Contact
  1. 7566-Vergroot ovarium

​Ovariumcysten zijn met vocht gevulde blaasjes in de eierstok. Men noemt ze ook wel cysten van de eierstok (ovarium = eierstok). Meestal zijn ovariumcysten goedaardig. Behandeling is niet nodig bij een goedaardige cyste die geen klachten geeft en kleiner is dan tien cm. Als u wel klachten heeft, kan de cyste verwijderd worden. Bij vrouwen die nog menstrueren, heeft een eierstoksparende operatie de voorkeur; anders wordt meestal besloten om de hele eierstok te verwijderen.

 

Wat zijn ovariumcysten?

Rond de eisprong ontstaat in de eierstok altijd een kleine holte met vocht (follikel) waarin de eicel zich bevindt. Als zo'n follikel na de eisprong niet verdwijnt, spreekt men van een persisterende (aanwezig blijvende) follikel. Een andere naam is een functionele cyste. De persisterende follikel verdwijnt meestal vanzelf, maar soms blijft hij in de eierstok aanwezig. De holte kan gevuld zijn met verschillende soorten weefsels:

  • Bij een cyste-adenoom zit er slijm of ander vocht in.
  • Bij een endometriose-cyste zit er bloed in.
  • Bij een dermoïdcyste (‘wondergezwel’) kunnen allerlei soorten weefsel in zitten, zoals haren, botweefsel en talg.

Hoe vaak komen ovariumcysten voor?

Naar schatting worden jaarlijks 6.000-7.000 vrouwen geopereerd vanwege een goedaardige afwijking van de eierstok. Maar vaak is geen operatie nodig, dus het aantal vrouwen met een ovariumcyste zal daarom hoger zijn. Voordat u in de overgang komt, zijn kleine vochtblaasjes in de eierstok normaal. Ze zijn pas afwijkend als ze groter zijn dan vijf cm. Na de overgang is een eierstok niet meer actief en horen er geen vochtblaasjes meer te zijn die groter dan twee cm zijn.

Klachten

Een ovariumcyste wordt vaak per toeval ontdekt. Er zijn meestal geen klachten, zoals langdurige buikpijn of een verandering van de menstruaties. Een ovariumcyste kan er wel voor zorgen dat een eierstok ’om zijn as’ draait. Dan ontstaat plotseling een zeer heftige buikpijn met misselijkheid en braken. Gelukkig komt dit maar zeer zelden voor. Soms is een ovariumcyste kwaadaardig. De gynaecoloog schat het risico op kwaadaardigheid in op basis van de anamnese (vragen over uw klachten en uw omstandigheden), een echo en soms bloedonderzoek. Wanneer de gynaecoloog twijfelt, zal hij of zij altijd voorstellen om de eierstok te verwijderen.

Onderzoek

Een ovariumcyste kan worden ontdekt tijdens een normaal gynaecologisch onderzoek. Vaak wordt de diagnose gesteld met (inwendig) echoscopisch onderzoek. Tijdens het echoscopisch onderzoek zal de arts bekijken in welke eierstok de cyste zich bevindt (de linker of de rechter), hoe groot de cyste is en of er tussenschotjes of andere structuren in de cyste zijn. Verder wordt gekeken naar eventueel ‘vrij vocht’ in de buikholte. Soms kijkt de gynaecoloog ook of er bloedvaten in de cyste zijn. Op basis van de echo schat de gynaecoloog in of de cyste goedaardig of kwaadaardig is. Soms wordt via bloedonderzoek bekeken of de stof CA 125 aanwezig is. Cellen in een eierstoktumor produceren extra veel CA 125. Via een CT-scan of MRI-scan is niet vast te stellen of de cyste goedaardig of kwaadaardig is, daarom is dat onderzoek hiervoor niet zinvol.

Behandeling

Bij goedaardige cysten tussen de vijf en tien cm zonder tussenschotjes of andere structuren is geen behandeling nodig. Dit geldt zowel voor de overgang als na de overgang. U blijft dan wel onder controle: de gynaecoloog doet regelmatig (na drie, zes en twaalf maanden) een echoscopisch onderzoek om te volgen hoe de cyste zich ontwikkelt. Blijft de cyste gedurende een jaar hetzelfde dan is verdere controle niet meer noodzakelijk.

In de volgende situaties kan de gynaecoloog wel voorstellen om een kleinere, goedaardige cyste (vanaf vijf cm) operatief te verwijderen:

  • U bent in de overgang (geweest) en u heeft een cyste met tussenschotjes.
  • U heeft buikpijn of andere klachten door de cyste.

Bij de operatie kan de eierstok gespaard worden door alleen de cyste te verwijderen. Na de overgang heeft een eierstok nauwelijks meer een functie, daarom wordt na de overgang vaak besloten om de hele eierstok te verwijderen. Een operatie aan de eierstok gebeurt meestal via kijkbuisjes (laparoscopisch). Soms wordt er gekozen voor een buikoperatie omdat een kijkoperatie risico’s met zich meebrengt, bijvoorbeeld als er grote kans is op verklevingen in uw buik of omdat de cyste te groot is. Wanneer de cyste (mogelijk) kwaadaardig is, zal de operatie altijd via de buik plaatsvinden.

Tot slot

Ovariumcysten zijn meestal goedaardig en worden vaak bij toeval gevonden. Ze geven over het algemeen geen klachten. Behandeling is alleen nodig bij klachten of als een cyste mogelijk kwaadaardig is. De gynaecoloog schat het risico op kwaadaardigheid in en zal u adviseren om de cyste wel of niet operatief te laten verwijderen.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Zwolle, Kampen of Heerde

Gynaecologie
(038) 424 56 04 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Meppel of Steenwijk

Gynaecologie
(0522) 23 38 11 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 16.30 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

Verantwoording

Het copyright van en de verantwoordelijkheid voor deze informatie berusten bij de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) in Utrecht. Isala heeft de tekst waar nodig aangepast.

23 november 2018 / 7566

Voor specifieke vragen aan een afdeling, ga naar de contactpagina. U kunt ook kijken bij de meestgestelde vragen.