Contact
  1. 7679 Acne
Punt Coronavirus (COVID-19) Hier vindt u belangrijke informatie over uw afspraak, onderzoek of behandeling.

Acne is de medische term voor jeugdpuistjes. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne. Bij de een zijn het enkele puistjes, bij de ander is het een uitgebreide huidaandoening die psychische problemen kan geven. Acne kan soms ook na de puberteit blijven bestaan of pas op volwassen leeftijd beginnen. In deze folder leest u over de behandeling van acne en wat u zelf kunt doen.

Hoe ontstaat acne?

Acne is een ontsteking van de huid rondom de talgklieren. Bij het ontstaan van acne spelen verschillende factoren een rol. Meestal begint acne in de puberteit, wanneer de huid onder invloed van hormonen allerlei veranderingen ondergaat. De talgklieren in het gezicht, op de rug en borst worden groter en produceren meer huidsmeer of talg. Als teveel talg wordt afgescheiden, kan de talg zich ophopen en verstopt de uitvoergang van de talgklier. Deze talgophopingen worden mee-eters of comedonen genoemd. Er zijn oppervlakkige, open mee-eters (zwarte comedonen) en meer onderhuids gelegen, gesloten mee-eters (witte comedonen). De talgophoping wordt versterkt door toegenomen verhoorning van de afvoergang van de talgklier, waardoor deze nauwer wordt. In de talgklieren zitten bacteriën, die de talg omzetten in vetzuren. Door de opgehoopte talg en de irriterende vrije vetzuren zet de verstopte follikel steeds verder uit en scheurt uiteindelijk open. De irriterende stoffen komen in de aangrenzende huid terecht en veroorzaken een ontsteking. Hierdoor ontstaan pukkels en puistjes.

Sommige vormen van acne ontstaan door uitwendige factoren. Meestal gaat het dan om contact met stoffen die een verstopping van de talgklier veroorzaken, zoals bepaalde cosmetica. Denk ook aan oliehoudende of chemische producten in bepaalde beroepen en industrieën. Ook mechanische factoren (druk en wrijven) kunnen acne verergeren. Voorbeelden hiervan zijn acne onder de kinrand van een helm en op het voorhoofd onder een voorhoofdsband. Tenslotte zijn er verschillende geneesmiddelen die aanleiding kunnen geven tot het ontstaan of verergeren van acne, bijvoorbeeld prednison en middelen tegen tuberculose en epilepsie.

Acne wordt niet veroorzaakt door:

  • Het eten van bepaald voedsel. Vooral varkensvlees, chocola en patat worden als boosdoeners beschouwd. Maar wetenschappelijk onderzoek heeft dit nog niet aangetoond.
  • Ook voedselallergie speelt bij acne geen rol, evenals vitaminetekort. Het heeft geen zin om vitaminepreparaten tegen acne te slikken.
  • Slechte hygiëne. 
  • Infecties. Acne is geen infectieziekte en wordt dus nooit van de ene mens op de andere overgedragen.
  • Transpiratie. Talgvorming en transpiratie hebben niets met elkaar te maken. Sterk transpireren heeft geen invloed op de ernst van acne.
  • Spanningen of stress. Wel kan ernstige acne aanzienlijke psychische spanningen oproepen (minderwaardigheidsgevoel).

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen?

Acne wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van mee-eters, rode pukkels (papels) en puistjes (pustels). Als er een hevige ontsteking is, ontstaan onderhuidse ontstekingen die na genezing lelijke littekens kunnen achterlaten. Bijzondere vormen van acne zoals 'acne conglobata', is een ernstige vorm die meestal bij mannen voorkomt en vaak lang na het twintigste levensjaar blijft bestaan. De ontstekingen verlopen veel heviger dan bij gewone acne. De schouders, rug en borst zijn in het algemeen erger aangedaan dan het gezicht. Kenmerkend zijn de dubbelcomedonen, grote onderhuidse knobbels en abcessen (met pus gevulde holtes), die uiteindelijk genezen met achterlating van ontsierende littekens.

Soms komt acne voor op ongewone plaatsen, zoals in de oksels, liezen, onder borsten en billen. Mee-eters zijn een belangrijke aanwijzing dat het om acne gaat. De steeds terugkerende ontstekingen en abcessen kunnen veel ongemak veroorzaken. Deze vorm van acne komt meestal voor na het twintigste levensjaar, met name bij rokers. Sommige mensen met acne, veelal jonge vrouwen met geringe acne, kunnen zo geobsedeerd raken door de huidaandoening, dat iedere pukkel wordt opengekrabd of uitgeknepen. Daardoor wordt de ontsteking alleen maar erger en ontstaat littekenvorming.

Diagnose

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Acne is in het algemeen gemakkelijk te herkennen, zodat de diagnose gewoonlijk kan worden gesteld op grond van de zichtbare afwijkingen. Aanvullend onderzoek is meestal niet nodig. Acne wordt vaak op basis van het aantal pukkels en puistjes en de uitgebreidheid, beoordeeld als mild, matig of ernstig. De aanwezigheid van littekens speelt mee in het beoordelen van de ernst van de acne.

Behandeling

Hoewel de behandelmogelijkheden voor acne de laatste jaren enorm zijn toegenomen, blijft acne een aandoening met een chronisch karakter. Acne is niet van de ene op de andere dag verdwenen. Zelfs de lichtere vormen van acne vereisen vaak langdurige aandacht. Acne kan niet altijd worden genezen. Wel lukt het meestal ervoor te zorgen dat acne 'rustig' wordt en zo blijft totdat het uiteindelijk vanzelf overgaat. Een standaardbehandeling voor acne bestaat niet. Wanneer de ontstekingsverschijnselen op de voorgrond staan, is de behandeling anders dan wanneer het vooral om mee-eters gaat. De ernst van de aandoening, de klachten, het optreden van littekenvorming, maar ook leeftijd en geslacht, bepalen met welk anti-acne middel zal worden gestart. Bij de behandeling heeft men de keuze uit diverse middelen die op verschillende manieren werken:

  • Middelen die versterkte verhoorning van de afvoergang tegengaan.
    Hiertoe behoren benzoylperoxide, tretinoïne en adapaleen. Zij worden toegepast in een crème, gel of lotion. Deze middelen zorgen ervoor dat de huid afschilfert, zodat de talg gemakkelijk naar buiten kan. Het ontstaan van mee-eters wordt hierdoor tegengegaan. Daarnaast remt benzoylperoxide ook in geringe mate de bacteriegroei. Bij lichte vormen van acne kan met benzoylperoxide, tretinoïne of adapaleen eenmaal per dag worden volstaan. Een bezwaar van benzoylperoxide, tretinoïne of adapaleen is dat deze stoffen in de huid in het begin van de behandeling dikwijls irriteren. Zo nodig kan daarom de sterkte worden verlaagd of kan het middel om de dag worden aangebracht.
  • Middelen die bacteriegroei tegengaan.
    Behalve van het reeds genoemde benzoylperoxide, zijn het vooral antibiotica die de groei van bacteriën tegengaan. Zij kunnen zowel uitwendig als inwendig worden toegepast. Vaak met tretinoïne, adapaleen of benzoylperoxide. Antibiotica worden meestal gebruikt voor matige tot ernstige acne. De antibiotica die het meest inwendig worden gebruikt, zijn doxycycline en minocycline. Als voor een dergelijke behandeling gekozen wordt, dient het antibioticum langere tijd (drie tot maximaal zes maanden) gegeven te worden. Antibiotica die uitwendig in een gel of lotion worden toegepast zijn erythromycine en clindamycine.
  • Middelen die de ontsteking remmen
    Sommige antibiotica, waaronder de eerdergenoemde doxycycline en minocycline, hebben ook een ontstekingsremmende werking.
  • Middelen die talgvorming verminderen
    Van anticonceptiepillen is allang bekend dat deze de talgvorming kan beïnvloeden. Er zijn anticonceptiepillen die een gunstig effect hebben op acne. Deze behandeling wordt aanbevolen voor vrouwen die naast de acnebehandeling ook een anticonceptiepil willen gebruiken. Als u voor deze behandeling kiest, is het goed te weten dat deze middelen een verhoogd risico op trombose met zich meebrengen. Dit risico bespreekt uw arts met u.
    Een ander middel dat de talgproductie onderdrukt, is isotretinoïne. Dit geneesmiddel bevat een stof die verwant is aan vitamine A. het is een zeer effectief middel voor inwendig gebruik. Naast onderdrukking van de talgproductie heeft isotretinoïne een remmend effect op de abnormale verhoorning in de afvoergang van de talgklier en onderdrukt het ontstekingsreactie. Het wordt uitsluitend voorgeschreven bij ernstige vormen van acne, die onvoldoende reageren op andere middelen. De meest voorkomende bijwerking is uitdroging van lippen, neusslijmvlies, ogen en huid. Soms kunnen leverenzymen en vetten in het bloed stijgen tijdens de behandeling. Daarom is bloedonderzoek nodig. Isotretinoïne heeft ernstige risico’s bij gebruik tijdens zwangerschap. Hierdoor kunnen ernstige aangeboren afwijkingen ontstaan. Daarom moet een eventuele zwangerschap worden uitgesloten voordat de behandeling kan beginnen. Ook moeten vrouwen in de vruchtbare levensfase extra maatregelen nemen om zwangerschap te voorkomen tijdens de behandeling en tot een maand na het stoppen van de behandeling. De voor- en nadelen van deze behandeling moeten zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen.

Psychotherapie

Als puistjes uw dagelijks leven op zo'n manier beheersen, dat u nergens anders meer aan kunt denken en sombere gevoelens overheersen, dan kan psychotherapie zinvol zijn. Gedragstherapie kan helpen om verlost te worden van de drang om steeds aan ieder pukkeltje te zitten, waardoor acne immers verergert of in stand wordt gehouden.

Wat kunt u zelf doen?

De ultraviolette stralen in zonlicht kunnen tijdelijk een gunstige invloed hebben op acne. Een te intensieve blootstelling aan zonlicht of aan kunstmatige UV-bronnen wordt ontraden in verband met het risico op huidkanker. Bedenk dat sommige behandelingen tegen acne (zoals isotretinoïne en bepaalde antibiotica) uw huid extra gevoelig kunnen maken voor zonlicht. Behandeling van acne heeft altijd even tijd nodig, voordat u effect ziet. Meestal duurt het minstens één tot drie maanden voordat een bevredigend resultaat is bereikt. De meeste patiënten met acne hebben last van verhoogde talgproductie. Dit kan tot uitdrukking komen in een vettig glimmend gezicht. Door uw huid vooraf te reinigen kunt u teveel aan talg weghalen. Overmatig wassen met water en zeep heeft geen zin en kan zelfs schadelijk zijn voor uw huid. Wij adviseren u uw huid dagelijks te wassen met lauw water, zonder te schuren of te scrubben. Het zelf uitknijpen of scrubben van mee-eters, pukkels en puistjes kan leiden tot littekens en verergering van de pukkels.

Tijdens de behandeling kunt een droge huid krijgen. Een hydraterende crème kan dan helpen. Let wel op dat deze crème niet te vet is, waardoor juist weer puistjes kunnen ontstaan. Zo kan vaseline vooral bij mensen met een Afrikaanse achtergrond comedonen veroorzaken. Als op de tube of pot 'niet comedogeen' staat, dan heeft de fabrikant dit onderzocht en kan het veilig voor dit doel gebruikt worden. Tenslotte is het verstandig niet steeds van het ene op het andere geneesmiddel over te schakelen. Als een bepaald middel niet voldoende helpt, is het vaak beter een ander middel aan de behandeling toe te voegen. Omdat bij het ontstaan van acne meerdere factoren een rol spelen, is een combinatiebehandeling meestal nodig. Zo wordt de aandoening op meerdere fronten tegelijk aangepakt.

Vooruitzicht

Acne is een onschuldige aandoening, die meestal na enkele jaren vanzelf verdwijnt. Levenslange littekens kunnen door bovengenoemde behandelingen grotendeels worden voorkomen. Meestal verdwijnt acne voor het vijfentwintigste jaar, maar soms blijft de aandoening bestaan tot op oudere leeftijd.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Meppel

polikliniek Dermatologie
(0522) 23 38 07 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

3 maart 2020 / 7679