Contact
  1. 5629-Radiotherapie bij prostaatkanker
Punt Coronavirus (COVID-19) Bent u patiënt, begeleider of bezoeker? Hier vindt u belangrijke informatie over uw bezoek aan Isala.

Bijlage van het PID Prostaatkanker

Radiotherapie is de meest toegepaste behandeling bij prostaatkanker. Tijdens deze behandeling bestralen wij de tumor in uw prostaat. Hoe uw bestralingsbehandeling eruitziet, hangt af van het type en grootte van de tumor. Uw radiotherapeut kijkt welke behandeling het beste voor u is. De radiotherapeutisch laboranten voeren de behandeling uit. 

De behandelperiode duurt meestal een paar weken. Tijdens deze weken wordt u 2 of 5 keer per week bestraald. Dit hangt af van welke behandeling uw arts u voorschrijft. Uw behandeling kan ook bestaan uit radiotherapie in combinatie met hormonale therapie.  

Voorbereiding op de bestraling: CT-scan

Als voorbereiding op de bestraling maken wij een CT-scan en eventueel een MRI-scan. Voor deze CT-scan is het belangrijk dat uw blaas gevuld is. Houd u daarom goed aan het plasvoorschrift. Dit plasvoorschrift moet u ook tijdens de bestralingen volgen. 
De ligging van de organen in de onderbuik hangt af van hoe vol uw blaas en de endeldarm zijn. Daarom krijgt u de volgende aanwijzingen voor deze scans: plasvoorschrift voor de juiste vulling van de blaas en het voorkomen van gasvorming/lucht in de darmen. U hoort daarom van één van onze medewerkers wanneer u moet starten met het plasvoorschrift.

CT-scan

Voor deze CT-scan is het belangrijk dat uw blaas gevuld is. Houd u daarom goed aan het plasvoorschrift. Dit plasvoorschrift moet u ook tijdens de bestralingen volgen. 

MRI-scan

Het kan zijn dat u voor uw CT-scan nog een aantal afspraken heeft staan zoals een MRI-scan. Bij deze MRI-scan is een volle blaas ook van belang. 

Plasvoorschrift

Tijdens uw gehele bestralingsperiode en voorafgaand aan de CT en MRI-scanis het belangrijk dat uw blaas op een bepaalde manier gevuld is. Dit doet u door:

  • 1 uur voor uw afgesproken bestralingstijd te plassen.
  • Meteen daarna drinkt u twee tot drie glazen water (in totaal zo’n 400 ml en dit binnen 10 à 15 minuten).

Na de bestraling mag u dan weer uitplassen. De voordelen van een gevulde blaas tijdens de behandeling zijn:

  1. Minder kans op bijwerkingen – bij een gevulde blaas wordt een kleiner deel van de blaas mee-bestraald, met als resultaat minder irritaties van de blaaswand.
  2. Een nauwkeuriger bestraling – een min of meer gelijke blaasvulling draagt bij aan de nauwkeurigheid van de bestralingen.

Voorkomen lucht in de darmen

Lucht (ook wel gasvorming) in de darmen kan de ligging van de prostaat veranderen. Door uw voeding en leefwijze aan te passen, kunt u meer of minder last krijgen van lucht in uw darmen. Probeer deze producten zo weinig mogelijk te eten, want hiervan kunt u last krijgen van gasvorming (winderigheid):

  • Ui, koolsoorten (vaak kan broccoli en bloemkool wel), peulvruchten, prei, spruiten, paprika;
  • Producten met veel suiker of sorbitol (zoetstof);
  • Bier en koolzuurhoudende dranken.

Vermijd het inslikken van lucht. Liever niet: 

  • kauwen op kauwgom;
  • te snel eten;
  • praten tijdens het kauwen;
  • drinken door een rietje;
  • roken.

Algemene tips om regelmatig naar de wc te kunnen gaan:

  • Beweeg minimaal 30 minuten per dag;
  • Eet op regelmatige tijdstippen;
  • Drink voldoende, tenminste 1,5 liter per dag;
  • Voelt u dat u moet poepen? Wacht dan niet en ga meteen naar het toilet. 

Goudmarkers

De ligging van uw prostaat kan per dag variëren. Om tijdens de bestralingen precies te zien waar de prostaat zich bevindt, kunnen goudmarkers gebruikt worden. Dit zijn heel kleine staafjes van goud. Deze markers worden in uw prostaat ingebracht. Daarna zijn ze te zien op röntgen en MRI-scans. Voor elke bestraling maken we een scan waarop de goudmarkers te zien zijn. Zo kunnen wij elke dag precies de plek van de prostaat vaststellen en weten we zeker dat de bestraling op de juiste plaats komt.
Leest u voor meer informatie ook de folder ‘Inbrengen van goudmarkers’.

Bijwerkingen

Zowel tijdens als na de periode van bestraling kunt u bijwerkingen krijgen. Meestal ontstaan deze bijwerkingen niet direct, maar pas na enige tijd. Ook verschillen de bijwerkingen van persoon tot persoon.
Algemene bijwerking van bestraling is vermoeidheid. Daarnaast heeft u bij de bestraling van uw prostaat kans op darmklachten, plasklachten en erectiestoornissen.

Mogelijke bijwerkingen op korte termijn (tijdens en vlak na de bestralingsperiode):

Plasklachten

Een gedeelte van uw blaas ligt in het te bestralen gebied. Daardoor kunnen klachten ontstaan. D

De klachten die kunnen ontstaan lijken op die van een blaasontsteking:

  • Vaak kleine beetjes plassen;
  • Heel nodig moeten plassen (maar vaak laat de eerste straal op zich wachten en verloopt het plassen moeilijk of komt er niets);
  • Een schrijnend gevoel tijdens het plassen;
  • Pijn in de onderbuik;
  • Troebele urine.

Adviezen bij vaak plassen:

  • Drink veel: 1,5 tot 2 liter per dag. Als u veel drinkt, verdunt dit uw urine waardoor de kans op blaasontsteking afneemt.
  • Beperk alcoholische dranken.
  • Gebruik niet te veel kruiden.

Darmklachten

Bij de bestraling van de prostaat, kunnen uw darmen reageren omdat deze daar in de buurt liggen. Het kan zijn dat u dan vaker naar het toilet moet voor kleine beetjes ontlasting (stoelgang/poep). Na enige tijd kan uw poep ook dun worden, met wat slijm erbij en/of een beetje bloed. Dit is een normale reactie. Als u klaar bent met de bestralingen, gaan deze klachten meestal weg of worden minder.  
Heeft u een stoma, dan kan het zijn dat u slijm verliest tijdens de bestralingsperiode. Hier hoeft u zich geen zorgen over te maken.

Sommige patiënten houden ook na de behandeling nog klachten bij het poepen. Het kan zijn dat u vaker naar het toilet moet dan voorheen. Ook lukt het soms niet meer om het lang op te houden. U kunt ook last krijgen van blijvend slijm bij uw poep. In een enkel geval kunnen medicijnen of een andere manier van eten deze klachten minder erg maken.

Adviezen bij darmklachten:

  • Eet meerdere kleine maaltijden per dag.
  • Drink voldoende: 1,5 tot 2 liter vocht per dag.
  • Beperk voedingsmiddelen en dranken die uw darmen stimuleren, zoals vetrijke maaltijden, alcohol, koolzuurhoudende dranken en scherpe kruiden.
  • Beperk voedingsmiddelen die gasvorming veroorzaken. Dit zijn: prei, peulvruchten, kool, ui, knoflook en kauwgom. Bloemkool en Chinese kool mogen wel.
  • Gebruik vezelrijke voeding. Vezels binden het vocht in de ontlasting. Fijne voedingsvezels prikkelen de darm minder dan grove voedingsvezels. Voedingsmiddelen die fijne voedingsvezels bevatten zijn: All Bran®, Nutrigan®, bloem, havermout, griesmeel, maïzena, Bambix®, Brinta®, bruinbrood en fijn volkorenbrood, volkorenbeschuit, ontbijtkoek, aardappelen, fijngesneden gekookte groente en zeer fijngesneden rauwkost, geschild en ontpit fruit en vruchtensap.
  • Zure melkproducten (bijvoorbeeld karnemelk) hebben de voorkeur boven zoete melkproducten.
  • Ga bij het plassen op het toilet zitten. Hiermee voorkomt u dat het ongewenste verlies van slijm en/of ontlasting uw kleding vies maakt.

Mogelijke bijwerkingen op lange termijn (maanden, jaren na de bestralingsperiode):

Veranderd ontlastingspatroon

Sommige patiënten houden ook na de behandeling nog klachten bij het poepen. Het kan zijn dat u vaker naar het toilet moet dan voorheen. Ook lukt het soms niet meer om het lang op te houden. U kunt ook last krijgen van blijvend slijm bij uw poep. In een enkel geval kunnen medicijnen of een andere manier van eten deze klachten minder erg maken.

​Bloedverlies bij de ontlasting

Soms blijft een deel van de endeldarm kwetsbaar. Er treden dan sneller kleine slijmvliesbeschadigingen op met als gevolg bloedverlies bij de ontlasting.

Is dit bij u zo? Dan is het belangrijk dat uw ontlasting niet te hard wordt.

Harde ontlasting beschadigt het slijmvlies eerder dan zachte ontlasting. Als u maar een klein beetje bloed verliest en het komt niet vaak voor, dan is er geen behandeling nodig. Gebruik van bloedverdunnende medicijnen kunnen het bloedverlies erger maken.

Erectiestoornissen

Ongeveer een derde van alle patiënten die bestraald worden voor prostaatkanker hebben na verloop van tijd problemen met de erectie. Deze erectiestoornissen zijn meestal een gevolg van blijvende veranderingen in de kleine bloedvaten die de penis van bloed voorzien.
Ook het gebruik van medicijnen tegen prostaatkanker heeft invloed op uw erecties en seksualiteitsbeleving. Deze medicijnen werken doordat ze de mannelijke geslachtshormonen beïnvloeden. Nadat u gestopt bent met deze medicijnen, verdwijnen meestal ook deze bijwerkingen.

Voorlichtingsfilm

Ter voorbereiding op uw behandeling kunt u de voorlichtingsfilms op onze website bekijken (www.isala.nl/filmsradiotherapie).

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Zwolle

Radiotherapie
(038) 424 54 49 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

23 april 2021 / 5629 / P