Contact
  1. 7692 Psoriasis behandeling met biologicals
Punt Coronavirus (COVID-19) Hier vindt u belangrijke informatie over uw afspraak, onderzoek of behandeling.

Psoriasis is een veel voorkomende chronische huidziekte. De huidziekte komt door een versnelde groei met onvolledige uitrijping van de opperhuid. Deze versnelde groei gaat samen met huidontsteking. In deze folder leest u meer over de behandeling van psoriasis met biologicals.

Uw dermatoloog heeft u etanercept, adalimumab, infliximab, ustekinumab, secukinumab, brodalumab of guselkumab voorgeschreven voor de behandeling van uw psoriasis. Om dit geneesmiddel goed te kunnen gebruiken, is het belangrijk dat u er een aantal dingen over weet. Lees daarom behalve deze folder ook de bijsluiter van uw apotheek. Heeft u daarna nog vragen, dan kunt u altijd bij uw behandelend dermatoloog terecht.

Wat zijn biologicals en welke zijn er?

Biologicals zijn kunstmatig gemaakte eiwitten, die dezelfde structuur hebben als eiwitten die natuurlijk in ons lichaam voorkomen. De meeste biologicals die als geneesmiddel worden gebruikt, zijn antistoffen tegen een natuurlijk voorkomend eiwit. Vaak is het een eiwit dat een rol speelt bij ontstekingen in het lichaam. Doordat de kunstmatig gemaakte antistof zich bindt aan dat eiwit, wordt de ontsteking geremd.

Er zijn op dit moment in Nederland meerdere biologicals beschikbaar voor psoriasis:

Tabel van folder psoriasis-behandeling met biologicals
Merknaam stofnaam tegen hoe vaak?
Enbrel etanercept TNF-alpha Twee keer per week. Zelf toedienen.
Humira adalimumab TNF-alpha Eén keer per twee weken. Zelf toedienen.
Remicade infliximab TNF-alpha Eén keer per twee maanden. Via infuus in kliniek.
Stelara ustekinumab IL-12 en IL-23 Eén keer per 12 weken. Zelf toedienen.
Cosentyx secukinumab IL-17 Eén keer per vier weken. Zelf toedienen.
Kyntheum brodalumab IL-17 Eén keer per twee weken. Zelf toedienen.
Tremlya guselkumab IL-23 Eén keer per acht weken. Zelf toedienen.

De instructie voor toediening wordt door een verpleegkundige bij u thuis gegeven.

Werking van biologicals

Zodra wij ergens in ons lichaam een infectie hebben, zorgt ons lichaam er normaal voor dat onze afweer tegen infecties geactiveerd wordt en zieke en beschadigde lichaamscellen worden opgeruimd. Dit noemen we de ontstekingsreactie. Tijdens dit proces scheiden de immuuncellen stoffen uit die 'cytokines' worden genoemd. Deze cytokines veroorzaken ontstekingen (bijvoorbeeld roodheid) en zorgen ervoor dat de huidcellen zich sterker delen dan normaal. Vervolgens stapelen deze huidcellen zich op en veroorzaken de typische verdikte, schilferachtige plekken bij psoriasis.

De cytokines TNF-alpha, interleukine 12 (IL-12), interleukine 23 (IL-23) en interleukine 17A (IL-17A) spelen een belangrijke rol bij het ontstaan en de instandhouding van psoriasis, onder andere doordat hun concentratie is verhoogd. De werking van biologicals is best ingewikkeld. Belangrijk is dat biologicals de werking van cytokines, die ontsteking veroorzaken, neutraliseren.

Zijn biologicals veilig?

Alle biologicals zijn uitvoerig getest op werking en bijwerkingen voordat ze op de markt worden toegelaten. Zowel etanercept, adalimumab, infliximab, ustekinumab , secukinumab, brodalumab als guselkumab zijn in Nederland geregistreerd voor de indicatie matig ernstige tot ernstige plaque vorm psoriasis. Dat betekent dat de registratiecommissie de werking en veiligheid heeft beoordeeld en in orde heeft bevonden. Dat wil niet zeggen dat er geen bijwerkingen kunnen optreden. Alle geneesmiddelen kunnen bijwerkingen hebben, zelfs de meest eenvoudige pijnstiller zoals paracetamol. Lees altijd goed de bijsluiter, zodat u op de hoogte bent van de klachten die kunnen optreden.

Ontstaat er een bijwerking, dan moet de biological soms worden gestopt. U kunt dan nog wel een van de andere biologicals proberen. Meestal kunt u de biologicals met bijna alle geneesmiddelen combineren. De veiligheid op de lange termijn in combinatie met andere geneesmiddelen is niet vastgesteld. Vertel daarom uw huisarts, uw tandarts en uw specialist altijd welke geneesmiddelen u gebruikt.

Wanneer kom ik in aanmerking voor biologicals?

Biologicals zijn dure medicijnen. Het ministerie van VWS heeft daarom richtlijnen opgesteld voor het gebruik ervan. Wanneer psoriasis met zalven, lichttherapie, ciclosporine en/of methotrexaat niet tot rust komt of u heeft te veel last van bijwerkingen, kan uw dermatoloog een behandeling biologicals starten. Omdat deze kostbaar zijn, moet hiervoor een aanvraag worden gedaan bij uw zorgverzekeraar. Deze beslist of een machtiging afgegeven wordt voor het gebruik van deze medicatie.

Uw dermatoloog bekijkt ook het risico op infecties, zoals een (doorgemaakte) tuberculose. Voor dit laatste wordt een röntgenfoto van uw longen gemaakt en een huidtest gedaan. Na toestemming van uw zorgverzekeraar en er zijn geen contra-indicaties voor biologicals gevonden, kan gestart worden met toediening.

Infecties

Biologicals onderdrukken het afweersysteem van uw lichaam. Dit is nodig om de ontstekingsreactie tot rust te brengen. Maar hierdoor wordt ook uw normale afweerreactie tijdens bacteriële of virale infecties onderdrukt. Dat kan leiden tot een verhoogde vatbaarheid voor infecties. Meestal zijn het milde, virale, bovenste luchtweginfecties. Biologicals mogen niet gegeven worden bij infecties. De toediening moet worden gestopt als een ernstige infectie optreedt.

Bij infecties en/of hoge koorts dient u zo snel mogelijk contact op te nemen met uw huisarts of dermatoloog.

Hoe zit het met de griep. Moet ik gevaccineerd worden?

Ja. Alle biologicals (etanercept, adalimumab, infliximab, ustekinumab en secukinumab) maar ook de andere ontstekingsremmers prednison, ciclosporine en methotrexaat behoren tot de geneesmiddelen die de afweer onderdrukken. Dat betekent dat, zodra u een van deze middelen gebruikt, u behoort tot de categorie 'patiënten met verminderde weerstand tegen infecties' en dat u in aanmerking komt voor de griepprik. Het huidige advies is: laat u vaccineren zodra het vaccin beschikbaar is.

Het is verstandig om, als u deze middelen gebruikt, contact op te nemen met uw huisarts. En vraag of het bij hen bekend is, dat u tot de categorie 'patiënten met verminderde weerstand' behoort en daarom in aanmerking komt voor een griepprik.

Bijwerkingen

Een allergische reactie is een afweerreactie van uw lichaam op een lichaamsvreemde stof. Alle biologicals zijn lichaamsvreemde stoffen en kunnen dus allergische reacties geven.

  • Bij het toedienen van infliximab zijn reacties tijdens of na het infuus mogelijk: rillingen, koorts, jeuk, huiduitslag, hoofdpijn, duizeligheid, kortademigheid en pijn op de borst.
  • Bij het gebruik van etanercept, adalimumab en ustekinumab: huidreacties op de plaats van de toediening in de huid (roodheid, pijn, zwelling en jeuk).

Overige bijwerkingen

Voor biologicals zijn ook andere bijwerkingen gemeld, zoals buikklachten (misselijkheid, buikpijn, diarree) en huiduitslag. Soms zijn er leverfunctiestoornissen en stoornissen in de bloedaanmaak. Uw dermatoloog controleert daarom regelmatig uw bloed. Tot nu toe is het onduidelijk of biologicals de kans op kanker verhogen.

Kinderwens, zwangerschap en borstvoeding

Er is nog weinig bekend over de invloed van biologicals tijdens zwangerschap of borstvoeding. Daarom wordt geadviseerd deze middelen niet te gebruiken bij een zwangerschapswens (voor zowel vrouwen als mannen), tijdens zwangerschap en het geven van borstvoeding. Als u zwanger bent of nadenkt over een zwangerschap, is het belangrijk dat u dit met uw dermatoloog bespreekt.

Operatie

Wordt u binnenkort geopereerd? Neem dan contact op met uw dermatoloog of dermatologieverpleegkundige. De biologicals worden meestal voorafgaand aan uw operatie gestaakt. Hoelang u moet stoppen vooraf aan uw operatie, hangt af van de biological die u gebruikt. Twee weken na uw operatie mag u hiermee weer starten. Dan moet wel de wond genezen zijn en er geen complicaties zijn opgetreden.

Vaccinaties

Als u een biological gebruikt, mag u niet worden gevaccineerd met levende vaccins. Informeer hiernaar voordat u een reis boekt. Wel kunt u gewoon een griepprik krijgen, omdat hiervoor geen levend vaccin wordt gebruikt.

Reizen

U kunt een medicijnpaspoort krijgen bij uw apotheek. Met dit paspoort kunt u bij de douane of luchthavencontrole aantonen welke medicijnen u bij zich heeft en waarom. Wij raden u aan om bij de keuze van uw bestemming te letten op een eventueel verhoogd risico op infecties in dat land.

Tandheelkundige behandelingen

Krijgt u een tandheelkundige behandeling vanwege een infectie of er wordt een tand/kies getrokken? Overleg dit dan met uw dermatoloog of dermatologieverpleegkundige. U kunt dan het advies krijgen de behandeling te onderbreken. Het vervangen of plaatsen van vullingen is geen reden om te stoppen.

Voorzorg

U  kunt beter geen biologicals gebruiken bij:

  • hartfalen (met name bij Humira en Remicade)
  • actieve infectie(s)
  • verhoogd risico op (terugkerende of ernstige) infecties
  • allergie voor het specifieke middel
  • kanker (tenzij meerdere jaren zonder terugkeer)
  • noodzaak tot inentingen met levend verzwakt vaccin
  • multipele sclerose
  • een leeftijd onder de achttien jaar (met uitzondering van etanercept)
  • ernstige nierfunctiestoornissen
  • ernstige stoornissen van de bloedcellen

Vragenlijst

1. Heeft u de afgelopen dagen koorts gehad?
2. Heeft u de afgelopen dagen keelpijn gehad?
3. Heeft u de afgelopen dagen diarree gehad?
4. Heeft u huidinfecties zoals uitslag, steenpuisten of wonden?
5. Heeft u benauwdheidklachten of moet u vaak hoesten?
6. Heeft u pijn bij het plassen?
7. Bent u op het moment verkouden?
8. Heeft u onlangs antibiotica gebruikt?
9. Bent u kortademig of heeft u last van gezwollen enkels?
10. Bestaat de kans dat u binnenkort wordt opgenomen voor een operatie of behandeld wordt bij de tandarts?
11. Bent u in het buitenland geweest of van plan naar het buitenland te gaan?
12. Bent u zwanger of heeft u een zwangerschapswens?
13. Bent u gestart met nieuwe medicatie waarvan u niet weet of dit samen kan gaan met een biological?

Meer informatie

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u bellen met de locatie waar u onder behandeling bent:

Meppel

polikliniek Dermatologie
(0522) 23 33 33 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.30 tot 17.00 uur)

Kunt u niet komen? Laat het ons snel weten, dan maken wij een nieuwe afspraak.

19 maart 2020 / 7692