Contact
  1. 7160-Verdoving buiten operatiekamer

Uitleg en voorbereiding

​Sommige medische ingrepen en onderzoeken veroorzaken pijn, stress en angst. Door vooraf slaapmedicatie en pijnstilling (PSA) toegediend te krijgen, voelt u geen pijn en angst en kunt u de ingreep of het onderzoek comfortabel ondergaan. In deze folder vindt u nuttige informatie over PSA om u voor te bereiden op een ingreep onder verdoving buiten de operatiekamer.

Wat is PSA?

De afkorting PSA staat voor procedurele sedatie en/of analgesie. Sedatie betekent letterlijk het verlagen van het bewustzijn tot u zich slaperig en comfortabel voelt. Dit gebeurt door het toedienen van slaapmedicatie of rustgevende medicijnen (sedativa). Dit wordt vaak in combinatie met pijnstillende middelen (analgetica) gegeven.
Hoe diep u in slaap raakt, hangt af van verschillende factoren: hoe gevoelig u bent voor de medicatie, de keuze van het middel, de manier van toedienen en voor welke medicatie er gekozen wordt. Bij sommige ingrepen zal er gekozen worden voor een diepere slaap terwijl bij andere minder diepe sedatie volstaat om het voor u prettiger te laten verlopen.

Wat zijn de effecten van PSA op uw lichaam?

  • U wordt slaperig en suf. U maakt de ingreep daardoor niet bewust mee. Soms bent u na afloop vergeten wat er is gebeurd.
  • De pijnprikkel wordt onderdrukt door de pijnstiller (het analgeticum): u voelt minder of geen pijn.
  • Uw reflexen, zoals ademen en slikken blijven intact. U kunt in principe gewekt worden; dit kunt u vergelijken met slapen. U bent dus niet onder narcose.
  • Misselijkheid komt niet vaak voor.

Het grote verschil met narcose is dat u weliswaar slaapt, maar zelfstandig ademt en dat beschermende lichaamsreflexen zoals hoesten en slikken behouden worden. Bij narcose is het bewustzijn sterk verlaagd zodat ademhaling en reflexen zodanig worden onderdrukt dat controle van de luchtwegen en ademhaling noodzakelijk zijn. Bij een narcose zijn dus veel meer maatregelen voor en na de operatie nodig.

Bij welke ingrepen vindt PSA plaats?

PSA vindt plaats bij uiteenlopende ingrepen. Als patiënt kunt u ook zelf vragen om PSA. De meest voorkomende ingrepen bij volwassenen waarbij PSA plaatsvindt zijn: endoscopische technieken zoals darmonderzoek (colonscopie), maagonderzoek (gastroscopie), onderzoek aan de galwegen (ERCP), gynaecologische onderzoeken, longonderzoeken en het behandelen van hartritmestoornissen met behulp van een elektrische shock.

Hoe veilig is PSA?

PSA is veilig bij gezonde mensen. Terwijl u slaapt bewaakt de sedatie praktijk specialist nauwgezet uw vitale functies van het lichaam, zoals ademhaling, bloedsomloop en bewustzijn.
Het kan zijn dat u tot een risicogroep behoort. Mensen met een verhoogd risico zijn bijvoorbeeld mensen met:

  • ondergewicht;
  • overgewicht;
  • afwijkingen aan het hoofd-hals gebied;
  • chronische aandoeningen van hart en longen;
  • eerdere negatieve ervaringen tijdens PSA of narcose.

De hulpverlener die verantwoordelijk is voor uw sedatie maakt van te voren een inschatting of u tot een risicogroep behoort. Dit doet hij door u vragen te stellen over uw conditie. Daarnaast voert hij een lichamelijk onderzoek uit waarbij hij kijkt naar uw hart, longen en luchtwegen. De hulpverlener bespreekt samen met u de risico-inschatting en kiest welke PSA-vorm het meest geschikt is voor u.
De arts die de ingreep uitvoert is ook eindverantwoordelijk voor de PSA. In sommige gevallen draagt de arts deze taak over aan iemand anders die u zal bewaken en eventuele complicatie kan opvangen.

U beslist mee

Als patiënt beslist u mee over de PSA-vorm die bij u past en geeft u toestemming om PSA tijdens de ingreep toegediend te krijgen. Om een weloverwogen beslissing te kunnen maken, is het belangrijk dat u de juiste informatie krijgt. Deze informatie mag u van uw hulpverlener verwachten:

  • het doel van de voorgestelde vorm en het te verwachten resultaat;
  • de soort PSA (hoe diep u slaapt);
  • eventuele bijwerkingen;
  • de voor- en nadelen;
  • de risico’s;
  • andere mogelijke vormen van PSA.

U krijgt deze informatie van uw behandelend arts of een andere hulpverlener, bijvoorbeeld een gespecialiseerd verpleegkundige of sedatie praktijkspecialist.

Patiënten met een verstandelijke beperking

Bij patiënten met een verstandelijke beperking moet zorgvuldig worden nagegaan of een ingreep beter onder PSA of onder narcose plaats moet vinden. Narcose kan de voorkeur hebben boven PSA. Dit bespreekt de hulpverlener zowel met de patiënt als diens wettelijke vertegenwoordiger.

Voorbereiding

Om PSA toegediend te krijgen, moet u nuchter zijn om ernstige complicaties te voorkomen.
Dit houdt in:

  • tot 6 uur vóór opnametijd alleen een licht ontbijt zoals 2 beschuiten of 2 crackers of 1 boterham;
  • tot twee uur vóór opnametijd alleen heldere dranken gebruiken (thee, water of appelsap);
  • vanaf twee uur voor de opname in het ziekenhuis niets meer drinken.

Voorbeeld

U wordt om 15.00 uur verwacht in het ziekenhuis. U mag dan vanaf 9.00 uur niets meer eten. Vanaf 13.00 uur mag u niets meer drinken.

Uw hulpverlener geeft u precieze instructies over wat u wel en niet mag eten en drinken voor de ingreep.

Toediening

De slaapmedicatie of rustgevende medicijnen (sedativa) en de eventuele pijnstillende medicijnen worden via een vooraf ingebracht infuus gegeven. Via dit infuus worden de medicijnen druppelsgewijs toegediend tot het juiste niveau PSA is bereikt. Tijdens de ingreep wordt goed in de gaten gehouden hoe u op de sedatieve en eventuele pijnstillende medicijnen reageert.

Na de ingreep

Als de behandelend arts klaar is met de ingreep, stopt de toediening van de slaapmedicatie. U wordt dan al snel weer wakker. Na de ingreep wordt u naar de uitslaapkamer gebracht. Hier wordt u verzorgd en wordt uw toestand in de gaten gehouden totdat u weer helemaal wakker bent.
De verpleegkundigen controleren daarna uw hartslag, bloeddruk en uw reactievermogen. Voordat u naar huis gaat, verwijdert een verpleegkundige het infuusnaaldje. Na een bepaalde periode mag u de afdeling verlaten. Meestal mag u diezelfde dag (onder begeleiding) weer naar huis, tenzij de arts anders met u heeft afgesproken.
De gegeven medicijnen kunnen uw beoordelingsvermogen nog een aantal uren beïnvloeden. Daarom wordt u de eerste 24 uur na het onderzoek afgeraden om:

  • actief deel te nemen aan het verkeer; 
    U mag geen auto of andere voertuigen besturen.
  • gevaarlijke machines te bedienen;
  • geen belangrijke beslissingen te nemen, bijvoorbeeld over financiële verplichtingen;
  • alcoholische dranken te gebruiken.

Ook is het noodzakelijk dat er de eerste 24 uur na het onderzoek iemand bij u (in huis) is zodat deze persoon u, indien nodig, kan helpen en verzorgen.

PSA tijdens opname

Als u in Isala opgenomen bent, halen de verpleegkundigen van uw verpleegafdeling u na de ingreep weer op. Op de afdeling hoort u van uw behandelend arts de uitslag van het onderzoek.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Zwolle

Anesthesiologie
(038) 424 21 39 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 12.15 uur en van 12.45 tot 16.30 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

This leaflet is also available in English: 'Anesthesia outside the operating room'.

28 november 2018 / 7160

Voor specifieke vragen aan een afdeling, ga naar de contactpagina. U kunt ook kijken bij de meestgestelde vragen.