Contact
  1. 5624-Radiotherapie baarmoeder(hals)kanker
Punt Coronavirus (COVID-19) Bent u patiënt, begeleider of bezoeker? Hier vindt u belangrijke informatie over uw bezoek aan Isala.

Bijlage van het PID Baarmoederhalskanker en PID Baarmoederkanker

Wat voor u de beste behandeling is, hangt af van welke soort kanker u heeft. Hier leest u meer over de behandeling van baarmoederkanker (endometriumcarcinoom) en baarmoederhalskanker (cervixcarcinoom). Bestraling kan bij beide soorten kanker zowel uitwendig als inwendig plaatsvinden. Deze folder gaat over uitwendige radiotherapie. De tumor wordt dan van buitenaf het lichaam bestraald door een speciaal bestralingstoestel.

Bestraling bij baarmoederkanker

Kanker van de baarmoeder komt het vaakst voor. Meestal ontstaat deze vorm van kanker op oudere leeftijd. De tumor ontstaat in het binnenste slijmvlies van de baarmoeder. Meestal verwijdert de chirurg uw baarmoeder en eierstokken tijdens een operatie. Daarna volgt dan nog een bestralingsbehandeling.

Bestraling bij baarmoederhalskanker

Bij baarmoederhalskanker ontstaat de tumor in het slijmvlies of de buitenste bekleding van de baarmoedermond. Bij deze vorm van kanker is een operatie niet altijd nodig. U krijgt dan een combinatiebehandeling van radiotherapie en wekelijkse chemotherapie. De uitleg in deze folder gaat alleen over de bestraling. 

De ligging van de organen in de onderbuik hangen af van hoe vol de blaas en de endeldarm zijn. Daarom worden de volgende aanwijzingen gegeven: plasvoorschrift voor de juiste vulling van de blaas en het voorkomen van gasvorming/lucht in de darmen.

Plasvoorschrift

Tijdens uw hele bestralingsperiode is het belangrijk dat uw blaas op een bepaalde manier gevuld is. Dit doet u door:

  • 1 uur voor uw afgesproken bestralingstijd te plassen.
  • Meteen daarna drinkt u twee tot drie glazen water (in totaal zo’n 400 ml en dit binnen 10 à 15 minuten).

Zo is uw blaas precies tijdens de bestraling gevuld. Na de bestraling mag u dan weer uitplassen. De voordelen van een volle blaas tijdens de behandeling zijn:

  1. Minder kans op bijwerkingen – bij een gevulde blaas wordt een kleiner deel van de blaas mee-bestraald, met als resultaat minder irritaties van de blaaswand.
  2. Een nauwkeuriger bestraling - een min of meer gelijke blaasvulling draagt bij aan de nauwkeurigheid van de bestralingen.

Voorkomen lucht in de darmen

Lucht (ook wel gasvorming) in de darmen kan de ligging van de darmen veranderen. Door uw voeding en leefwijze aan te passen, kunt u meer of minder last krijgen van lucht in uw darmen. Hoe erg dit is, is bij iedere persoon anders en hangt ook af van wat en hoeveel u hiervan eet. Probeer deze producten zo weinig mogelijk te eten, want hiervan kunt u last krijgen van winderigheid:

  • Ui, koolsoorten (vaak kan broccoli en bloemkool wel), peulvruchten, prei, spruiten, paprika;
  • Producten met veel suiker of sorbitol (zoetstof);
  • Bier en koolzuurhoudende dranken.

Vermijd het inslikken van lucht. Liever niet: 

  • kauwen op kauwgom;
  • te snel eten;
  • praten tijdens het kauwen;
  • drinken door een rietje;
  • roken.

Algemene tips om regelmatig naar de wc te kunnen gaan:

  • Beweeg minimaal 30 minuten per dag;
  • Eet op regelmatige tijdstippen;
  • Drink voldoende, tenminste 1,5 liter per dag;
  • Voelt u dat u moet poepen? Wacht dan niet en ga meteen naar het toilet. 

Bijwerkingen

Zowel tijdens als na de periode van bestraling kunt u bijwerkingen krijgen. Meestal ontstaan deze bijwerkingen niet direct, maar pas na enige tijd. Ook verschillen de bijwerkingen van persoon tot persoon.
Algemene bijwerkingen van bestraling zijn vermoeidheid en huidreactie. Gelukkig komt dit door de huidige technieken niet vaak voor. Risicoplekken voor een reactie zijn huidplooien, zoals bijvoorbeeld de liezen of de bilplooi. Daarnaast heeft u bij de bestraling van uw baarmoeder(hals) kans op darmklachten en plasklachten.

Darmklachten: vaak dunne poep

Bij de bestraling van uw baarmoeder(hals), kunnen uw darmen reageren omdat deze daar in de buurt liggen. U krijgt dan vaker het gevoel dat u moet poepen, maar heeft dan maar een klein beetje ontlasting.
Na enige tijd kan uw poep ook dun worden, met wat slijm erbij en/of een beetje bloed.
Als u klaar bent met de bestralingsbehandelingen, verminderen en verdwijnen deze klachten meestal vanzelf.

Adviezen als u vaak moet poepen:

  • Eet meerdere kleine maaltijden per dag.
  • Drink voldoende: 1,5 tot 2 liter vocht per dag.
  • Beperk voedingsmiddelen en dranken die uw darmen stimuleren, zoals vetrijke maaltijden, alcohol, koolzuurhoudende dranken en scherpe kruiden.
  • Beperk voedingsmiddelen die gasvorming veroorzaken. Dit zijn: prei, peulvruchten, kool, ui, knoflook en kauwgom. Bloemkool en Chinese kool mogen wel.
  • Gebruik vezelrijke voeding. Vezels binden het vocht in de ontlasting. Fijne voedingsvezels prikkelen de darm minder dan grove voedingsvezels. Voedingsmiddelen die fijne voedingsvezels bevatten zijn: All Bran®, Nutrigan®, bloem, havermout, griesmeel, maïzena, Bambix®, Brinta®, bruinbrood en fijn volkorenbrood, volkorenbeschuit, ontbijtkoek, aardappelen, fijngesneden gekookte groente en zeer fijngesneden rauwkost, geschild en ontpit fruit en vruchtensap.
  • Zure melkproducten (bijvoorbeeld karnemelk) hebben de voorkeur boven zoete melkproducten.
  • Ga bij het plassen op het toilet zitten. Hiermee voorkomt u dat het ongewenste verlies van slijm en/of ontlasting uw kleding vies maakt.

Plasklachten: Vaak moeten plassen

Een gedeelte van uw blaas ligt in het te bestralen gebied. Daardoor kunnen klachten ontstaan. Door u aan het plasvoorschrift te houden, zorgt u ervoor dat uw blaas steeds gedeeltelijk gevuld is tijdens de bestraling. Dit helpt om uw blaas zoveel mogelijk buiten het bestralingsgebied te houden.

De klachten die kunnen ontstaan lijken op die van een blaasontsteking:

  • vaak kleine beetjes plassen;
  • heel nodig moeten plassen (maar vaak laat de eerste straal op zich wachten en verloopt het plassen moeilijk of komt er niets);
  • een schrijnend gevoel tijdens het plassen;
  • pijn in de onderbuik.

Adviezen bij vaak plassen:

  • Drink veel: 1,5 tot 2 liter per dag. Als u veel drinkt, verdunt dit uw urine waardoor de kans op blaasontsteking afneemt.
  • Beperk alcoholische dranken.
  • Gebruik niet te veel kruiden.
  • Controleer altijd de kleur van uw urine: heel donkergekleurde of roze urine kan op een blaasontsteking wijzen.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Zwolle

Radiotherapie
(038) 424 54 49 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

21 december 2020 / 5624 / P