uw onderbuik en voel de beweging van de buik bij het in- en uitademen. Laat uw ademhaling vrij verlopen; probeer de adembeweging niet te forceren.
  • Probeer bewust uw armen, benen, hoofd en romp te ontspannen en goed contact te laten maken met de onderlaag zonder te duwen (in kussen, bank of matras).
  • Na een goede aanspanning is het vaak beter de ontspanning van die spier te voelen:
  1. Begin bijvoorbeeld met uw schouder- en nekspieren: duw uw hoofd of schouders in het kussen, houd dit even vast (blijf doorademen) en laat vervolgens alles heel bewust los.
  2. Om de beurten één knieholte in de rol of kussen duwen en dan weer helemaal ontspannen.
  3. Bilspieren aan- en ontspannen: billen bij elkaar knijpen en weer loslaten. Deze spieren worden vaak verward met de bekkenbodemspieren.
  4. Bekkenbodemspieren aan- en ontspannen. Blijf intussen doorademen.
  • Heeft u het gevoel dat uw ademhaling rustiger is geworden? 
  • Probeer dan de bekkenbodemspieren in herhaling te bewegen.
  • 10 keer licht en kort de bekkenbodemspieren aanspannen en vervolgens weer zo goed mogelijk ontspannen. Aanspannen voelt aan als een plas en wind ophouden en/of zachtjes naar binnen trekken van vagina/schaamlippen en anus.
  • Naarmate de weken vorderen, kunt u iets sterker en langer uw bekkenbodemspieren aanspannen.
    Let op: als het aanspannen moeilijk blijft, oefent u dan in ieder geval met de ontspanning.

Onderstaande adviezen kunnen u daarnaast helpen om de druk in de buik laag te houden voor een goede wondgenezing.

Adviezen

Onderstaande adviezen gelden de eerste zes weken na de operatie.

Uit en in bed gaan

  • Rol eerst op uw zij.
  • Neem even rust.
  • Met gebruik van handen komt u in een soepele beweging omhoog, terwijl u gelijktijdig de benen uit bed laat zakken.
  • Let hierbij op doorademen.
  • Bij het bed ingaan, laat u zich eerst op de zij zakken.
  • Even uitrusten en vervolgens doorrollen naar de rug.
  • Let wederom op doorademen.

Bukken/tillen

  • Buig de knieën en rug licht waarbij u de billen iets naar achteren steekt. Het is wederom belangrijk dat dit soepel gaat en niet te zwaar drukt in de onderbuik.
  • Plaats de voeten iets uit elkaar. U kunt ook knielen op één knie.
  • Adem hierbij door of uit, zet de adem niet vast, ook niet bij het weer omhoog komen.
  • Als u tilt, til de last dan dichtbij of tegen u aan.
  • Til niet meer dan 5 kilo.
  • Bij een slechtere conditie van de beenspieren en gewrichtsklachten kunt u eventueel een grijpertje aanschaffen.

Hoesten/niezen

  • Hoesten en niezen is uiteraard buikdrukverhogend. Als u de knieën iets naar buiten draait en de hielen tegen elkaar aanzet, helpt deze houding om de druk op te vangen. Daarnaast kunt u het hoofd afwenden tijdens de hoest of nies, hierdoor kunnen uw buikspieren minder krachtig aanspannen.
  • Actief aanspannen van de bekkenbodem helpt natuurlijk nog beter!
  • U kunt daarnaast beide handen onder de onderbuik leggen om enigszins te ondersteunen.

Traplopen

  • Duw uzelf vanuit de benen omhoog en gebruik de leuning voor het evenwicht.
  • Trek uzelf liever niet aan de trapleuning omhoog, want hierbij gebruikt u uw buikspieren en die maken de buikdruk en dus de druk op de bekkenbodem hoger.

Seksualiteit

De eerste zes weken na de operatie mag u geen gemeenschap hebben.

Na zes weken

Na de eerste periode van zes weken kunt u meestal uw gewone leven weer oppakken. Het is raadzaam uw werkzaamheden geleidelijk uit te breiden. U kunt nu ook weer activiteiten gaan uitvoeren waarbij de buikdruk hoger wordt, maar we raden u wel aan dit verstandig te doen. Dit betekent dat u bij buikdrukverhogende activiteiten, zoals bukken en tillen, uw bekkenbodemspier aanspant en rustig doorademt.

Bij hoesten en niezen is het belangrijk dat de bekkenbodemspier helpt bij het ondersteunen van (het steunweefsel van) de organen tijdens de hoest of nies. Dit kunt u doen door de bekkenbodemspier bij elke hoest of nies bewust aan te spannen. Vooral bij veelvuldig hoesten en niezen en herhaaldelijk bukken en te zwaar tillen zonder ondersteuning van de bekkenbodemspier zijn de risico’s op opnieuw klachten groter. Blijf ook altijd zorgen voor een gezonde toiletgang. Verstopping en regelmatig hard persen kunnen op den duur weer leiden tot een nieuwe verzakking.

Wanneer u vaak last heeft van verstopping of harde ontlasting, kunt u samen met uw arts naar een passend middel zoeken dat de ontlasting zacht houdt.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Zwolle
Fysiotherapie
(038) 424 23 05

Meppel
Fysiotherapie
(0522) 23 38 50 of (0522) 23 33 38

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak. 

23 november 2018 / 5429

Voor specifieke vragen aan een afdeling, ga naar de contactpagina. U kunt ook kijken bij de meestgestelde vragen.