Contact
  1. 5508-Botontkalking (Osteoporose)
Punt Coronavirus (COVID-19) Bent u patiënt, begeleider of bezoeker? Hier vindt u belangrijke informatie over uw bezoek aan Isala.

Als u ouder wordt, breekt uw lichaam meer bot af dan dat het nieuw bot aanmaakt. Langzaam worden uw botten brozer en minder sterk. Dit heet osteoporose. In deze folder leest u wat osteoporose is, hoe osteoporose ontdekt wordt en wat de behandeling van osteoporose is. Het belangrijkste is dat u uw botten gezond houdt. In deze folder leest u hoe u dat doet.

Wat is osteoporose?

In uw skelet wordt steeds nieuw bot aangemaakt en oud bot afgebroken. Tot iemand 30 is wordt er meer bot aangemaakt dan afgebroken. Maar wanneer iemand ongeveer 45 is, draait dit om. Er wordt dan meer bot afgebroken dan uw skelet aanmaakt. Wanneer u ouder wordt is het dus normaal dat er meer bot wordt afgebroken en de botten brozer worden.

Als bij u die botafbraak extra snel gaat, heeft u osteoporose. Omdat uw botten brozer en minder sterk worden, kunnen uw botten normale belasting niet meer opvangen. U kunt dan eerder een botbreuk krijgen. De meest voorkomende botbreuken door osteoporose zijn botbreuken van de heup, pols en wervels, vaak na een niet eens zo ernstige val.

Wat zijn de gevolgen van osteoporose?

Meestal heeft u geen last of pijn van osteoporose. Het risico is de grotere kans op een botbreuk en de gevolgen daarvan. De gevolgen van botbreuken zijn ingrijpender dan u wellicht zou denken.

Botbreuken genezen bij oudere mensen langzamer dan bij jonge mensen. U heeft langer pijn en wordt hierdoor (tijdelijk) minder zelfstandig. U kunt bijvoorbeeld niet meer alleen uw dagelijkse dingen doen. Als u ouder bent kan het goed zijn dat u niet meer de oude wordt. Uw conditie en vitaliteit gaan achteruit. En u bent daarna misschien bang om weer te vallen. U wordt minder zelfredzaam en blijft soms hulp nodig hebben. Een kwart van de ouderen overlijdt zelfs binnen een jaar na een botbreuk in de heupen.

De mogelijke gevolgen van een (nieuwe) botbreuk:

  • U wordt opgenomen in het ziekenhuis vanwege een operatie en/of revalidatie-afdeling om te herstellen. U wordt moeilijker ter been en hebt een stok of rollator nodig.
  • Uw conditie gaat achteruit.
  • U kunt u minder goed zelfstandig redden in de dagelijkse dingen.
  • U krijgt angst om te vallen en opnieuw iets te breken. Hierdoor gaat u minder bewegen.

Door osteoporose kan uw lichaamshouding veranderen. U wordt kleiner en krommer wanneer uw wervels inzakken. Dit kan pijnlijk zijn en chronische rugpijn of ademhalingsproblemen geven. U krijgt last van evenwichtsverlies, omdat uw lichaamshouding verandert. Hierdoor kan u sneller vallen. Waardoor u weer een vergroot risico op een botbreuk heeft.

Wanneer heeft u een vergrote kans op osteoporose?

Er zijn diverse factoren waardoor iemand een vergrote kans op osteoporose heeft. Een aantal voorbeelden hiervan zijn:

  • U bent ouder dan 50 jaar.
  • U heeft een calcium- en/of vitaminetekort.
  • Erfelijke factoren, zoals ouders die een heupfractuur of osteoporose hebben gehad.
  • Vrouwen hebben een groter risico vanwege de overgang.
  • U weegt te weinig, passend bij uw lengte.
  • U heeft maandenlang weinig lichaamsbeweging gehad.
  • U gebruikt(e) bepaalde medicijnen zoals prednison of ontstekingsremmers.
  • Bepaalde darmziekten, waarbij voeding minder goed wordt opgenomen of er ontstekingen zijn.
  • Bij anti-hormonale behandelingen bij bijvoorbeeld borstkanker of prostaatkanker.
  • Bij een tekort aan geslachtshormonen, bijvoorbeeld door een vroege overgang.
  • Wanneer u een eetstoornis heeft of heeft gehad.
  • Wanneer u afwijkingen van de schildklier of bijschildklier heeft.
  • Wanneer u reumatoïde artritis heeft.
  • Bij mannen: een tekort aan testosteron onder de leeftijd van 70 jaar.

Hoe wordt osteoporose onderzocht?

We onderzoeken hoe sterk uw botten zijn met een dexa-scan (botdensitometrie). Met dit onderzoek meten we de botdichtheid van uw botten. Hoe lager de dichtheid van uw bot is, hoe groter de kans is dat u een bot breekt wanneer u valt. We meten dus eigenlijk de kans op een breuk en kunnen niet voorspellen of u een bot breekt. Een dexa-scan wordt gedaan op de afdeling Radiologie of Nucleaire geneeskunde. Naast de dexa-scan gaat u ook bloedprikken. Tijdens uw afspraak op de polikliniek krijgt u de uitslag van deze onderzoeken. Meer weten? Bekijk onderstaande video over onderzoek naar osteoporose.

Laborant maakt DEXA-scan

De behandeling van osteoporose

Osteoporose is goed te behandelen. Met een behandeling wilt u (nieuwe) botbreuken voorkomen en uw botten zo sterk mogelijk houden. Dit kan door goed voor uw botten te zorgen in uw dagelijkse leven. Daarnaast beoordeelt uw arts of u medicijnen moet slikken die uw botten versterken. 

In onderstaande video vertelt verpleegkundig specialist Daniëlle Bout u meer over de behandeling van osteoporose.

Verpleegkundig specialist in spreekkamer

Wat kunt u zelf doen?

Het is belangrijk in het dagelijks leven goed voor uw botten te zorgen:

  • Eet gezond en zorg ervoor dat u voldoende calcium binnen krijgt.
  • Ga regelmatig naar buiten want onder invloed van de zon wordt vitamine D aangemaakt.
  • Wees matig met alcohol, koffie, zout en stop met roken.
  • Beweeg regelmatig en begin daar zo jong mogelijk mee.
  • Voorkom zoveel mogelijk dat u valt.
  • Zoek balans in belastbaarheid en werk.

Eet gezond en zorg voor voldoende calcium

Het is belangrijk dat u iedere dag voldoende calcium binnenkrijgt. Calcium zorgt voor stevigheid van het bot en is nodig bij de aanmaak van nieuw bot. Calcium zit in zuivel, peulvruchten, groenten en in noten. Als u ouder bent, neemt uw lichaam minder makkelijk calcium op uit uw eten en drinken. Daarom is het belangrijk dat u extra calcium eet.

We adviseren op 4 keer per dag een product met zuivel te eten of drinken, naast wat u dagelijks eet of drinkt. Bijvoorbeeld: 150 ml vla, melk, kwark of yoghurt of 20 gram kaas als broodbeleg.

Vindt u het lastig voldoende zuivelproducten te eten en drinken? Of bent u allergisch? Dan zijn er ook producten waar extra calcium inzit. Overleg met uw arts of dit voor u verstandig is.

Ga regelmatig naar buiten

Uw lichaam heeft vitamine D nodig voor stevige botten. Vitamine D zorgt dat calcium uit uw eten en drinken beter in het bloed en in de botten wordt opgenomen. Uw huid maakt vitamine D aan als u buiten bent en zonlicht op uw huid komt. Ook als het overdag bewolkt is. Tussen 11 en 15 uur zijn de UV-stralen het sterkst. Ga iedere dag minimaal 15 tot 30 minuten naar buiten.

Vitamine D zit ook in voeding. Vooral in (vette) vis, zoals zalm, haring en makreel. Vitamine D wordt ook toegevoegd aan margarine en halvarine.

Wees matig met alcohol, cafeïne, zout en stop met roken

Als u te veel alcohol, koffie of cola drinkt of te veel zout eet, neemt uw lichaam minder calcium op. Roken zorgt er ook voor dat uw botten minder snel nieuw bot aanmaakt. Ook passief meeroken heeft al invloed.

Beweeg regelmatig

In uw skelet wordt steeds nieuw bot aangemaakt en oud bot afgebroken. Lichaamsbeweging zorgt ervoor dat er meer nieuw bot wordt aangemaakt. Minimaal een halfuur bewegen op een dag is daarom erg belangrijk. Elke vorm van lichaamsbeweging is zinvol. Beweging waarbij uw lichaam met zijn eigen gewicht wordt belast, heeft het grootste effect. Dit is bijvoorbeeld wandelen, traplopen, tuinieren, springen en hardlopen. Het is beter om twee keer per dag een kortere tijd te bewegen dan één keer per week heel lang.

Voorkom vallen

  • Bewegen helpt u ook om uw balans, coördinatie en uithoudingsvermogen te verbeteren. Hierdoor heeft u minder kans om te vallen. Een fysiotherapeut kan u hierbij helpen. Hij geeft advies om uw uithoudingsvermogen te verbeteren of wanneer u problemen heeft met uw evenwicht.
  • Misschien bent u ook wel bang om te vallen. En beweegt u daarom minder. Een valtraining kan u helpen over de angst heen te komen. En leert u hoe u zorgt dat u niet valt. En wat u moet doen als u wel valt.
  • Controleer uw huis en omgeving op losse kleden, loszittende trapleuningen, opstapjes en richels of slecht verlichte plekken waar u makkelijk (over) kunt vallen.
  • Leg spullen op planken waar u moeilijk bij komt op een plek waar u wel makkelijk bij kunt. Zo raakt u niet uit balans.
  • Het belangrijk om naar uw opticien te gaan om uw bril te laten controleren. Soms verandert uw houding door osteoporose waardoor u op een ander punt door uw bril kijkt.

Zoek balans in belastbaarheid en werk

Werkt u? Ook in uw werk kan u last hebben van uw osteoporose. Ervaart u problemen in uw werk, neem dan contact op met uw bedrijfsarts. U kunt dan samen met hem bekijken wat de mogelijkheden en oplossingen zijn. Daarnaast geven we u een paar adviezen die kunnen helpen:

  • Wissel uw werkzaamheden zoveel mogelijk af. Zit of sta niet te lang in dezelfde houding.
  • Deel uw werk zo in dat u zoveel mogelijk kan bewegen.
  • Voorkom tillen of kracht zetten als u in een gebogen houding staat.
  • Voorkom vallen, ook op uw werk, met de tips hierboven.

Behandeling met medicijnen

Uw arts beoordeelt of u daarnaast medicijnen moet slikken die uw botten versterken. Er zijn drie soorten botversterkende medicijnen die een arts u kan geven:

  • Bisfosfonaten;
  • Denosumab;
  • Teriparatide.

Uw arts bepaalt samen met u welk medicijn voor u geschikt is.

Bisfosfonaten

Bisfosfonaten hechten zich aan het botoppervlak en maken de cellen die het bot afbreken, minder actief. Cellen die het bot opbouwen krijgen daardoor meer kans om te groeien. Zo wordt de botdichtheid van uw botten beter. Bisfosfonaten werken het beste als u deze medicijnen 5 jaar lang neemt.

Bisfosfonaten kunt u krijgen in tabletvorm, een drankje of via een infuus.

  • Krijgt u bisfosfonaten in tabletvorm of via een drankje? Dan moet u deze medicijnen een keer per week in de ochtend innemen met een glas water terwijl u nuchter bent. Dit betekent dat u nog niets hebt gegeten of gedronken. Hierna mag u een half uur niet gaan liggen en nog niet ontbijten.
  • Krijgt u Bisfosfonaten via een infuus? Dan wordt u opgenomen op de afdeling Dagbehandeling van Isala.

Bijwerkingen van de bisfosfonaten kunnen zijn: misselijkheid, buikpijn, bot- en spierpijn, diarree of irritatie van de slokdarm. Gelukkig komen de bijwerkingen niet veel voor.

Denosumab

Een andere mogelijkheid is behandeling met denosumab. Dit medicijnen krijgt u één keer per zes maanden via een injectie. Denosumab maakt de cellen die bot afbreken minder actief, waardoor de cellen die bot opbouwen meer kans krijgen om te groeien. Uw huisarts geeft u de injectie. Bijwerkingen van denosumab kunnen onder andere zijn: bot- en spierpijn en buikklachten. Gelukkig komen de bijwerkingen niet veel voor. 

Teriparatide

Een laatste medicijn is teriparatide. Dit is een intensieve behandeling waarbij u zichzelf twee jaar dagelijks een injectie geeft. Dit medicijn zorgt ervoor dat er nieuw bot wordt aangemaakt. Patiënten met een breuk in een wervel krijgen vaak deze medicijnen. Na de behandeling met teriparatide, krijgt u ook altijd een behandeling met bisfosfonaten.

Als u een behandeling aan uw gebit krijgt, dan raden we aan pas te starten met als de behandeling van uw gebit klaar is. Daarnaast is het belangrijk te zorgen voor een goede mondhygiëne om klachten aan uw gebit te voorkomen.

Let op!
Stop nooit met uw medicijnen zonder dit met uw huisarts te overleggen. Het is belangrijk dat u uw medicijnen stipt inneemt en de aanwijzingen uit de bijsluiter volgt.

Extra voedingssupplementen en medicatie

U kunt extra voedingssupplementen slikken, bijvoorbeeld calcium of vitamine D. Deze bouwstoffen zijn belangrijk voor uw botten. Wanneer u niet voldoende calcium of vitamine D binnenkrijgt, kunnen uw botten niet sterken worden. Overleg met uw arts of u extra voedingssupplementen nodig hebt. En of u veilig voedingssupplementen kunt nemen naast uw medicatie.

Meer informatie

Osteoporose Vereniging

De Osteoporose Vereniging is de landelijke patiëntenorganisatie voor osteopenie- en osteoporosepatiënten. Zij bieden een telefonische hulplijn en ook kunt u uw vragen via de website stellen.

Valtraining en fysiotherapie

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met:

Zwolle

Traumachirurgie
(088) 624 62 85 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Centrum voor ouderengeneeskunde
(088) 624 33 50 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Meppel


Centrum voor ouderengeneeskunde

088 624 45 45 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken we een nieuwe afspraak.

Laatst gewijzigd 11 maart 2022 / 5508