Contact
  1. 7644 Netelroos
Icoontje van een i als teken van button voor meer informatie CAO actie op woensdag 20 november Alle afspraken op de poliklinieken én de spoedzorg gaan door.

Urticaria (urtica = brandnetel) is de medische naam voor netelroos of galbulten. Het is een huiduitslag die vaak heftig jeukt, zich in korte tijd ontwikkelt en waarbij de afzonderlijke plekken ook binnen 24 uur weer wegtrekken (meestal al binnen enkele uren). Het begint met rode vlekjes, die daarna kunnen overgaan in verdikte rode of bleke plekken. In deze folder leest u meer over de verschijnselen en de behandeling van netelroos.

Chronisch of acuut

De verdikte rode of bleke plekken kunnen samenvloeien tot grotere plekken. Een dergelijke plek noemen we een urtica of kwaddel. Het ziektebeeld in zijn geheel heet urticaria. We spreken van acute urticaria als de periode waarin de urticaria optreedt in totaal niet langer dan zes weken duurt. Dit is meestal het geval. We spreken van chronische urticaria wanneer de urticaria langer dan zes weken duurt. Bijna een kwart van de bevolking krijgt in de loop van zijn/haar leven urticaria. De aandoening komt voor bij zowel mannen als vrouwen en op alle leeftijden.

Hoe ontstaat netelroos?

Bij het ontstaan van netelroos speelt histamine een belangrijke rol. Histamine ligt opgeslagen in bepaalde cellen (voornamelijk mestcellen) in de huid. Histamine wordt uit deze cellen vrijgemaakt onder invloed van prikkels van uiteenlopende aard. Door het vrijkomen van histamine verwijden bloedvaten zich, waardoor de huid een rode kleur krijgt. Bovendien veroorzaakt histamine een toegenomen doorlaatbaarheid van vocht door de wanden van de bloedvaten, waardoor vochtophoping ontstaat in de huid.

Ook veroorzaakt histamine jeuk. De prikkels, die histamine kunnen vrijmaken, kunnen ingedeeld worden in de volgende groepen:

  • fysische prikkels (lichamelijke inspanning, plaatselijke druk op de huid, koude, warmte, zonlicht)
  • geneesmiddelen (vooral pijnstillers en antibiotica)
  • acute en chronische infecties (vooral veroorzaakt door bacteriën en parasieten)
  • allergie voor voedingsmiddelen (bijvoorbeeld eieren, schaaldieren en fruit)
  • voedseltoevoegingen (kleurstoffen, conserveringsmiddelen en smaakversterkers)
  • insectensteken en -beten (vlooien, mijten, luizen, muggen, wespen)
  • allergie voor ingeademde producten (schimmelsporen, dierlijke huidschilfers)
  • contact op de huid met bepaalde stoffen, zoals planten, rubber, dierlijke eiwitten en crèmes
  • interne ziekten (stofwisselingsziekten, hormonale stoornissen, auto-immuunziekten)

Soms zijn meerdere prikkels tegelijkertijd aanwezig.

Ook kunnen sommige prikkels bestaande netelroos verergeren, zoals fysische prikkels en pijnstillers. Bij chronische netelroos kan bij 60-90% van de patiënten geen oorzaak gevonden worden. Men spreekt dan van ‘chronische idiopathische urticaria’.

Hoewel er geen duidelijke erfelijke aanleg bestaat, komt netelroos in bepaalde families vaker voor. Dit geldt vooral bij bepaalde vormen van netelroos, zoals koude-urticaria en zonlicht-urticaria.

Verschijnselen

Wat zijn de verschijnselen?

De typische urtica is een intens jeukende, scherpbegrensde verheven rode plek, welke vaak centraal bleek is. Afzonderlijke plekken kunnen groter worden en samenvloeien met andere plekken. Kenmerkend is dat ze binnen enkele uren verdwijnen zonder restafwijkingen aan de huid achter te laten. Er is geen bepaalde voorkeursplaats: netelroos komt even vaak voor op armen, benen, romp en in het gezicht. Wanneer omgevingsfactoren een rol spelen, ontstaan de afwijkingen meestal ter plaatse van het contact of inwerking. Drukurticaria komt voor op knieën, handpalmen en voetzolen; netelroos door insectenbeten meestal op onderarmen en onderbenen.

Vormen netelroos

Enkele speciale vormen van netelroos zijn:

Inspanningsurticaria

Hierbij ontstaan speldenknopgrote, jeukende of branderige rode bultjes. Deze treden op bij transpiratie, door lichamelijke inspanning of in een warme omgeving. Urticaria factitia ontstaat in reactie op druk of wrijven van de huid. Hierbij ontstaan jeukende streepvormige kwaddels die na enige tijd weer spontaan wegtrekken. Met een stomp voorwerp krassend over de rug zijn ze reeds op te wekken. Dit komt bij 3-5% van de bevolking voor in meer of mindere mate.

Koude-urticaria

Hierbij ontstaan kwaddels op plaatsen waar de huid wordt afgekoeld. Dit treedt bijvoorbeeld op bij zwemmen in koud water. Het kan zelfs tot gevaarlijke situaties leiden (verdrinken) wanneer een meer gegeneraliseerde reactie met bloeddrukdaling en bewustzijnsverlies optreedt. Men kan de diagnose stellen door op een gestandaardiseerde manier de huid plaatselijk af te koelen (ijsbloktest).

Vertraagde drukurticaria

Hierbij ontstaan na enkele uren pijnlijke, verharde zwellingen op drukplaatsen. Deze vorm ontstaat vaak rond de gewrichten en kan soms verward worden met een ontsteking van het gewricht. Behandeling van deze aandoening is erg moeilijk.

Diagnose

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Netelroos wordt door artsen gemakkelijk herkend. De arts zal eerst vragen naar de meest voorkomende oorzaken. Het al pratend samen zoeken naar een mogelijke oorzaak leidt in een groot aantal gevallen tot de oplossing, zonder dat verder onderzoek noodzakelijk is. Pas wanneer er aanwijzingen zijn voor een mogelijke oorzaak, kan daar nog eventueel een gericht onderzoek naar worden gedaan.

Behandeling

De behandeling bestaat uit het vermijden van de uitlokkende prikkel, wanneer die tenminste bekend is. Als dit niet mogelijk is, zijn geneesmiddelen die de werking van histamine blokkeren (antihistaminica) meestal effectief. Soms hebben antihistaminica als bijwerking, dat men er suf of slaperig van wordt. Vaak moeten ze in een hogere dosering worden gebruikt dan bij hooikoorts. Afhankelijk van de reactie op antihistaminica zijn soms ook andere geneesmiddelen nodig, zoals corticosteroïden. Eventueel kan ook gebruik worden gemaakt van een jeukstillende lotion of een schudsel.

Wat zijn de vooruitzichten?

In de meeste gevallen is deze huidaandoening van korte duur (acute urticaria). Soms zelfs zo kort dat de verschijnselen alweer weg zijn, voordat men besloten heeft naar de huisarts te gaan. Niettemin zijn er mensen bij wie urticaria langdurig optreedt en zelfs maanden tot jaren kan voortduren (chronische urticaria).

Meer informatie

Voor meer informatie ga naar de website van het Huidfonds: www.huidfonds.nl of bel het Huidfonds via (030) 28 23 995.

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Meppel

polikliniek Dermatologie
(0522) 23 38 07 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie

17 oktober 2019 / 7644

Voor specifieke vragen aan een afdeling, ga naar de contactpagina. U kunt ook kijken bij de meestgestelde vragen.