ISALA

Weergave

Om u de beste leesbaarheid te bieden, kunt u hier het lettertype en de achtergrondkleur naar wens aanpassen.

Lettertype


Achtergrond

Percutane niersteenverwijdering (nefrolitholapaxie)

Voorbereiding, operatie en nazorg

Percutane niersteenverwijdering (nefrolitholapaxie) is een operatie waarbij een steen in de nier wordt verwijderd. Hier leest u wat deze ingreep inhoudt en wat u daarbij kunt verwachten.

Er zijn diverse redenen om tot verwijdering van een niersteen over te gaan. Bijvoorbeeld heftige pijnaanvallen (kolieken), stuwing van de nier, infecties of een verminderde nierfunctie.

Operatietechniek

De steen wordt verwijderd met een bepaalde operatietechniek: percutane niersteenverwijdering (ook wel percutane nefrolitholapaxie of kortweg PNL). Percutaan betekent ‘door de huid’. De nier wordt door de huid heen met een naald aangeprikt. Daarna wordt een hol buisje met een doorsnee van ongeveer één centimeter in de nier gebracht. Via dit buisje kan de steen met speciale instrumenten worden verwijderd.

Andere methoden

Andere behandelingsmethoden voor nierstenen zijn bijvoorbeeld niersteenvergruizing of een ‘open chirurgische methode’. Bij deze laatste methode wordt een grote operatiewond gemaakt om de nier vrij te leggen en de steen te verwijderen.

Voordeel percutane benadering

Een voordeel van de percutane benadering is dat er slechts een klein litteken ontstaat (ter grootte van het holle buisje). De operatie vindt plaats onder algehele verdoving (narcose). Hoewel er maar een kleine snee in de flank (zijkant van de buik tussen onderste ribben en heup) wordt gemaakt, wordt deze ingreep als een echte operatie beschouwd.

  
Afbeelding 1: Percutane niersteenverwijdering bij de man   
Afbeelding 2: Percutane niersteenverwijdering bij de vrouw
 

Voorbereiding

  • Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen? Meld dit dan van tevoren aan de uroloog. In overleg met de behandelend arts moet u het gebruik van deze medicijnen geruime tijd vóór de operatie stoppen.
  • Meestal wordt u opgenomen op de dag vóór de operatie. Vaak wordt er nog een röntgenfoto van de buik gemaakt om de precieze locatie van de steen vast te stellen.
  • Vanaf 7 dagen vóór de operatie mag u het operatiegebied niet meer zelf ontharen met een tondeuse, scheermesje of ontharingscrème. Hiermee vergroot u namelijk het risico op infecties na de operatie. Als de arts vindt dat het operatiegebied toch moet worden onthaard, dan doet de operatieassistent dit vlak voor de operatie met een speciale tondeuse.
  • Voor de operatie moet u nuchter zijn. Meer informatie hierover krijgt u tijdens het preoperatief spreekuur.

Operatie

Een verpleegkundige brengt u naar de operatiekamer. U ontmoet hier de anesthesioloog, die de verdoving toedient. Daarna begint de uroloog met de operatie. Meestal bestaat de operatie uit twee delen.

Eerste deel

Tijdens het eerste deel van de operatie ligt u op de rug en kijkt de arts via de plasbuis in de blaas (cystoscopie). Hierbij brengt hij een dun hol buisje in de blaas waar hij met speciale instrumenten door kan kijken. Vervolgens schuift hij een dun slangetje in de urineleider (ureter) op tot in de nier. Dit slangetje (ureterkatheter) komt via uw plasbuis naar buiten.

De instrumenten worden uit de blaas genomen en de ureterkatheter wordt bevestigd aan een blaaskatheter. Via de ureterkatheter kan later tijdens de operatie contrastvloeistof in het verzamelsysteem van de nier worden gebracht om deze zichtbaar te maken voor een röntgencamera.

Tweede deel

In de tweede fase van de operatie wordt u op de buik gedraaid, omdat de nier aan de rugzijde van het lichaam ligt. De nier wordt in beeld gebracht met een echoapparaat of röntgenstralen. Daarna prikt de uroloog de nier met een dunne naald aan (punctie). Vervolgens schuift hij een hol buisje op tot in de nier. Hiermee kan hij de niersteen verwijderen.

Als de steen groter is dan de doorsnede van de buis, moet de steen eerst met speciale apparatuur worden verkleind. Dit gebeurt meestal met trillingen, waarna de steenfragmenten worden weggenomen. Omdat de urine na de ingreep vaak bloederig is, wordt na verwijdering van de steen de holle buis vervangen door een nierkatheter in het verzamelsysteem van de nier. Via dit slangetje wordt de urine naar buiten afgevoerd.

Afgietselsteen

Soms is de steen zó groot dat hij een flink deel van het verzamelsysteem in de nier opvult. Dan is sprake van een afgietselsteen. De complete steen kan in dat geval niet altijd in één keer worden verwijderd. De reststenen worden dan meestal eerst door de niersteenvergruizer verkleind, waarna de fragmenten worden uitgeplast. Soms is een tweede percutane behandeling nodig.

Na de operatie

Als u weer op de verpleegafdeling bent, begint de periode van herstel.

Op de operatiedag controleert de verpleegkundige regelmatig uw bloeddruk, pols en temperatuur. Ook bespreekt zij elke dag met u de verpleegkundige zorg. Dagelijks komt de uroloog of zijn assistent bij u langs om te kijken hoe het met u gaat en om eventuele vragen te beantwoorden.

Blaas- en ureterkatheter

Na de operatie is vaak een nierkatheter aanwezig, die door het operatiekanaal is aangebracht en via uw rug naar buiten komt. Ook het dunne slangetje dat tijdens de operatie in uw urineleider is gebracht, blijft daar meestal nog enige tijd. In dat geval heeft u ook een blaaskatheter gekregen. Na de operatie wordt soms nog een röntgenfoto gemaakt. Als hieruit blijkt dat er geen steenresten in de urineleider of nier zijn achtergebleven, dan worden de blaaskatheter en ureterkatheter verwijderd.

Nierkatheter

Als het nodig is, wordt na de operatie een röntgenfoto gemaakt met contrastvloeistof, die via de nierkatheter wordt ingebracht. Deze katheter blijft na de ingreep nog enkele dagen zitten, totdat de urine helder is. Op dat moment wordt de katheter afgesloten en verwijderd, waarna de opening in de huid spontaan sluit. Een tot twee dagen na verwijdering van de katheter kan er nog wat urine lekken, maar dit stopt vanzelf. Hierna kunt u weer naar huis.

Controle

Na enige weken komt u voor controle bij uw uroloog. Meestal wordt dan een röntgenfoto of echo gemaakt.

Klachten

Na de operatie kunt u pijn voelen in het gebied van de nier. Er kunnen nog kleine steenfragmenten via de urineleider naar de blaas gaan, waardoor pijn en kolieken kunnen ontstaan. Meestal verdwijnen deze klachten vanzelf, maar soms is een pijnstiller nodig.

Heeft u koorts boven de 38,5 graden Celsius? Neem dan contact op met uw behandelend arts voor overleg.

Risico’s en complicaties

Over het algemeen is een percutane niersteenverwijdering een veilige methode en treden maar zelden complicaties op. Mogelijke complicaties zijn:

  • Soms lukt het niet de nier op de juiste manier aan te prikken om de steen te bereiken. In zeldzame gevallen is dan alsnog een open chirurgische ingreep noodzakelijk om de steen te verwijderen. 
  • Bij het maken van het kanaal tussen de rughuid en de nier met de naald, komt het heel soms voor dat andere weefsels worden geraakt. Er kan bijvoorbeeld een bloeding ontstaan of er kan een darmlis worden geraakt. In dat geval is alsnog een open chirurgische operatie noodzakelijk.
  • Doordat een kanaal wordt gemaakt van de nier tot buiten het lichaam, bestaat de kans op een urineweginfectie. Om dit te voorkomen, worden doorgaans tijdens en na de operatie antibiotica gegeven.
  • Kleine deeltjes van de steen kunnen in de urineleider komen. Meestal verdwijnen zij spontaan uit het lichaam, maar soms moeten zij later worden verwijderd.

Contact

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen of wilt u meer weten? Uw uroloog staat u tijdens het spreekuur graag te woord. Het kan handig zijn uw vragen van tevoren op papier te zetten. Ook kunt u bellen naar de polikliniek Urologie, telefoon (038) 424 27 40 (bereikbaar op werkdagen van 08.30 - 17.00 uur).

Bent u verhinderd? Neem dan zo snel mogelijk contact met ons op om een nieuwe afspraak te maken.

Verantwoording

Bij het schrijven van deze informatie heeft Isala gebruikgemaakt van een brochure van de Nederlandse Vereniging voor Urologie.


19 maart 2017 5353 Nee Nee

Stuur door

Door onderstaande invulvelden in te vullen, stuurt u deze informatie gemakkelijk door.
Aan emailadres*
   
Uw naam Uw emailadres*
   
Bericht