Contact
  1. 8663-Het gebruik van alvleesklierenzymen

U heeft een ziekte van de alvleesklier of u bent geopereerd aan uw alvleesklier
De alvleesklier wordt ook de pancreas genoemd. De voedingsstoffen in ons voedsel zoals vetten, eiwitten en koolhydraten zijn te groot om direct te worden opgenomen door ons lichaam. De alvleesklier (pancreas) speelt een belangrijke rol bij de verwerking van ons voedsel. De alvleesklier maakt stoffen die alvleesklierenzymen heten. Deze stoffen zijn belangrijk voor het verteren van eten en drinken. Pas als het eten en drinken goed verteerd is, kan de dunne darm de voedingsstoffen goed opnemen en gebruiken.

Hoe werken de capsules (alvleesklierenzymen)?

De capsules die u krijgt zijn gevuld met korrels met alvleesklierenzymen. Door het slikken van de capsules krijgt u alvleesklierenzymen in uw dunne darm. De verwerking en opname van voedingsstoffen uit het eten en drinken wordt daardoor beter. Alvleesklierenzymen zijn vooral nodig voor het verteren van vetten in de voeding. Ook voor het verteren van eiwitten zijn alvleesklierenzymen nodig.

Waarvoor is het slikken van capsules nodig?

U kunt anders last krijgen van:

  • (lang) na het eten een vol en opgeblazen gevoel;
  • teveel winden laten en kramp in de buik;
  • ontlasting die anders is dan normaal, bijvoorbeeld vaker ontlasting, ontlasting die meer stinkt dan normaal, de kleur van de
  • ontlasting is beige/grijs van kleur, de ontlasting is vettig en blijft plakken in de wc.

Als de dunne darm het eten en drinken niet goed kan opnemen, kunt u daardoor ook:

  • afvallen;
  • minder sterk worden;
  • te weinig vitamine A, E, D en K in uw lichaam. De darm neemt deze vitaminen niet goed op. De vitaminen gaan gedeeltelijk verloren via de vettige ontlasting.

Hoeveel capsules moet u slikken?
Dit hangt af van:
hoeveel vet er zit in uw eten, drinken of tussendoortjes;
hoeveel alvleesklierenzymen uw lichaam zelf nog maakt;
uw ontlasting;
uw gewichtsverloop.

De arts of verpleegkundige schrijft u meestal een start dosering voor.
Adviesdosering bij start:

  • 2 capsules van 25.000 EH lipase bij zowel ontbijt, lunch en avondeten.
  • 1 capsule van 25.000 EH lipase bij ieder vetrijk en/of eiwitrijk tussendoortje of flesje drinkvoeding.

De diëtist bekijkt of dit genoeg is.

U mag alles eten en drinken. Het minderen van vet is niet nodig.
Als u weet hoeveel vet er in uw eten zit, kunt u zelf een inschatting maken van het aantal capsules dat u moet slikken. Hierbij kunt u de Vettabel (van de afdeling Diëtetiek) of de Eettabel (van het Voedingscentrum) gebruiken.

Aan uw ontlasting kunt u vaak zien of u genoeg capsules slikt. Een vette ontlasting kan betekenen dat u te weinig alvleesklierenzymen slikt.
Bij twijfel kunt u beter een capsule extra slikken. Een teveel aan alvleesklierenzymen komt er met de ontlasting uit.

Wanneer moet u de capsules slikken?

  • Slik de capsules bij uw hoofdmaaltijden en bij tussendoortjes met vet of eiwit.
  • Slik de capsules ook bij een flesje drinkvoeding
  • Slik de capsules tijdens het eten. Neem enkele happen of slokken van het eten of drinken en neem de capsules dan in.
  • Als u lang aan tafel zit, bijvoorbeeld als u uit eten gaat, slikt u de capsules niet allemaal tegelijk. Verdeel dan de capsules over het begin van het eten, halverwege en het einde.
  • Bent u vergeten een capsule te slikken? U kunt de capsules nog tot 30 minuten na het eten nemen. Is het eten langer dan 30 minuten geleden, dan neemt u de capsules niet meer. De capsules kunnen dan niet meer goed mengen met het eten.

Gebruikt u sondevoeding? Uw diëtist legt u uit of en zo ja, hoe u de alvleesklierenzymen moet slikken.

Capsules slikken bij tussendoortjes

Slik ook capsules bij tussendoortjes die vet of eiwit bevatten, bijvoorbeeld (chocolade-)melk, (drink-)yoghurt, vla, koek, kaas, worst, chips en chocolade.

Geen capsules

U slikt geen capsules als u koffie zonder melk, thee, vruchtensap, frisdrank, limonade of bouillon drinkt. Ook slikt u geen capsules als u fruit, drop, kauwgom, winegums of harde snoepsoorten als zuurtjes, lolly’s en pepermunt eet.

Lukt het slikken van de capsules niet?

Maak de capsules alleen open als het niet lukt om ze zo door te slikken. Dan slikt u de korrels uit de capsules los. Kauw er niet op. Slik de korrels door met eten wat zuur is, zoals appelmoes, yoghurt, sinaasappelsap of appelsap. Spoel uw mond daarna met een slok water. Laat geen korrels in uw mond zitten, dat is niet goed voor het slijmvlies in uw mond.

Bijwerkingen van de capsules met alvleesklierenzymen?

Bijwerkingen komen zelden voor. Als u teveel capsules slikt, kunt u een verstopping of harde ontlasting krijgen. Als u hier last van krijgt, overleg dan met de arts of diëtist. Minder het aantal capsules niet.

Bekijk hieronder de patiëntvideo over alvleesklierenzymen.

Vettabel

Het advies is om per 1 gram vet 2000 eenheden lipase te gebruiken. Dit kan per persoon anders zijn.

  • Een kleine capsule (10.000 eenheden lipase) kunt u gebruiken wanneer u voedingsmiddelen neemt die ongeveer 5 gram vet bevatten.
  • De grote capsule (25.000 eenheden lipase) kunt u gebruiken wanneer u voedingsmiddelen neemt die ongeveer 12 gram vet bevatten.
  • Bij grotere hoeveelheden heeft u dus meer capsules nodig.

Onderstaande tabel is een overzicht van voedingsmiddelen die vet bevatten. Hiermee kunt u berekenen hoeveel vet er in uw maaltijd of tussenmaaltijd zit. Zo kunt u zelf bepalen hoeveel alvleesklierenzymen u per (tussen)maaltijd nodig heeft.

Tabel met het aantal grammen vet per voedingsmiddel

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet(gram)
brood, volkoren, bruin of wit 1 snee, 35 gram 1
broodje, wit, tarwe 1 stuks, 50 gram 1
ontbijtkoek 1 plak, 25 gram 0
knäckebröd/ volkorenbeschuit 1 stuks, 10 gram 1
knäckebröd light 1 stuks, 5 gram 0
beschuit 1 stuks, 10 gram 0
croissant 1 stuks, 40 gram 8
muesli, naturel of met vruchten 1 eetlepel, 10 gram 1
muesli, met noten of chocolade 1 eetlepel, 10 gram 2

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Besmeerd met    
halvarine 5 gram 2
halvarine, dik 10 gram 4
margarine, roomboter 5 gram 4
margarine, roomboter, dik 10 gram 8

 

Soorten beleg

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
kaas, volvet 48+ voor 1 snee 20 gram 6
kaas, 30+ voor 1 snee 20 gram 4
smeerkaas volvet, 40+ voor 1 snee 15 gram 3
smeerkaas mager, 20+ voor 1 snee 15 gram 1
vleeswaren, vet (worstsoorten) voor 1 snee 15 gram 4
vleeswaren mager, ham, rollade, kipfilet, rookvlees, fricandeau, rosbief voor 1 snee 15 gram 1
pindakaas voor 1 snee 15 gram 9
pindakaas, light voor 1 snee 15 gram 6
hazelnootpasta voor 1 snee 15 gram 5
chocoladehagelslag, puur, melk, wit voor 1 snee 15 gram 2
chocopasta, puur, melk, wit voor 1 snee 15 gram 6
kokosbrood voor 1 snee 15 gram 4
jam, vruchtenhagel, stroop, honing voor 1 snee 15 gram 0
ei, gekookt 1 stuks 4
ei, gebakken 1 stuks 9

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
melk, vol 1 beker, 250 ml 9
melk, vol 1 kleine beker, 200 ml 7
melk, halfvol 1 beker, 250 ml 4
melk, halfvol 1 kleine beker, 200 ml 3
karnemelk 1 beker, 250 ml 1
karnemelk 1 kleine beker, 200 ml 0
chocolademelk, vol 1 beker, 250 ml 8
chocolademelk, vol 1 kleine beker, 200 ml 6
chocolademelk, mager 1 beker 200-250 ml 1
Optimel drink 1 beker 200-250 ml 0
Vifit drink 1 beker, 200-250 ml 2
Vifit drink 0% 1 beker, 200-250 ml 0

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
yoghurt, vol 1 schaaltje, 150 ml 4
yoghurt, mager 1 schaaltje, 150 ml 0
vla of pap, vol 1 schaaltje, 150 ml 4
roomijs 2 bolletjes, 100 gram 14
yoghurtijs 2 bolletjes, 100 gram 2
chocolademousse 1 bakje, 60 gram 4
tiramisu 1 portie, 115 gram 12

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
fruit, gemiddeld 1 stuks 0
Avocado halve, 90 gram 18

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Vlees, bereid    
biefstuk, runderlap 1 portie, 100 gram 3
kipfilet 1 portie, 100 gram 4
hamlap 1 portie, 100 gram 5
blinde vink, ribkarbonade, sukadelap 1 portie, 75 gram 5
entrecôte, kip zonder vel 1 portie, 100 gram 8
hamburger 1 stuks, 70 gram 13
slavink 1 stuks, 80 gram 15
gehaktbal 1 stuks, 80 gram 18
spek, mager 1 portie, 75 gram 26
spek, vet 1 portie, 75 gram 34
rookworst 1 stuks, 100 gram 30

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Vis    
witte vis, mager, gestoofd 1 portie, 100 gram 1
tilapia, gestoofd 1 portie, 100 gram 3
schol, kabeljauw, tilapia, gebakken 1 portie, 100 gram 11
kibbeling 1 portie, 145 gram 18
makreel, gerookt/ gestoomd voor 1 snee, 40 gram 11
paling, gerookt op toastje, 10 gram 2
paling, gestoofd 1 portie, 120 gram 15
vissticks 4 stuks, 100 gram 13
zalm, gegrild 1 portie, 100 gram 14

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
jus, mager 1 sauslepel, 25 gram 6
jus, gemiddeld vet 1 sauslepel, 25 gram 12
jus, vet 1 sauslepel, 25 gram 18
currysaus 1 eetlepel, 25 gram 0
fritessaus 1 sauslepel, 25 gram 9
mayonaise 1 eetlepel, 20 gram 15

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Aardappelen, rijst, witte pasta 1 opscheplepel, 50 gram 0
aardappelen, gebakken 1 opscheplepel, 50 gram 2
frites 1 zakje/ bakje 50 gram 22
nasi, bami 1 opscheplepel, 50 gram 2
lasagne (met vlees en saus) 200 gram 15
pizza (met onder andere kaas) 350 gram 43
pizza (met vlees/ vis) 350 gram 35

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Groenten zonder saus 1 opscheplepel, 50 gram 0
groenten, à la crème 1 opscheplepel, 50 gram 2

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Tussendoor, hartig    
borrelnootjes 1 handje, 25 gram 8
pinda's 1 eetlepel, 20 gram 10
studentenhaver 1 eetlepel, 20 gram 7
chips 1 handje, 10 gram 3
chips 1 klein zakje, 30 gram 10
chips, light 1 handje, 10 gram 2
japanse mix 1 handje, 10 gram 1
popcorn 1 bakje, 50 gram 2
kaas, volvet 1 blokje, 20 gram 6
brie of kruidenkaas op toastje, 10 gram 3
filet américain op toastje, 10 gram 2
salade op toastje, 15 gram 3
worst 1 plakje, 15 gram 4
minipizza 100 gram 10
saucijzenbroodje 1 stuks, 70 gram 17
worstenbroodje 1 stuks, 75 gram 16
frikandel 1 stuks, 75 gram 15
bitterbal 1 stuks, 15 gram 3
kroket 1 stuks, 65 gram 9
loempia 1 stuks, 150 gram 12
hartige taart van bladerdeeg 1 punt, 175 gram 31

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
Tussendoor, zoet    
biscuitje 1 stuks, 5 gram 1
biscuitje, chocolade, Digestive 1 stuks, 15 gram 3
koekje, speculaas, krakeling 1 stuks, 10 gram 2
kokosmakroon 1 stuks, 50 gram 11
eierkoek 1 stuks, 30 gram 1
EverGreen 1 stuks, 20 gram 2
Sultana, zoet 1 stuks, 13 gram 1
stroopwafel 1 stuks, 40 gram 8
cake 1 plak, 30 gram 7
boterkoek 1 blokje, 20 gram 4
gevulde koek 1 stuks, 60 gram 9
koffiebroodje 1 stuks, 75 gram 7
banketstaaf 1 portie, 25 gram 6
appelbol, appelcarré 1 stuks, 170 gram 32
appelflap 1 stuks, 100 gram 22
appeltaart 1 punt, 100 gram 11
kruimelvlaai 1 punt, 110 gram 8
kwarktaart 1 punt, 115 gram 13
mokkataart 1 punt, 100 gram 25

 

Voedingsmiddel Eenheid/ gewicht Vet (gram)
moorkop 1 stuks, 65 gram 16
tompouce 1 stuks, 100 gram 14
slagroomtaart 1 punt, 100 gram 18
chocolade, melk, puur 1 stuks, 50 gram 16
Bounty, klein 1 stuks, 15 gram 4
Bounty, groot 1 stuks, 55 gram 14
Mars, klein 1 stuks, 20 gram 3
Mars, groot 1 stuks, 60 gram 10
Milky Way, klein 1 stuks, 15 gram 2
Milky, groot 1 stuks, 25 gram 4
Snickers, klein 1 stuks, 20 gram 5
Snickers, groot 1 stuks, 60 gram 16
oliebol 1 stuks, 65 gram 4
drop, alle soorten   0

 

Drinkvoeding

Er zijn diverse merken, soorten en inhoudsmaten verkrijgbaar.
Raadpleeg voor de hoeveelheid vet de verpakking van het product of raadpleeg uw diëtist.

Voedingsmiddel Eenheid/ aantal ml Vet (gram)
energierijke eiwitrijk drinkvoeding 1 flesje, 200 ml 11
energierijke drinkvoeding op melk-/yoghurtbasis 1 flesje 200 ml 12
energierijke drinkvoeding op sapbasis 1 flesje, 200 ml 0

 

Voedingsmiddel Aantal ml Vet (gram)
Sondevoeding    
sondevoeding, melkbasis 1000 ml 39
sondevoeding, melkbasis met vezels 1000 ml 39
sondevoeding, melkbasis, eiwitverrijkt 1000 ml 49
sondevoeding, melkbasis, energieverrijkt 1000 ml 58
sondevoeding, sojabasis 1000 ml 39
sondevoeding, melkbasis, geconcentreerd 500 ml 50

 

Specifieke eiwitrijke producten (merken)

Voedingsmiddel Aantal ml of gewicht Vet (gram)
Milkshake (Melkunie) 200 ml 4
Breaker High protein (Melkunie) 200 gram 2
Milkshake (Milsa van Aldi) 150 gram 3
Bouwsteentje 55 gram 10

 

Voorbeelden van het berekenen van de hoeveelheid vet in maaltijden en de hoeveelheid enzymsuppletie
Voorbeeld:

Ontbijt Gram vet
200 ml volle kwark                                                        16
2 eetlepels lijnzaad 3
handje ongezouten pecannoten 14
kaneel 0
Totaal: 33
  2-3 grote capsules

 

Lunch Gram vet
omelet van 2 eieren 18
150 gram roergebakken groenten 4
Totaal: 22
  2 grote capsules

 

Warme maaltijd Gram vet
1 runderlapje, bereid (80 gram) 7
2 opscheplepels gekookte aardappels (200 gram) 0
4 opscheplepels gekookte groente (200 gram) 0
1 sauslepel jus 11
Totaal: 18
  2 grote capsules

 

Waar kunt u meer informatie vinden?

Maag Lever Darm Stichting (MLDS)

www.mlds.nl
0900 202 56 25

Voedingscentrum

www.voedingscentrum.nl
Eettabel, brochure 806.

Contact

Heeft u na het lezen van deze brochure nog vragen, neemt u dan contact op met uw diëtist.

Afdeling diëtetiek Isala

 

Naam diëtist: _______________________________________________
Tel. diëtist: 088-6245327

Datum: _______________________________________________

De brochure is samengesteld door het netwerk CHIODAZ (Chirurgie Overleg Diëtisten Academische Ziekenhuizen)

Laatst gewijzigd 22 maart 2024 / 8663