Contact
  1. 7279-Acute alvleesklierontsteking (PID): H2 Ziektebeeld en symptomen

Patiënten Informatie Dossier

​De alvleesklier (het pancreas)

De alvleesklier is een langgerekte, trosvormige klier en wordt ook wel het pancreas genoemd. Bij een volwassen persoon is de lengte van de alvleesklier ongeveer twaalf tot vijftien centimeter en de dikte is ongeveer één tot drie centimeter en hij weegt 70 tot 100 gram. De alvleesklier ligt achter in de bovenbuik, gedeeltelijk achter de maag en de twaalfvingerige darm. 

De alvleesklier kan worden opgedeeld in drie delen:

  1. De 'kop' van de alvleesklier, ligt midden in de buik, onder de lever en tegen de twaalfvingerige darm.
  2. Het 'lichaam' van de alvleesklier bevindt zich achter de maag.
  3. De 'staart' van de alvleesklier ligt links in de buikholte dicht bij de milt en de linkernier.

De alvleesklier is een gemengde klier met twee belangrijke functies:

  1. de spijsvertering
    De alvleesklier produceert spijsverteringssappen. Deze sappen bevatten enzymen die nodig zijn voor de vertering van eiwitten, suikers en vetten. In de alvleesklier lopen veel kleine afvoerkanaaltjes die samenkomen in de grote afvoergang van de alvleesklier. Deze afvoergang mondt samen met de grote galgang uit in de twaalfvingerige darm, het duodenum. De uitmonding heet de papil van Vater, dit is een sluitspiertje aan het uiteinde van de alvleesklierbuis. De alvleeskliersappen en de galsappen worden afgegeven aan de twaalfvingerige darm en zorgen voor een goede vertering van het voedsel.
  2. de bloedsuikerregulatie
    In de alvleesklier zitten kleine klieren die onder andere het hormoon insuline produceren. Deze kleine kliertjes heten de 'Eilandjes van Langerhans'. Naast insuline produceren zij ook glucagon, beide spelen een belangrijke rol bij de suikerstofwisseling van ons lichaam.

De spijsverteringsenzymen die de alvleesklier produceert, worden pas in de dunne darm actief, waar ze het voedsel helpen verteren. Bij een alvleesklierontsteking worden de enzymen in de alvleesklier zelf werkzaam. Dit veroorzaakt schade aan het weefsel van de alvleesklier. Met als gevolg dat er nog meer enzymen worden uitgescheiden, waardoor de alvleesklier steeds verder 'verteert' en ontstoken raakt.

Afbeelding ligging alvleesklier

Afbeelding: ligging alvleesklier

Wat is een acute alvleesklierontsteking (pancreatitis)?

Bij een acute alvleesklierontsteking treedt een kortdurende of tijdelijke ontsteking van de alvleesklier op. Meestal komt de ontsteking binnen dagen tot enkele weken weer tot rust. De alvleesklier kan hierbij volledig genezen. In sommige gevallen kan er blijvende schade aan de alvleesklier ontstaan.

Er wordt afhankelijk van de ernst onderscheid gemaakt tussen:

  • Oedemateuze alvleesklierontsteking
  • Necrotiserende alvleesklierontsteking

Oedemateuze pancreatitis

Bij een oedemateuze alvleesklierontsteking is de alvleesklier opgezwollen door vocht wat zich in en rondom de alvleesklier bevindt (oedeem). Bij ongeveer 80% van de patiënten is er sprake van deze vorm van ontsteking. Deze vorm is het meest gunstig voor de patiënt, omdat het vocht over het algemeen spontaan verdwijnt.

Necrotiserende pancreatitis

Bij een necrotiserende alvleesklierontsteking sterft een deel van het alvleesklierweefsel af (necrose). Dit is een ernstiger vorm en komt bij 20% van de patiënten voor. Een bacterie kan zich makkelijk in het afgestorven weefsel nestelen. Deze pseudocysten verdwijnen in 50% van de gevallen vanzelf. 

Symptomen

Acute en hevige buikpijn, is de meest kenmerkende klacht bij een acute alvleesklierontsteking. De pijn kan uitstralen naar uw rug, uw zij en uw schouders. Daarnaast kunnen klachten als misselijkheid, braken, koorts en versnelde ademhaling optreden. Na een maaltijd nemen de klachten toe.

Bij een heftige ontsteking kan het zo zijn dat de darmen minder gaan bewegen waardoor de spijsvertering moeilijker gaat (een ileus). U kunt dan last hebben van een opgezette buik en braken. Andere bijkomende verschijnselen kunnen geelzucht zijn doordat de afvloed van gal minder goed is door zwelling van de alvleesklier of door galstenen in de galweg.

Mogelijke oorzaken

Er zijn verschillende mogelijke oorzaken voor een acute alvleesklierontsteking. De bekendste zijn galstenen en overmatig alcoholgebruik. Soms is de oorzaak echter onbekend (idiopatisch). De laatste jaren stijgt het aantal gevallen van acute alvleesklierontsteking, dit heeft te maken met het toegenomen alcoholgebruik.

Onderzoek heeft aangetoond dat dagelijks gebruik van meerdere glazen alcoholische drank een verhoogde kans op alvleesklierontsteking geeft. De gevoeligheid van de alvleesklier voor alcohol verschilt per persoon.

De meest voorkomende oorzaken van acute alvleesklierontsteking:

  • 40% van de gevallen wordt veroorzaakt door galstenen, waarbij een verstopping van de afvoergang optreedt;
  • 30% door veelvuldig alcoholgebruik;
  • 20% door een onbekende oorzaak.

10% als gevolg van:

  • complicatie van het ERCP onderzoek;
  • gebruik van sommige medicatie;
  • een ongeval;
  • een tumor in of in de buurt van de alvleesklier.
29 november 2018 / 7279 / P

Voor specifieke vragen aan een afdeling, ga naar de contactpagina. U kunt ook kijken bij de meestgestelde vragen.